Ανάγλυφα με θέμα τους ρωμαίους μονομάχους ανακαλύφθηκαν κοντά στην Αππία Οδό

Αρχαιολόγοι στη νότια Ιταλία εντόπισαν τα ερείπια ενός ρωμαϊκού ταφικού μνημείου, διακοσμημένου με ανάγλυφα που απεικονίζουν μονομαχίες, το ...

Αρχαιολόγοι στη νότια Ιταλία εντόπισαν τα ερείπια ενός ρωμαϊκού ταφικού μνημείου, διακοσμημένου με ανάγλυφα που απεικονίζουν μονομαχίες, το οποίο χρονολογείται στις αρχές του 1ου αιώνα μ.Χ.

Το μνημείο ανακαλύφθηκε στον δήμο Apollosa, κοντά σε ένα ιστορικό τμήμα της αρχαίας Αππίας Οδού, μιας από τις κύριες οδικές αρτηρίες μεταφοράς της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας και, αργότερα, της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Η ανακάλυψη ανακοινώθηκε από το ιταλικό Υπουργείο Πολιτισμού μετά από μια προκαταρκτική μελέτη που πραγματοποίησαν αρχαιολόγοι της περιφερειακής Εφορείας Αρχαιοτήτων, Καλών Τεχνών και Τοπίου. Ο χώρος προσέλκυσε την προσοχή των αρχών όταν ένας εθελοντής παρατήρησε αρκετούς μεγάλους ασβεστολιθικούς όγκους που είχαν αποκαλυφθεί κατά μήκος των όχθων του ρέματος Serrentella μετά από εποχιακές πλημμύρες. Αυτοί οι όγκοι, που ήταν μερικώς ορατοί πάνω από το έδαφος, ώθησαν τις αρχές να ξεκινήσουν μια συστηματική εκστρατεία ανασκαφής και τεκμηρίωσης.

[Credit: Ministry of Culture - Soprintendenza Archeologia, Belle Arti e Paesaggio for the provinces of Caserta and Benevento]

Οι αρχαιολόγοι έχουν διαπιστώσει ότι οι λίθοι αποτελούσαν στοιχεία ενός κυκλικού ταφικού μνημείου κατασκευασμένου από ασβεστόλιθο τοπικής προέλευσης. Με βάση τα διατηρημένα αρχιτεκτονικά στοιχεία, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το μνημείο είχε διάμετρο περίπου δώδεκα μέτρων.

Οι ανασκαφές στον χώρο οδήγησαν στην ανακάλυψη περίπου είκοσι χαραγμένων λίθων που φέρουν ανάγλυφα με απεικονίσεις μονομάχων σε μάχη. Αυτού του είδους η εικονογραφία είναι ασυνήθιστη σε ταφικά μνημεία αυτού του αρχιτεκτονικού τύπου. Οι αρχαιολόγοι υποδεικνύουν ότι οι απεικονίσεις μονομάχων μπορεί επίσης να υποδηλώνουν την κοινωνική ταυτότητα ή τις επαγγελματικές σχέσεις των προσώπων που τιμά το μνημείο.

Οι μονομαχίες αποτελούσαν σημαντικό στοιχείο των δημόσιων θεαμάτων και της πολιτικής ευεργεσίας στην πρώιμη αυτοκρατορική ρωμαϊκή κοινωνία, ιδίως κατά την εποχή του Αυγούστου. Επομένως, το γλυπτικό πρόγραμμα του μνημείου μπορεί να υποδηλώνει ότι ο ιδιοκτήτης του είχε πρόσβαση, είτε άμεσα είτε έμμεσα, στην οργάνωση, τη χρηματοδότηση ή το πολιτιστικό περιβάλλον των μονομαχιών.

Μερικούς από τους λίθους που αποκαλύφθηκαν μετά την υπερχείλιση του ρέματος Serrentella. [Credit: Ministry of Culture - Soprintendenza Archeologia, Belle Arti e Paesaggio for the provinces of Caserta and Benevento]

Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν επίσης την είσοδο ενός υπόγειου ταφικού θαλάμου που συνδέεται με το μνημείο. Μέσα σε αυτόν τον θάλαμο, εντοπίστηκαν θραύσματα τοιχογραφικής διακόσμησης στους εσωτερικούς τοίχους, υποδηλώνοντας ότι ο τάφος κάποτε διέθετε ένα περίτεχνο διακοσμητικό σχέδιο που συνδύαζε γλυπτικά και ζωγραφικά στοιχεία.

Αν και το μνημείο έχει υποστεί δομικό κατακερματισμό με την πάροδο του χρόνου, τα αρχιτεκτονικά και διακοσμητικά στοιχεία που έχουν ανασυρθεί παρέχουν σημαντικά στοιχεία για την ανασύσταση της αρχικής του μορφής και λειτουργίας.

Η θέση του μνημείου κατά μήκος της Αππίας Οδού συνάδει με τις καθιερωμένες ρωμαϊκές ταφικές πρακτικές. Γνωστή στην αρχαιότητα ως Regina Viarum («Βασίλισσα των Δρόμων»), η Αππία Οδός χρησίμευε ως σημαντικός δρόμος υποδομών που συνέδεε τη Ρώμη με τη νότια Ιταλία. Οι ρωμαϊκές ελίτ κατασκεύαζαν συχνά ταφικά μνημεία κατά μήκος τέτοιων οδών με έντονη κυκλοφορία, διασφαλίζοντας ότι τα μνημεία τους θα παρέμεναν ορατά στους ταξιδιώτες και ενισχύοντας έτσι το κοινωνικό κύρος και την αναμνηστική παρουσία τους.

[Credit: Ministry of Culture - Soprintendenza Archeologia, Belle Arti e Paesaggio for the provinces of Caserta and Benevento]

Ο χώρος βρίσκεται μεταξύ του Caudium και του Montesarchio, αρχαίων οικισμών που αποτελούσαν μέρος της περιοχής όπου παρατηρήθηκε έντονη ρωμαϊκή δραστηριότητα. Οι αρχαιολόγοι υποστηρίζουν ότι η θέση του κατά μήκος αυτής της διαδρομής πιθανώς υποδηλώνει την κοινωνική θέση του ατόμου που ήταν θαμμένο μέσα στον τάφο.

Μόλις ανακτήθηκαν, τα αρχιτεκτονικά θραύσματα και τα γλυπτικά στοιχεία μεταφέρθηκαν στο επιχειρησιακό κέντρο της Εφορείας που βρίσκεται στο Benevento, όπου επί του παρόντος συντηρούνται, καταλογογραφούνται και μελετώνται περαιτέρω.

Πηγή: Daily Heritage, Finestre sull' Arte