Ζητήματα γαιοκτησίας και φορολογίας της μονής Μ. Μετεώρου κατά τους 16ο και 17ο αιώνα

Το Ιστορικό και Παλαιογραφικό Αρχείο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (ΙΠΑ/ΜΙΕΤ) και το Κέντρο Έρευνας του Μεσαιωνικού και Νέου Ελλ...

Το Ιστορικό και Παλαιογραφικό Αρχείο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (ΙΠΑ/ΜΙΕΤ) και το Κέντρο Έρευνας του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών (ΚΕΜΝΕ) οργανώνουν σειρά σεμιναριακών διαλέξεων από γνωστά μέλη της κοινότητας των μελετητών με θεματικές που σχετίζονται με τη μακραίωνη περίοδο από το 1204 έως τα προεπαναστατικά χρόνια (Ύστερο Βυζάντιο, Βενετοκρατία, Τουρκοκρατία), εποχή που άφησε βαθύ αποτύπωμα στην ιστορική διαδρομή του ελληνισμού. Εστιασμένες, μεταξύ άλλων, στις πολιτικές, κοινωνικο-οικονομικές, ιδεολογικές και πολιτισμικές εξελίξεις της περιόδου, οι διαλέξεις, πέρα από την εμπέδωση γνώσεων, αποβλέπουν στη διάδοση των νεότερων πορισμάτων από συστηματικές έρευνες σε αρχεία και βιβλιοθήκες της Ελλάδας και του εξωτερικού, όπως και στη διεύρυνση και εμβάθυνση των προβληματισμών. Οι διαλέξεις απευθύνονται στο επιστημονικό κοινό, ιστορικούς, φιλολόγους, ιστορικούς της τέχνης αλλά και σε προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές, διδάσκοντες στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση και, γενικά, σε κάθε ενδιαφερόμενο.

Θεματική 2025-2026

Εκκλησία, οικονομία και κοινωνία στον ελληνικό χώρο (1204-1821)

Οι σεμιναριακές διαλέξεις  επικεντρώνονται στον ρόλο της Εκκλησίας και των εκκλησιαστικών καθιδρυμάτων σε κοινωνικο-οικονομικά περιβάλλοντα του βενετοκρατούμενου και του οθωμανοκρατούμενου ελληνικού χώρου. Στη θεματική μεταξύ άλλων εμπίπτουν: η διαδικασία συγκρότησης και η σύνθεση της περιουσίας  που  κατείχαν ορθόδοξες ή καθολικές επισκοπές και μονές στον αστικό και κυρίως στον αγροτικό χώρο (σπίτια, μύλοι, χωράφια, ελαιώνες, αμπελώνες, κήποι κ.ά.)· ο μηχανισμός διαχείρισης  των ακινήτων· οι δαπάνες και τα έσοδα· οι σχέσεις των εκκλησιαστικών παραγόντων και των υπαλλήλων τους (επιστάτες, γραμματικοί, εισπράκτορες κ.ά.) με τον κόσμο της πόλης και της υπαίθρου, τους μισθωτές γαιών (καλλιεργητές, κτηνοτρόφοι), τους εργάτες, τους τεχνίτες και γενικά όσους εμπλέκονταν στη συντήρηση και εκμετάλλευση της περιουσίας· η εν γένει παρουσία της Εκκλησίας στην κατά τόπους οικονομική και, κατ’ επέκταση, κοινωνική ζωή.

7η ΔΙΑΛΕΞΗ

Τετάρτη 18 Μαρτίου 2026, 18:00

Ιστορικό και Παλαιογραφικό Αρχείο του ΜΙΕΤ

Π. Σκουζέ 3, 1ος όροφος (Πλ. Αγίας Ειρήνης, Αιόλου)

Ζητήματα γαιοκτησίας και φορολογίας της μονής Μ. Μετεώρου κατά τους 16ο και 17ο αιώνα

Φωκίων Κοτζαγεώργης, Καθηγητής Οθωμανικής ιστορίας, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Α.Π.Θ.

Η ομιλία θα συστήσει τη μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, γνωστή ως Μεγάλο Μετέωρο, ως γαιοκτητική μονάδα μέσα στην οθωμανική ύπαιθρο. Θα συζητήσει την εικόνα που έχουμε από τα οθωμανικά έγγραφα για τη γαιοκτησία της και τη φορολογία της. Τέλος, θα αναφερθεί σε ορισμένες υποθέσεις που παρουσιάζουν ενδιαφέρουσες όψεις του γαιοκτητικού και του φορολογικού φαινομένου κατά τον 16ο και τον 17ο αι.

Ο Φ. Κοτζαγεώργης διδάσκει οθωμανική ιστορία στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Α.Π.Θ., όπου υπηρετεί ως καθηγητής. Τα επιστημονικά ενδιαφέροντά του περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την ιστορία των οθωμανικών πόλεων, της Εκκλησίας και των μοναστηριών υπό τους Οθωμανούς, την πρώιμη οθωμανική εποχή, τη δημογραφική ιστορία, τις οθωμανικές συντεχνίες και την ιστορική γεωγραφία.

Διοργανωτές

• Κώστας Λαμπρινός, Διευθυντής Ερευνών, Διευθύνων του ΚΕΜΝΕ/Ακαδημία Αθηνών

• Σταύρος Γριμάνης, Yπεύθυνος του ΙΠΑ/ΜΙΕΤ

Πηγή: ΜΙΕΤ