Η Σαγράδα Φαμίλια του Γκαουντί στη Βαρκελώνη. Ύστερα από περισσότερα από 140 χρόνια κατασκευής, η εμβληματική Σαγράδα Φαμίλια πλησιάζει στην...
 |
| Η Σαγράδα Φαμίλια του Γκαουντί στη Βαρκελώνη. |
Ύστερα από περισσότερα από 140 χρόνια κατασκευής, η εμβληματική Σαγράδα Φαμίλια πλησιάζει στην ολοκλήρωσή της, με την ανέγερση και του τελευταίου πύργου που είχε οραματιστεί ο Αντόνι Γκαουντί.
Για πάνω από έναν αιώνα γερανοί στήριζαν τους πύργους της διατηρώντας μια δυσάρεστη εικόνα αλλά έφθασε πλέον η ώρα να απομακρυνθούν οριστικά αποδίδοντας το σπουδαίο δημιούργημα του Γκαουντί, την Σαγράδα Φαμίλια σε όλο της το μεγαλείο. Μετά την πρόσφατη εγκατάσταση ενός τετράπλευρου σταυρού στον κεντρικό της πύργο-φανάρι, η κατασκευή της δενδρόμορφης βασιλικής ολοκληρώθηκε -κατά το σημαντικότερο μέρος της -και σε λίγες μέρες, στις 10 Ιουνίου, στην επέτειο των 100 χρόνων από τον θάνατο του Γκαουντί, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ πρόκειται να ευλογήσει το αποκατεστημένο μνημείο.
Τα εγκαίνια σηματοδοτούν τη συμβολική ολοκλήρωση της εκκλησίας, δεδομένου ότι οι εργασίες αναμένεται να συνεχιστούν για άλλη μια δεκαετία, για τους περισσότερους Ισπανούς όμως, και όχι μόνον, το γεγονός είναι ιστορικό, καθώς παρομοιάζουν την εμπειρία με αυτήν των Παριζιάνων αίφνης, όταν είδαν τα αποκαλυπτήρια του Πύργου του Άιφελ ή των Ινδών με το αποκατεστημένο Ταζ Μαχάλ.
 |
| Η τοποθέτηση τμήματος του τετράκτινου σταυρού στον Πύργο του Ιησού Χριστού, την κορυφαία κατασκευαστική χειρονομία της Σαγράδα Φαμίλια. |
 |
| Το αστέρι τοποθετημένο στον 18ο πύργο της εκκλησίας. |
Ο πρόσφατα ολοκληρωμένος πύργος είναι ο 18ος και τελευταίος της βασιλικής, λόγω της εξαιρετικής πολυπλοκότητάς του όμως, και της απώλειας των αρχικών σχεδίων του αρχιτέκτονα θεωρείτο σχεδόν αδύνατο να αποκατασταθεί. Δώδεκα από τους πύργους αυτούς είναι αφιερωμένοι στους αποστόλους, τέσσερεις στα ευαγγέλια και ένας στην Παναγία (ολοκληρώθηκε μόλις το 2021 και στέφθηκε με ένα αστέρι) ενώ ο Πύργος του Ιησού είναι ο κεντρικός. Στην κορυφή του οποίου βρίσκεται ένας τετράπλευρος σταυρός από γυαλί και λευκή κεραμική, που προοριζόταν να λάμπει μέρα και νύχτα, όπως ρητά επιθυμούσε ο Γκαουντί.
«Ο πελάτης μου δεν βιάζεται»
Το 1882 άρχισε η κατασκευή της Σαγράδα Φαμίλια υπό τον αρχιτέκτονα Φρανθίσκο ντε Πάουλα ντελ Βιγιάρ, ο οποίος είχε σχεδιάσει έναν ναό σε γοτθικό αναγεννησιακό στιλ. Λιγότερο από ένα χρόνο αργότερα όμως, ο 30άχρονος τότε Αντόνι Γκαουντί, αναλαμβάνοντας το έργο, το αναδιαμόρφωσε πλήρως. Καθώς θεωρούσε τη φύση ως τη μεγαλύτερη δημιουργία του Θεού οραματίσθηκε έναν ναό, που θα έμοιαζε περισσότερο με δάσος παρά με μια παραδοσιακή εκκλησία, με κίονες που διακλαδίζονται σαν δέντρα και γεωμετρίες που συναντώνται στον φυσικό κόσμο.
Ο ενθουσιασμός του όμως, ως προς την κατασκευή της ήταν το λιγότερο, υπερβολικός. Όταν παρουσίασε τα νέα σχέδια στην ενορία δεσμεύτηκε για την ολοκλήρωση της εκκλησίας μέσα σε δέκα χρόνια αλλά θα περνούσε το υπόλοιπο της ζωής του αναθεωρώντας αυτήν την εκτίμηση διαρκώς προς τα πάνω. «Ο πελάτης μου δεν βιάζεται», είχε πει χαρακτηριστικά, αναφερόμενος στον Θεό.
 |
| Ο σταυρός από γυαλί και λευκό κεραμικό στην κορυφή του Πύργου του Ιησού Χριστού, σχεδιασμένος ώστε να λάμπει μέρα και νύχτα. |
 |
| Η πολυκατοικία Κάζα Μιλά του Γκαουντί |
Στο μεταξύ όμως θα δημιουργούσε τα αριστουργήματα, που θα εδραίωσαν τη φήμη του, όχι μόνο ως πρωτοπόρου του ρεύματος του Καταλανικού Μοντερνισμού αλλά και ως ιδιοφυΐας φυσικά, συμπεριλαμβανομένων των Πάρκων Γκουέλ και της Κάζα Μιλά, της εξωφρενικά σουρεαλιστικής πολυκατοικίας, γνωστής και ως Λα Πρεδέρα.
Ένα έργο που ξεχωρίζει ανάμεσα στα τακτοποιημένα οικοδομικά τετράγωνα της Βαρκελώνης, σε μία πολεοδομική διάταξη πλέγματος, διαφορετική από τους λαβυρινθώδεις δρόμους πολλών παλαιών, ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Στο μεταξύ βέβαια, συνέχιζε το έργο του στην εκκλησία και τελικά μετακόμισε σε ένα ατελιέ μέσα σ’ αυτήν. Εκεί, σε μία κρύπτη της έγινε και η ταφή του, το 1926, όταν υπέκυψε στα τραύματά του από το χτύπημα ενός τραμ. Είχαν συμπληρωθεί 44 χρόνια μετά την έναρξη της κατασκευής, με μόνο το ένα τέταρτο του έργου όμως, να έχει ολοκληρωθεί.
Η πορεία μέσα στο χρόνο
Για δεκαετίες μετά, το έργο σταμάτησε. Μεσολάβησε φυσικά ο Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος ενώ αναρχικές ομάδες κατέστρεψαν τα περισσότερα από τα σχέδια και τα μοντέλαμ που είχε αφήσει πίσω του ο Γκαουντί. Οι εργασίες επαναλήφθηκαν ωστόσο στη δεκαετία του 1950, με μια νέα γενιά πλέον, τεχνιτών, αρχιτεκτόνων και μηχανικών να ανακατασκευάζουν τα οράματα του Γκαουντί μέσα από φωτογραφίες, γύψινα μοντέλα και αναμνήσεις.
 |
| Ο Αντόνι Γκαουντί το 1878 |
Ο Τζόαν Μπαρμπάνι ι Μπαρδαγκέ, γεννημένος το 1884, ήταν ο πρώτος της οικογένειας αυτών των λιθοξόων, που εργάστηκε στον ναό. «Ξεκίνησε από τα λατομεία γρανίτη τον 19ο αιώνα, σπάζοντας ογκόλιθους για όσους εργάζονταν στο εργοτάξιο», όπως λέει σήμερα ο εγγονός του, Τζόρντι Μπαρμπάνι. Από τότε και στο εξής, η οικογένειά του συνέχισε το έργο, με πιο περίτεχνα κομμάτια, που παραγγέλλονταν από τη δεκαετία του 1990 και μετά, συμπεριλαμβανομένων κιόνων, γλυπτών και γκαργκόιλ (γκροτέσκες μορφές ως αρχιτεκτονικές κατασκευές για την απορροή του νερού).
Για τους τεχνίτες που είχαν αναλάβει την υλοποίηση του έργου, το όραμα του Γκαουντί υπήρξε πάνω απ’ όλα μια τεράστια πρόκληση, καθώς έπρεπε να καταλάβουν τι ήθελε ο ίδιος, χωρίς να μπορούν να τον ρωτήσουν. Από το 2003 και μετά όμως, η σύγχρονη τεχνολογία προσέφερε πολλές λύσεις εκεί που η υλοποίηση του έργου φαινόταν αδύνατη.
Η ψηλότερη εκκλησία στον κόσμο
Η ολοκλήρωση του Πύργου του Ιησού Χριστού έκανε τη Σαγράδα Φαμίλια την ψηλότερη εκκλησία στον κόσμο αλλά για τον Γκαουντί, η μηχανική δεινότητα δεν ήταν αυτοσκοπός. Με ύψος 172,5 μέτρα, ο πύργος σταματά λίγο πιο κάτω από τα 177 μέτρα του κοντινού λόφου Μοντζουίκ, συμμορφούμενος με την πεποίθηση του Γκαουντί ότι κανένα ανθρώπινο έργο δεν πρέπει να επιδιώκει να ξεπεράσει το έργο του Θεού.
 |
| Τμήμα του εσωτερικού της εκκλησίας |
 |
| Το εσωτερικό της Σαγράδα Φαμίλια, όπου οι κίονες διακλαδίζονται σαν δέντρα, σύμφωνα με το όραμα του Αντόνι Γκαουντί για μια βασιλική εμπνευσμένη από τη φύση. |
Η ευσέβειά του άλλωστε, οδήγησε στην αγιοποίησή του, τον Απρίλιο του 2025, όταν ο Πάπας Φραγκίσκος τον ανακήρυξε «σεβάσμιο», αν και ο Λέων ΙΔ΄ δεν έχει ακόμη αποκαλύψει τη θέση του σχετικά με την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Συγκεκριμένα η επόμενη διάκριση «ευλογημένος», που είναι το τελευταίο βήμα πριν από την αγιοποίηση απαιτεί την τέλεση ενός επαληθεύσιμου θαύματος που να αποδίδεται στη μεσολάβηση του Γκαουντί.
Ρεκόρ εισιτηρίων
Για το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της, η Σαγράδα Φαμίλια εξαρτιόταν εξ ολοκλήρου από δημόσιες δωρεές, αλλά ο τουρισμός τα έχει αλλάξει όλα και γι’ αυτό το κτήριο, που χρηματοδοτείται πλέον κυρίως από την πώληση εισιτηρίων. Έτσι το εισιτήριο σήμερα ανέρχεται στα 26 ευρώ.
Το 2025 πάντως, η βασιλική υποδέχτηκε έναν αριθμό ρεκόρ, 4,87 εκατομμυρίων επισκεπτών με έσοδα 134,5 εκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων τα 58,4 εκατομμύρια ευρώ πήγαν στη χρηματοδότηση της κατασκευής της. Επιπλέον από το 2018 ο δήμος Βαρκελώνης σε συμφωνία με το κράτος δέσμευσε 36 εκατομμύρια ευρώ σε διάστημα δέκα ετών για τις δημόσιες συγκοινωνίες, τις βελτιώσεις στους δρόμους, την προσβασιμότητα και τις πρόσθετες υπηρεσίες που συνοδεύουν τη φιλοξενία του πιο πολυσύχναστου μνημείου της Ισπανίας.
 |
| Οι εργασίες στη Σαγράδα Φαμίλια |
Υπάρχουν όμως, θέματα εκκρεμή ακόμη και κυρίως η Πρόσοψη της Δόξας, μιας από τις τρεις εισόδους, στη νότια πλευρά της βασιλικής, καθώς και μια μνημειώδης σκάλα. Αλλά το δυσκολότερο για άλλους λόγους, πέραν της αρχιτεκτονικής είναι η δημιουργία του πάρκου, που είχε σχεδιάσει ο Γκαουντί, το οποίο θα οδηγούσε στον ναό. Στην εποχή του χώρος υπήρχε άπλετος γι΄αυτό το σκοπό, όμως έναν αιώνα αργότερα, δύο οικιστικά οικοδομικά τετράγωνα θα πρέπει να κατεδαφιστούν για να εκτελεστεί το σχέδιο, κάτι που θα ήταν μια αμφιλεγόμενη κίνηση σε μια πόλη, που ήδη αντιμετωπίζει μια σοβαρή στεγαστική κρίση.
Ο δήμος της Βαρκελώνης εξάλλου, δεν έχει ακόμη προσδιορίσει τον αριθμό των κατοίκων που θα επηρεαστούν από το σχέδιο, αν και οι εκτιμήσεις κυμαίνονται γύρω στους 200. Η απόφαση είναι δύσκολη και η αναζήτηση ικανοποιητικής λύσης επίσης, με την πιθανότητα μιας μετεγκατάστασης των κατοίκων σε πλησίον ευρισκόμενη περιοχή να είναι η πιο ισχυρή.
Η Σαγράδα Φαμίλια παύει, συμβολικά, να είναι ανολοκλήρωτη. Αυτό που τελειώνει, όμως, δεν είναι ακριβώς το έργο. Είναι η ιδέα ότι το μεγαλύτερο σύμβολο της Βαρκελώνης θα έμενε για πάντα υπόσχεση.
Η υπόσχεση εκπληρώνεται. Η συζήτηση μόλις αρχίζει.
Δεν υπάρχουν σχόλια