Ρώμη: Καρφιά ανακαλύφθηκαν σε 3 σκελετούς σε ρωμαϊκή νεκρόπολη, πιθανώς για να «προστατεύουν» τόσο τους ζωντανούς όσο και τους νεκρούς

Αεροφωτογραφία του χώρου ανασκαφών της νεκρόπολης της Ostiense. Αρχαιολόγοι που πραγματοποιούν ανασκαφές στη νεκρόπολη  Ostiense  της Ρώμης ...

Αεροφωτογραφία του χώρου ανασκαφών της νεκρόπολης της Ostiense.

Αρχαιολόγοι που πραγματοποιούν ανασκαφές στη νεκρόπολη Ostiense της Ρώμης εντόπισαν τρεις σκελετούς με σιδερένια καρφιά στο στήθος τους, κάτι που υποδηλώνει την ύπαρξη ενός τελετουργικού για την αποτροπή των ανήσυχων πνευμάτων.

Μικρά σιδερένια καρφιά που βρέθηκαν τοποθετημένα κατά μήκος του στήθους τριών σκελετών αποκαλύπτουν μια ασυνήθιστη λεπτομέρεια σχετικά με τις αρχαίες ρωμαϊκές ταφικές πρακτικές: πριν από 1.800 χρόνια, κάποιος προσπάθησε να προστατεύσει τους ζωντανούς από τους νεκρούς.

Η ανακάλυψη καρφιών σε ταφές «είναι μια πρακτική που έχει τεκμηριωθεί καλά κατά τη ρωμαϊκή περίοδο και σε μεταγενέστερες φάσεις», δήλωσε η Diletta Menghinello, αρχαιολόγος της Ειδικής Επιθεώρησης της Ρώμης του Ιταλικού Υπουργείου Πολιτισμού και επικεφαλής του ανασκαφικού προγράμματος, στο Live Science.

Σε μια κοντινή λήψη του σκελετού διακρίνεται ένα καρφί τοποθετημένο στο πάνω μέρος του θώρακα (ακριβώς αριστερά της σπονδυλικής στήλης).
[Credit: Ειδική Επιθεώρηση της Ρώμης]

Η Menghinello και οι συνεργάτες της εργάζονταν στην τεράστια νεκρόπολη Ostiense, στην καρδιά της Ρώμης, όταν ανακάλυψαν τρεις ταφές με καρφιά που είχαν τοποθετηθεί σκόπιμα πάνω από το στήθος, σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Ειδικής Εποπτείας της Ρώμης.

Η νεκρόπολη της Ostiense ανασκάφηκε αρχικά το 1919, αλλά νέες αρχαιολογικές εργασίες που πραγματοποιήθηκαν πριν από την κατασκευή κατοικιών έφεραν στο φως ένα άλλο τμήμα του νεκροταφείου στη Via Ostiense, κοντά στη Βασιλική του Αγίου Παύλου εκτός των Τειχών. «Ο πρόσφατα αποκαλυφθείς χώρος συμβάλλει στην αποσαφήνιση του τρόπου με τον οποίο μεταβλήθηκαν τα ταφικά έθιμα στο πέρασμα των αιώνων, καθώς η νεκρόπολη της Ostiense επεκτεινόταν», ανέφερε η Menghinello.

«Στην αρχαιότητα, οι πλευρές του δρόμου καταλαμβάνονταν από μια τεράστια ρωμαϊκή νεκρόπολη με διάφορους τύπους τάφων», είπε η Menghinello, «που χρονολογούνται μεταξύ του 2ου αιώνα π.Χ. και του 4ου αιώνα μ.Χ. Ωστόσο, τα ακριβή όρια της νεκρόπολης δεν είναι ακόμη πλήρως γνωστά», πρόσθεσε. Οι σκελετοί που είχαν ταφεί με καρφιά βρέθηκαν σε απλούς τάφους, που πιθανώς χρονολογούνται στον 3ο και 4ο αιώνα μ.Χ.

Ωστόσο, ο σκοπός των καρφιών παραμένει μυστήριο.

Κοντινό πλάνο ενός από τους τρεις σκελετούς που βρέθηκαν με ένα καρφί στον αρχαιολογικό χώρο της Via Ostiense στη Ρώμη. 
[Credit: Ειδική Επιθεώρηση της Ρώμης]

«Η λειτουργία τους έχει ερμηνευτεί με διάφορους τρόπους», είπε η Menghinello, επισημαίνοντας ότι το καρφί μπορεί να είχε χρησιμοποιηθεί για να «αποτρέψει» συμβολικά τους νεκρούς από το να επιστρέψουν και να στοιχειώσουν τους ζωντανούς. Αν το σώμα δεν «αποτρεπόταν», πιστευόταν ότι ο νεκρός θα μπορούσε να μετατραπεί σε ένα είδος βρυκόλακα, δηλαδή σε ένα αναστημένο πτώμα, όπως συνηθίζεται στη λαϊκή παράδοση.

Ωστόσο, η πρακτική αυτή ενδέχεται να είχε ως στόχο και την προστασία του νεκρού. «Όταν χρησιμοποιούνταν σε μια αποτροπαϊκή τελετουργία — δηλαδή μια τελετουργία που αποσκοπούσε στην αποτροπή του κακού — το καρφί γινόταν ένα είδος φυλαχτού που προστάτευε τον νεκρό από τους κινδύνους της μετά θάνατον ζωής ή προστάτευε τον τάφο από τυχόν διαταραχή», εξήγησε η Menghinello.

Ο αρχαιολόγος Walter Pantano δείχνει το καρφί που βρίσκεται πάνω στο στήθος ενός από τους σκελετούς στον νέο χώρο ανασκαφών. 
[Credit: Ειδική Επιθεώρηση της Ρώμης]

Το τελετουργικό με το καρφί «θα χρησίμευε, επομένως, για να προστατεύσει το σώμα από πιθανούς παραβάτες του τελικού τόπου ανάπαυσής του, να προστατεύσει τον νεκρό από κακόβουλες δυνάμεις και, ταυτόχρονα, να προφυλάξει τους επιζώντες συγγενείς από την πιθανή επιστροφή του νεκρού μεταξύ των ζωντανών», είπε η Menghinello.

Πηγή: Live Science