Τα σπασμένα πλευρά ενός βρέφους ηλικίας 6.000 ετών που ανακαλύφθηκαν στη Συρία ενδέχεται να αποτελούν μία από τις παλαιότερες γνωστές περιπτώσεις κακοποίησης παιδιών στον κόσμο

Ανθρώπινα λείψανα που βρέθηκαν στον αρχαιολογικό χώρο του Tell Brak  στη Μεσοποταμία, μία από τις παλαιότερες πόλεις του κόσμου, παρουσιάζου...

Ανθρώπινα λείψανα που βρέθηκαν στον αρχαιολογικό χώρο του Tell Brak στη Μεσοποταμία, μία από τις παλαιότερες πόλεις του κόσμου, παρουσιάζουν ενδείξεις κακοποίησης παιδιών. [Credit: Courtesy of Arkadiusz Sołtysiak]

Τα εύθραυστα και κακοποιημένα λείψανα ενός βρέφους που έζησε πριν από περίπου 6.000 χρόνια στη Μεσοποταμία ενδέχεται να αποτελούν την παλαιότερη τεκμηριωμένη περίπτωση κακοποίησης παιδιού στη Μέση Ανατολή και μία από τις παλαιότερες γνωστές περιπτώσεις του είδους αυτού στον κόσμο, σύμφωνα με τα ευρήματα μιας νέας μελέτης.

Οι ερευνητές ανέσυραν τα λείψανα του βρέφους στη Συρία, αλλά όταν το βρέφος πέθανε, κάποια στιγμή μεταξύ του 4200 και του 3900 π.Χ., είχε ταφεί στο Tell Brak, μία από τις παλαιότερες πόλεις του κόσμου. Είναι πιθανό οι δυσκολίες που συνδέονταν με την πρώιμη αστικοποίηση να έπαιξαν κάποιο ρόλο στην κακοποίηση του παιδιού, σημείωσαν οι ερευνητές.

Η ομάδα διαπίστωσε ότι, με βάση την ανάπτυξη των δοντιών του βρέφους, το παιδί ήταν ηλικίας 6 έως 9 μηνών κατά τον θάνατό του. Μια ανάλυση των λειψάνων, τα οποία είχαν ταφεί σε παιδικό νεκροταφείο εντός μιας βιοτεχνικής περιοχής της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, αποκάλυψε ότι το βρέφος είχε τέσσερα σπασμένα πλευρά κοντά στο στέρνο. Το δεξί μηριαίο οστό παρουσίαζε ανώμαλη ανάπτυξη, ενώ και στις δύο πλευρές του κρανίου υπήρχαν ενεργές, πορώδεις αλλοιώσεις. Αυτές οι κακώσεις υποδηλώνουν ότι τα οστά υποβλήθηκαν σε έντονες και επαναλαμβανόμενες εξωτερικές δυνάμεις, και η φύση των αλλοιώσεων δεν συνάδει εύκολα με μια τυχαία πτώση, ανέφεραν οι ερευνητές.

«Τα πλευρά δεν θα έπρεπε να σπάνε» σε ένα τόσο μικρό παιδί, δήλωσε στο Live Science η συν-συγγραφέας της μελέτης Aleksandra Grzegorska, βιοαρχαιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας. «Αν και τα κατάγματα πλευρών είναι σχετικά συχνά στους ενήλικες, στα μικρά βρέφη υποδηλώνουν κακοποίηση παιδιών», πρόσθεσε.

Στη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στις 21 Μαΐου στο International Journal of Osteoarchaeology, η Grzegorska και οι συνεργάτες της απέκλεισαν συστηματικά άλλες εξηγήσεις για τους τραυματισμούς, όπως τη ραχίτιδα, το σκορβούτο, το τραύμα κατά τη γέννηση και τον έντονο βήχα που προκαλείται από ασθένειες όπως η φυματίωση. Οι ερευνητές σημείωσαν ότι οι ανεπάρκειες βιταμινών ήταν απίθανες, δεδομένου ότι η αρχαία Μεσοποταμία είχε άφθονο ηλιακό φως και φρέσκα προϊόντα χάρη στη γόνιμη γη μεταξύ των δύο ποταμών. Τα κατάγματα που σχετίζονται με τον τοκετό συνήθως επουλώνονται μέσα σε λίγες εβδομάδες στα βρέφη, ενώ οι μετρήσεις της οστικής πυκνότητας και της ανάπτυξης του μωρού ταίριαζαν με αυτές των συνομηλίκων του από εκείνη την εποχή, υποδηλώνοντας ότι το παιδί δεν είχε κάποια υποκείμενη σκελετική πάθηση.

Άποψη του Tell Brak, στη Συρία, όπου περιλαμβάνεται η Περιοχή TW. [CreditΠηγή: Bertramz, CC BY 3.0]

Για να εκτιμήσει πόσο ασυνήθιστα ήταν τα τραύματα, η ομάδα συνέκρινε το βρέφος με άλλα παιδιά που ανασκάφηκαν από την ίδια περιοχή ταφής. Κανένα από τα άλλα παιδιά με σημαντική διατήρηση των πλευρών δεν παρουσίαζε παρόμοια κατάγματα, γεγονός που καθιστά τα τραύματα του βρέφους μια εξαίρεση στον τοπικό πληθυσμό.

Φαίνεται ότι το βρέφος πιθανότατα υπέστη «βία που προκλήθηκε από τον φροντιστή του», ανέφερε η Grzegorska. Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται επειδή τα στοιχεία δεν επιτρέπουν να προσδιοριστεί ποιος προκάλεσε τη βλάβη ούτε να επιβεβαιωθεί η πρόθεση, εξήγησε η Grzegorska. «Δεν θέλουμε να κατηγορήσουμε κάποιο συγκεκριμένο άτομο», είπε, επισημαίνοντας ότι σε πολλούς αρχαίους πολιτισμούς, πολλά μέλη της οικογένειας, και όχι μόνο οι γονείς, συνέβαλαν στην ανατροφή των παιδιών.

«Άλλα στοιχεία που θα μπορούσαν να ρίξουν φως στα τραύματα του βρέφους λείπουν από αυτή την υπόθεση», πρόσθεσε. Σε αντίθεση με τους σύγχρονους κλινικούς γιατρούς, οι βιοαρχαιολόγοι δεν μπορούν να πάρουν κατάθεση από έναν ζωντανό ασθενή ή μάρτυρα, ούτε να εξετάσουν μαλακούς ιστούς που θα μπορούσαν να αποκαλύψουν περισσότερα για την κακοποίηση. Η μερικώς επουλωμένη κατάσταση των καταγμάτων υποδηλώνει ότι το βρέφος επέζησε για κάποιο χρονικό διάστημα μετά την πρόκληση των τραυμάτων, όπως διαπίστωσε η Grzegorska — μια ένδειξη ότι το τραύμα δεν ήταν αμέσως θανατηφόρο.

Την εποχή που πέθανε το βρέφος, το Tell Brak μεταμορφωνόταν σε πόλη, οπότε οι συγγραφείς πρότειναν ότι οι πιέσεις της πρώιμης αστικοποίησης και, ενδεχομένως, η μειωμένη υποστήριξη από την ευρύτερη οικογένεια θα μπορούσαν να έχουν συμβάλει στη βία. Αιώνες μετά το θάνατο του βρέφους, οι αναταραχές που σχετίζονταν με την οικοδόμηση της πόλης φαίνεται να οδήγησαν σε μαζικούς θανάτους που πιθανότατα προκλήθηκαν από βίαιες συγκρούσεις, σημείωσε η Grzegorska.

Οι τεκμηριωμένες περιπτώσεις κακοποίησης παιδιών παραμένουν εξαιρετικά σπάνιες στα αρχαιολογικά ευρήματα, με μόνο λίγες να έχουν εντοπιστεί στο παρελθόν σε περιοχές όπως η Αίγυπτος, η Γαλλία και η Λιθουανία.

Διαβάστε εδώ τη σχετική επιστημονική δημοσίευση.

Grzegorska, A., Jakob, T., & Sołtysiak, A. (2026). A possible case of child abuse at the early urban centre of Tell Brak, NE Syria. International Journal of Osteoarchaeology, 36(3), 768–774. https://doi.org/10.1002/oa.70123 

Πηγή: Live Science