Παρασκευή, 7 Φεβρουαρίου 2014

Το πιο βαρύ σε χρυσό, στεφάνι της αρχαιότητας


Χωρίς την υποστήριξη της Αθήνας και των μουσείων που μονοπωλούν την προσοχή του κοινού, οι Βασιλικοί Τάφοι στις Αιγές κερδίζουν όλο και περισσότερο το ενδιαφέρον των επισκεπτών. 

Και μάλιστα όχι τόσο των Ελλήνων αλλά κυρίως των Ρώσων, των Τούρκων και των Ιαπώνων. Το 2013 αυξήθηκαν οι επισκέπτες του (180.000 σύνολο) και εισιτήρια, ενώ αντίθετα μειώθηκαν λόγω κρίσης οι επισκέψεις των σχολείων. Όλα δείχνουν πως το 2015 που θα ολοκληρωθεί το πολυκεντρικό μουσείο, ένας τεράστιος και οργανωμένος πολιτιστικός και τουριστικός πόλος θα τονώσει την περιοχή. Πρόκειται στην ουσία για το αρχαιολογικό πάρκο που περιλαμβάνει τον ευρύτερο χώρο των 65.000 στρεμμάτων στις Αιγές. 

Με λεπτομέρεια η κ. Αγγελική Κοτταρίδη προχθές κατά την παρουσίαση του οδηγού «Μακεδονικοί θησαυροί. Μια περιήγηση στο Μουσείο των Βασιλικών Τάφων» (εκδόσεις Καπόν), ανέφερε τι θα αντικρίζει ο επισκέπτης που φτάνει ως εκεί. Η πόλη των Αιγών καταλαμβάνει 800 στρέμματα, η νεκρόπολη 500 ενώ το κτίριο του πολυκεντρικού μουσείου έτοιμο σε ενάμιση χρόνο, προϋπολογισμού 25 εκ. ευρώ από το ΕΣΠΑ κι άλλα 4,7 εκ. για τις εκθέσεις και τον εξοπλισμό του, θα ολοκληρώνει τις εντυπώσεις. Συνολικά 900 τ.μ. σε έκταση 5,5 στρεμμάτων, θα προσφέρει αυτό για το οποίο διψάει ο επισκέπτης: θεματικές εκθέσεις. 

Στα αίθρια θα έχουμε γλυπτά κι αγάλματα στο ένα, ενώ στο δεύτερο, τον πάνω όροφο της πρόσοψης του ανακτόρου των Αιγών. Εκθεσιακό χώρο όμως θα αποτελεί και η ανασκαφή στο οικόπεδο του μουσείου. Και να σκεφτεί κανείς ότι υπάρχουν 60.000 αρχαιότητες από τις ανασκαφές, που βρίσκονται ανεκμετάλλευτες στις αποθήκες! 


Οι πληροφορίες που δίνουν τα ευρήματα είναι πολλές και συγκινητικές. Συχνά είναι οι καλύτερες απαντήσεις στις ερωτήσεις των επισκεπτών αλλά και όσους αμφισβητούν την ιστορία. 

Ποιος «φόρεσε» το βαρύτερο χρυσό στεφάνι που έφτασε ως τις μέρες μας και ένα από τα πιο βαρύτιμα του αρχαίου κόσμου, σύμφωνα με τους επίσημους καταλόγους των ιερών; 

Τα οστά τίνος τοποθετήθηκαν σε μια λάρνακα από ατόφιο χρυσάφι βάρους οκτώ κιλών; Και που βρίσκεται το μεγαλύτερο και σημαντικότερο πρωτότυπο έργο αρχαίας ελληνικής ζωγραφικής που μας σώθηκε; 

Ο Φίλιππος για παράδειγμα είχε τέσσερα ρωμαλέα άλογα όπως μαρτυρούν τα χαλινάρια τους που βρέθηκαν στην ανασκαφή. Όσο για τις τιμές τους, καθένα απ’ αυτά κόστιζε 10.000 πρόβατα! Τα ασημένια αγγεία που βρέθηκαν, αναγράφουν το βάρος τους σε αττικές δραχμές, ενώ το στεφάνι του Φιλίππου Β' που θαυμάζουμε υπολογίστηκε ότι το βάρος του σε χρυσό είναι 750γρ. - το πιο βαρύ στεφάνι της αρχαιότητος. Της μεγάλης λάρνακας 11 κιλά ενώ της μικρής 9. Είναι ορισμένα μόνο παραδείγματα που ανέφερε προχθές η δραστήρια αρχαιολόγος. 

Ένας ολόκληρος θησαυρός που με την πρώτη ματιά δεν γίνεται αντιληπτό το μέγεθος του. Και η αλήθεια είναι ότι ποιος μπορεί να φανταστεί πως καθένα από τα μικρά ασημένια ποτηράκια που συνόδευαν τον μακεδόνα βασιλιά κόστιζε όσο η κατασκευή μισού μαρμάρινου αγάλματος; 

Ότι η χρυσή λάρνακα που περιείχε τα οστά του ζύγιζε οκτώ κιλά χρυσού; Ότι το στεφάνι βελανιδιάς που φορούσε είναι το πιο βαρύτιμο που έχει βρεθεί βάρους περίπου 750 γραμμαρίων – σήμερα ζυγίζει 717 γρ. επειδή μέρος του κάηκε στην ταφική πυρά; 

Και ότι τα χαλινάρια των αλόγων που κάηκαν μαζί του – χαλινά τιμωρίας που μάγκωναν τη γλώσσα των ατίθασων ζώων – μαρτυρούν ότι ήταν από τα ακριβότερα της εποχής και κόστιζαν όσο ένα πανάκριβο σημερινό αυτοκίνητο. 


«Αρκεί να σκεφτείτε ότι ο Βουκεφάλας, που ανήκει στην ίδια κατηγορία κόστιζε όσο 10.000 πρόβατα», λέει η προϊσταμένη της ΙΖ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Αγγελική Κοτταρίδη, η οποία αποκαλύπτει πολλές από τις αθέατες πτυχές του μουσείου των βασιλικών τάφων των Αιγών σε έναν συνοπτικό και πλούσια εικονογραφημένο οδηγό, που έχουν επιμεληθεί οι εκδόσεις Καπόν και ο οποίος αν κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία, δεν διατίθεται ακόμη στο μουσείο καθώς εκκρεμούν ζητήματα πληρωμής δικαιωμάτων δημοσίευσης.

«Άκουγα τις απορίες των επισκεπτών και θέλησα να φτιάξω έναν οδηγό που να απαντά στα ερωτήματά τους», εξηγεί η αρχαιολόγος που επισημαίνει ότι «δεν πρόκειται για ένα αθώο βιβλίο», καθώς παίρνει ξεκάθαρη θέση σχετικά με το αν ο συγκεκριμένος τάφος είναι του Φιλίππου Β΄ή του Φιλίππου Γ Αριδαίου, όπως έχει διατυπωθεί από μέρος της επιστημονικής κοινότητας. 

«Η ταφή του Αριδαίου στις Αιγές ήταν ανακομιδή οστών σύμφωνα με τη μαρτυρία του Διοδώρου, που έγινε από τον Κάσσανδρο σε ανύποπτο χρόνο μετά την πρώτη ταφή του, ενώ η ανασκαφικά βεβαιωμένη παρουσία του τεράστιου όγκου των υπολειμμάτων της πυράς στην οποία κάηκε ο νεκρός, αποδεικνύει ότι στον συγκεκριμένο τάφο δεν υπήρξε ανακομιδή, αλλά πρωτογενής ταφή – καύση. Κατά συνέπεια η ταύτιση του νεκρού με τον Φίλιππο Β΄είναι αναγκαστικά η μόνη δυνατή»

Συγγραφέας του οδηγού για τους βασιλικούς τάφους, αντιλαμβάνεται κανείς πόσο γλαφυρά περιγράφει στην έκδοση τα εκθέματα του Μουσείου – Μαυσωλείου. Μια περιήγηση σε 128 σελίδες, με 154 εικόνες (στα Ελληνικά, Αγγλικά και Ρώσικα), με κόστος 19 ευρώ για τον υποψήφιο αγοραστή, ο οποίος νιώθει τη σημασία αλλά και τη συγκίνηση της ανακάλυψης του Μανόλη Ανδρόνικου που ξύπνησε το παγκόσμιο ενδιαφέρον πριν από 37 χρόνια. 


«Το σκοτάδι που βασιλεύει στον χώρο γεννά δέος, κάνει τις φωνές να γίνονται ψίθυροι και ανακαλεί τη χώρα των νεκρών, όπου ο επισκέπτης πλανιέται ξετυλίγοντας το κουβάρι της μνήμης» σημειώνει εύστοχα η συγγραφέας. Χρυσές λάρνακες, στεφάνια, σκεύη συμποσίου, χρυσελεφάντινες κλίνες, χρυσοποίκιλτη πανοπλία του νεκρού βασιλιά, ,επιτύμβιες στήλες από την νεκρόπολη των Αιγών που βρέθηκαν στην Μεγάλη Τούμπα, οι υπέροχες τοιχογραφίες, ο διθάλαμος τάφος του Φιλίππου Β’, οι απεικονίσεις του Μεγαλέξανδρου, τα σκεύη για το νεκρικό λουτρό, η χρυσή λάρνακα από παχιά ελάσματα χρυσού 24 καρατίων… 

Η ταφή του αδικοχαμένου εφήβου Αλέξανδρου Δ’ με την πανέμορφη παράσταση στη ζωφόρο και το επιχρυσωμένο δόρυ είναι ο επίλογος αυτού του εντυπωσιακού σκηνικού στο Μουσείων των Αιγών. Του πυρήνα δηλαδή του Πολυκεντρικού Μουσείου. 

Η έκδοση του οδηγού επανέφερε και ένα σημαντικό θέμα που αντιμετωπίζουν πολλοί ανεξάρτητοι εκδοτικοί οίκοι οι οποίοι δεν μπορούν να υποστηρίξουν τα βιβλία τους στα πωλητήρια των μουσείων. Το 45% που πληρώνουν στο Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων, τα τέλη φωτογράφισης, δημοσίευσης ακόμη και φθοράς για τις εκδόσεις που μένουν στις αποθήκες, είναι δυσβάσταχτο. Όσο το πρόβλημα παραμένει άλυτο στο ΥΠΠΟΑ, τόσο οι επισκέπτες πολλών μουσείων αναγκάζονται να βολεύονται με μικρά πολύπτυχα που τους δίνονται στην είσοδο αντί να αγοράσουν- όσοι απ’ αυτούς θέλουν- έναν καλό οδηγό κατάλογο του μουσείου. 

Λίγες εκδόσεις συναρπάζουν με τις περιγραφές τους τον αναγνώστη. Αυτό το χάρισμα έχει η έκδοση «Μακεδονικοί θησαυροί. Μια περιήγηση στο  Μουσείο των Βασιλικών Τάφων των Αιγών».


Πηγή: Γ. Συκκά, Καθημερινή, Μ. Αδαμοπούλου, Τα Νέα






0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου