Μανόλης Κορρές: «Είναι πιο ωραίο να χτίζεις, παρά να γκρεμίζεις»

«Πολλές φορές αισθάνθηκα ανακούφιση και ενθουσιασμό επειδή βρήκα απλώς μια μικρή πέτρα. Και από την άλλη, πέρασε, χωρίς να με αγγίξει πολύ, ...

«Πολλές φορές αισθάνθηκα ανακούφιση και ενθουσιασμό επειδή βρήκα απλώς μια μικρή πέτρα. Και από την άλλη, πέρασε, χωρίς να με αγγίξει πολύ, μια διαπίστωση που είχε πολύ μεγάλη αξία και σημασία για την Αρχαιολογία». [Credit: Costas Coutayar/ LIFO]

Επικεφαλής της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης, ο Μανόλης Κορρές αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής και της επιστήμης της αποκατάστασης μνημείων. Η πορεία του συνδέεται άρρηκτα με την έρευνα, τη μελέτη και την αναστήλωση της Ακρόπολης των Αθηνών, πρόγραμμα στο οποίο συμμετέχει από τη δεκαετία του 1970, όταν ακόμα ήταν μηχανικός, και για το οποίο έχει κερδίσει τη διεθνή αναγνώριση. 

Ερευνητής, δάσκαλος και βαθύς γνώστης του αντικειμένου του, συνέβαλε, και συνεχίζει να συμβάλλει, καθοριστικά στην τεκμηρίωση, τη μελέτη και την αποκατάσταση του Παρθενώνα, του Ερεχθείου, των Προπυλαίων και άλλων μνημείων του Ιερού Βράχου –δεν υπάρχει σήμερα άλλος άνθρωπος στον κόσμο που να γνωρίζει καλύτερα μέχρι και την τελευταία σπιθαμή του!–, συνεισφέροντας, παράλληλα, στην ανάπτυξη σύγχρονων μεθόδων συντήρησης.

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1948, σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, όπου αργότερα δίδαξε και ως καθηγητής, καθώς επίσης στο Βερολίνο και το Μόναχο. Αν και είναι περισσότερο γνωστός ως «φύλακας-άγγελος» της Ακρόπολης, ασχολήθηκε με τη μελέτη και την αποκατάσταση και άλλων επιφανών ιστορικών μνημείων, όπως ο ναός του Επικούριου Απόλλωνα στις Βάσσες και το Θέατρο της Λίνδου. Έχει, μεταξύ άλλων, μελετήσει το Θέατρο του Διονύσου και τη Στοά του Ευμένους στις υπώρειες της Ακρόπολης, το Μνημείο του Φιλοπάππου, τον ναό του Ολυμπίου Διός, τον ναό της Παναγίας Γοργοεπηκόου, τα «κυκλώπεια» ετρουσκικά ταφικά μνημεία της Νόρσια και το Μαυσωλείο του Θεϋδέριχου στη Ραβέννα.

Μέσα από τα βιβλία, τις μελέτες, τις δημοσιεύσεις και τις διαλέξεις του φώτισε πολλές άγνωστες πτυχές της αρχαίας αρχιτεκτονικής και τεχνολογίας, η δε ακαδημαϊκή του παρουσία επηρέασε γενιές νέων αρχιτεκτόνων και μηχανικών. «Δεν υπάρχει ευθεία σχέση μεταξύ της ευχαρίστησης, του ενθουσιασμού για μια ανακάλυψη και του μεγέθους της, της αξίας της. Πολλές φορές αισθάνθηκα ανακούφιση και ενθουσιασμό επειδή βρήκα απλώς μια μικρή πέτρα. Και από την άλλη, πέρασε, χωρίς να με αγγίξει πολύ, μια διαπίστωση που είχε πολύ μεγάλη αξία και σημασία για την Αρχαιολογία. Έχει σχέση με το πόσο έντονη είναι η επιθυμία να βρεις κάτι, με το να ψάχνεις κάτι διακαώς».

Σπάνια περίπτωση συνδυασμού υψηλής επιστημονικής κατάρτισης, δημιουργικής σκέψης και ενσυναίσθησης, δεν αντιμετωπίζει τα αρχαία μνημεία ως στατικά κατάλοιπα του παρελθόντος αλλά ως ζωντανές μαρτυρίες ανθρώπινης ευφυΐας και δημιουργικότητας, οι οποίες διατηρούν μια διαλεκτική σχέση με τον τόπο και τους ανθρώπους του: «Ακόμα και όσα μνημεία έχουν μελετηθεί εξαντλητικά, εξακολουθούν να φυλάνε πολλά μυστικά, ακόμα και για τον επίμονο και υπομονετικό μελετητή». 

Η διδασκαλία του χαρακτηρίζεται από την έμφαση στη λεπτομέρεια, στον σεβασμό προς το ιστορικό υλικό και στην ανάγκη σύνδεσης της θεωρητικής γνώσης με την πρακτική εμπειρία. Το 2017 εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, του έχουν επίσης απονεμηθεί ο τίτλος του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος και το Αργυρό Μετάλλιο της παρισινής Academie d’Architecture. Σχέδιά του έχουν εκτεθεί σε  ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Πλησιάζοντας την όγδοη δεκαετία της ζωής του, ο Κορρές εξακολουθεί να εργάζεται σκληρά, να σχεδιάζει και να προτείνει. Μια διακαής του επιθυμία είναι η αποκατάσταση τμημάτων του Ηρωδείου, της Στοάς του Ευμένους και των αρχαίων δρόμων περί την Ακρόπολη: «Ήδη το ΚΑΣ έχει εγκρίνει την ανακατασκευή αυτών των δρόμων, όπως και του παρασκηνίου και της ανατολικής παρόδου του Ηρωδείου. Κάποια στοιχεία που είναι αδύνατο να αναπαρασταθούν στην αρχική τους μορφή θα αντιμετωπιστούν αφαιρετικά. Αν, τώρα, η επόμενη γενιά κρίνει ότι η (τυχόν) παραπονία είναι σοβαρότερο ζήτημα από την προσφερόμενη υπηρεσία, μπορεί να τα αφαιρέσει – άλλωστε μια δεοντολογική αρχή σε όλες αυτές τις επεμβάσεις είναι αυτή της αναστρεψιμότητας», έχει δηλώσει.

Σημείωση: Η φράση στον τίτλο του κειμένου αντλήθηκε από τη συνέντευξη που έδωσε ο Μανόλης Κορρές στην Αργυρώ Μποζώνη το 2020.

Πηγή: Θ. Αντωνόπουλος, LiFO