Αρχαιολογικός χώρος στην Άνω Αίγυπτο έχει αποδώσει μέχρι σήμερα περισσότερα από 43.000 όστρακα με επιγραφές, έναν θησαυρό πληροφοριών που σπάει κάθε ρεκόρ

Σχέδιο μυγαλής  ως ιερού ζώου του θεού Χαροέρις. [Credit: Πανεπιστημίου του Τύμπινγκεν] Η τελευταία ανασκαφή στον αρχαιολογικό χώρο της  Αθρ...

Σχέδιο μυγαλής ως ιερού ζώου του θεού Χαροέρις. [Credit: Πανεπιστημίου του Τύμπινγκεν]

Η τελευταία ανασκαφή στον αρχαιολογικό χώρο της Αθρίβιος (ή Άθλιβις ή Αθάρραβις) στην Κάτω Αίγυπτο έφερε στο φως 13.000 οστράκα. Με αυτό, ο συνολικός αριθμός των κεραμικών θραυσμάτων με επιγραφές που έχουν βρεθεί στον χώρο ανέρχεται σε 43.000 (40.000 μόνο τα τελευταία τρία χρόνια), καθιστώντας τη συλλογή αυτή τη μεγαλύτερη συλλογή οστράκων που έχει ανακαλυφθεί σε έναν μεμονωμένο αρχαιολογικό χώρο στην Αίγυπτο.

Η ανασκαφή στην Άθριβη αποτελεί κοινή αποστολή του Ανώτατου Συμβουλίου Αρχαιοτήτων (SCA) και αρχαιολόγων του Πανεπιστημίου του Τύμπινγκεν. Το αρχαιολογικό συγκρότημα της Αθρίβιος βρίσκεται 10 χιλιόμετρα δυτικά του Νείλου, απέναντι από την αρχαία μητρόπολη της Αχμίμ. Ο χώρος αποτελούσε το ναό της θεάς των λεόντων (Ta-)Repit και περιλάμβανε έναν οικισμό από πλίνθους, νεκρόπολη και λατομεία ασβεστόλιθου, καθώς και τον ίδιο τον ναό. Κατοικήθηκε για περισσότερα από χίλια χρόνια, δημιουργώντας μια τεράστια ποικιλία κειμένων που χρονολογούνται μεταξύ του 3ου αιώνα π.Χ. και του 9ου-11ου αιώνα.

Άποψη της περιοχής όπου πραγματοποιήθηκαν οι ανασκαφές των οστράκων και του οικισμού στην Άθριβη. [Credit: Πανεπιστημίου του Τύμπινγκεν]

Τα παλαιότερα κείμενα είναι αποδείξεις φόρων από τον 3ο αιώνα π.Χ., γραμμένες σε δημώδη γραφή, την κοινή διοικητική γραφή της πτολεμαϊκής και της ρωμαϊκής περιόδου. Τα πιο πρόσφατα κείμενα είναι αραβικές επιγραφές σε αγγεία από τον 9ο έως τον 11ο αιώνα μ.Χ.

«Τα όστρακα μας παρουσιάζουν μια εκπληκτική ποικιλία καθημερινών καταστάσεων», λέει ο Leitz. «Βρίσκουμε φορολογικούς καταλόγους και παραδόσεις, καθώς και σύντομες σημειώσεις για καθημερινές δραστηριότητες, ασκήσεις μαθητών, θρησκευτικά κείμενα και πιστοποιητικά ιερέων που βεβαιώνουν την ποιότητα των ζώων που προορίζονταν για θυσία. Αυτή η ποικιλία είναι που καθιστά το εύρημα τόσο πολύτιμο», προσθέτει ο Leitz. «Αυτό το καθημερινό περιεχόμενο μας δίνει μια άμεση εικόνα της ζωής των κατοίκων της Αθρίβιος και καθιστά τα όστρακα σημαντική πηγή για μια ολοκληρωμένη κοινωνική ιστορία της περιοχής».

Η πλειονότητα των οστράκων είναι γραμμένη σε δημώδη γραφή, ακολουθούμενη από σημαντικό αριθμό ελληνικών επιγραφών. Ένα μικρότερο αλλά σημαντικό ποσοστό των θραυσμάτων παρουσιάζει εικονιστικά και γεωμετρικά σχέδια. Επιπλέον, υπάρχουν σπάνια κείμενα σε ιερατική, ιερογλυφική, κοπτική ή αραβική γραφή. Η Άθριβις θεωρείται επίσης ο σημαντικότερος αρχαιολογικός χώρος στον κόσμο για ιερατικά-δημώδη ωροσκόπια, με περισσότερα από 130 τέτοια κείμενα. Αυτές οι προβλέψεις γέννησης αποτελούν σημαντικές πηγές για την ιστορία της αρχαίας αστρονομίας και αστρολογίας.

Λίστα στη δημώδη γλώσσα με διάφορα ονόματα που αναφέρονται στους τοπικούς θεούς.  [Credit: Πανεπιστημίου του Τύμπινγκεν]

Δημώδης επιγραφή σε αμφορέα: «η πρώτη (παράδοση από) τον νότιο αμπελώνα».
[Credit: Πανεπιστημίου του Τύμπινγκεν] 

Οι ανασκαφές ξεκίνησαν το 2005, αλλά τα πρώτα 13 χρόνια ανακαλύφθηκαν μόνο περίπου 1.000 όστρακα. Το 2018, ανακαλύφθηκε μια μεγάλη συλλογή οστράκων σε μια έκταση 20 επί 40 μέτρων (περίπου 8.600 τετραγωνικά πόδια) δυτικά του Ναού του Πτολεμαίου ΙΒ΄. Οι αρχαιολόγοι βρήκαν το χρυσωρυχείο πριν από τρία χρόνια, όταν ανακαλύφθηκαν 40.000 όστρακα σε μια έκταση 40 επί 40 μέτρων (περίπου 17.200 τετραγωνικά πόδια), μαζί με χιλιάδες ακόμη θραύσματα αγγείων που δεν είχαν καμία επιγραφή.

Αναμένεται να ανακαλυφθούν περισσότερα όστρακα καθώς συνεχίζονται οι ανασκαφές. Εν τω μεταξύ, αυτά που έχουν ήδη βρεθεί ψηφιοποιούνται, μεταγράφονται και μεταφράζονται, μια εργασία που θα διαρκέσει χρόνια.

Κείμενο της Ιερατικής Σχολής, μια παραλλαγή του λεγόμενου «Αλφάβητου των πτηνών». [Credit: Πανεπιστημίου του Τύμπινγκεν] 

«Αυτό το εντυπωσιακό έργο καταδεικνύει τη δύναμη της κοινής, μακροπρόθεσμης έρευνας. Χάρη στην εξειδίκευση, την υπομονή και το πάθος, τα ασήμαντα θραύσματα αγγείων μεταμορφώνονται σε μια ζωντανή εικόνα κόσμων του παρελθόντος», δηλώνει η καθηγήτρια  Karla Pollmann, πρύτανης του Πανεπιστημίου του Τύμπινγκεν.

Πηγή: The History Blog, Phys