Τετάρτη, 17 Απριλίου 2019

Ένα λαβωμένο παγκόσμιο μνημείο


Ένα λαβωμένο παγκόσμιο μνημείο

Η διεθνής ημερίδα που πραγματοποιήθηκε προχθές στο Μουσείο Ακρόπολης για την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα μάς έδωσε μια σημαντική είδηση που τονώνει τις ελπίδες για την επιστροφή τους στην Αθήνα: «Δεν υπήρξε φιρμάνι –δηλαδή διάταγμα του σουλτάνου– για την απόσπαση και τη μεταφορά των Γλυπτών από τον λόρδο Ελγιν», τόνισε ο πρόεδρος του Μουσείου Ακρόπολης, καθηγητής Δημήτρης Παντερμαλής, στην εισαγωγική ομιλία του, αναφερόμενος στα στοιχεία που έφερε στο φως η έρευνα που πραγματοποιεί το μουσείο για τις περιπέτειες των Γλυπτών.

Ο κ. Παντερμαλής, κάνοντας χρήση των συμπερασμάτων στα οποία κατέληξαν οι δύο έμπειροι Τούρκοι μελετητές των Οθωμανικών Αρχείων, η καθηγήτρια Ζεϊνέπ Εγκέν και ο ιστορικός Ορχάν Σακίν, και τα οποία παρουσίασαν πρόσφατα σε διάλεξή τους στο μουσείο, τόνισε ότι τα έγγραφα που χρησιμοποίησε ο λόρδος Ελγιν παρουσιάζουν πολλά ασθενή σημεία. Αυτά τα σημεία μελετά η τουρκική πλευρά, και στην Ελλάδα είμαστε πλέον σε θέση να διαθέτουμε, με τη βοήθειά τους, μια ιστορικά αποδεδειγμένη εικόνα για το πώς λειτουργούσαν οι υπηρεσίες εκείνη την εποχή, σχολίασε ο πρόεδρος του μουσείου. 

«Το έγγραφο που σώζεται και το οποίο ονομάζουν “φιρμάνι”, στην πραγματικότητα δεν είναι η διαταγή του σουλτάνου Σελίμ Γ΄που επικαλέσθηκε ο λόρδος Ελγιν, πρεσβευτής για μικρό διάστημα της χώρας του στην Υψηλή Πύλη», είπε ο κ. Παντερμαλής. 

«Είναι μια διοικητική επιστολή από τον καϊμακάμη πασά Σεγίντ Αμπντουλάχ, αντικαταστάτη του μεγάλου βεζίρη στην Κωνσταντινούπολη, προς τις αρχές της Αθήνας. Και είναι πολύ ενδιαφέρον, διαβάζοντας τα ντοκουμέντα της αγγλικής πλευράς, να διαπιστώσουμε ότι δεν πρόκειται για άδεια που επιτρέπει την αφαίρεση των Γλυπτών του Παρθενώνα, αλλά για άδεια που αφορά το ψάξιμο και την ανασκαφή των όγκων χώματος γύρω από τον Παρθενώνα μετά τον βομβαρδισμό του Μοροζίνι. Δεν υπήρξε άδεια ούτε για την ανασκαφή ούτε για την απόσπαση».

Τα παραπάνω στοιχεία συμβάλλουν σημαντικά στην κατάρριψη των ισχυρισμών της βρετανικής κυβέρνησης σχετικά με τη νομιμότητα της κατοχής των Γλυπτών. Το πνεύμα που διήπε την ημερίδα, η οποία συνδιοργανώθηκε από την Προεδρία της Δημοκρατίας, το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, τη Διεθνή Ενωση για την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα και το Μουσείο Ακρόπολης, ήταν αισιόδοξο και δυναμικό. Η διεκδίκηση της επανένωσης των Γλυπτών είναι, εδώ και μία τριακονταπενταετία –από το 1984 και την οραματική προσπάθεια που ξεκίνησε η τότε υπουργός Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη–  «ένας μεγάλος και δίκαιος αγώνας με παγκόσμιες διαστάσεις για την αποκατάσταση του αναμφισβήτητα πιο εμβληματικού μνημείου της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς», τόνισε στην ομιλία με την οποία κήρυξε την έναρξη της ημερίδας ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος. Χαρακτήρισε τα Γλυπτά «λάφυρα της τυμβωρυχίας του λόρδου Ελγιν, που επικαλύφθηκε από τη δήθεν αρχαιολατρία του» και συμπλήρωσε ότι η δεκαετής πλέον λειτουργία του Μουσείου Ακρόπολης, που δημιουργήθηκε για να φιλοξενήσει τα Γλυπτά του Παρθενώνα, καταρρίπτει και το ύστατο επιχείρημα του Βρετανικού Μουσείου για την καλύτερη φύλαξη και προστασία τους. «Ο Παρθενώνας, έτσι λαβωμένος από την παράνομη αφαίρεση, δεν μπορεί να εκπέμψει το παγκόσμιο μήνυμά του, τη συνύπαρξη του πνεύματος και του θάρρους», κατέληξε ο κ. Παυλόπουλος.

Ένα λαβωμένο παγκόσμιο μνημείο

Για «ανοιχτό τραύμα που προκάλεσε ένας πολιτισμικός βανδαλισμός» έκανε λόγο και η υπουργός Πολιτισμού Μυρσίνη Ζορμπά στη δική της εισαγωγική ομιλία και ολοκλήρωσε ευχαριστώντας όσους στηρίζουν, προωθούν και υπερασπίζονται τη διεκδίκηση, όλους όσοι «διατηρούν ζωντανή την ιδέα, που δεν κουράζονται να επιμένουν». Στις θεματικές ενότητες που περιλάμβανε η ημερίδα με θέμα αφενός την παρουσίαση και ανάλυση των τρεχουσών εξελίξεων και αφετέρου τη στρατηγική και τις προοπτικές της επανένωσης των Γλυπτών πήραν μέρος καταξιωμένοι ακαδημαϊκοί, έγκριτοι αρχαιολόγοι, νομικοί, αρχιτέκτονες, ιστορικοί και εκπρόσωποι εθνικών επιτροπών.

Όπως σχολίασε ο διευθυντής της «Κ», Αλέξης Παπαχελάς, συντονιστής της πρώτης θεματικής συζήτησης, το «ζήτημα των Γλυπτών ενώνει όλους τους Ελληνες και ταυτοχρόνως κρατάει αναμμένη τη σπίθα του φιλελληνισμού στον κόσμο». Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ως πηγή έμπνευσης υπήρξε η ομιλία της δημοσιογράφου Σάρα Μπάξτερ, αναπληρώτριας αρχισυντάκτριας της εφημερίδας The Sunday Times, η οποία, αφού υπογράμμισε την ανάγκη επιστροφής των Γλυπτών στην Αθήνα, προέτρεψε την πατρίδα της να χρησιμοποιήσει τις νέες τεχνολογίες προκειμένου να δημιουργήσει «πρωτότυπα αντίγραφά τους, έτσι ώστε η μεγάλη τέχνη να ανήκει στους πολίτες όλου του κόσμου».

Ένα πάνελ υψηλότατου κύρους ομιλητών 

Ο Πρόεδρος του Μουσείου της Ακρόπολης καθηγητής Δημήτριος Παντερμαλής, η Πρύτανις Ελένη Αρβελέρ, η  σαιξπηρική ηθοποιός και Πρόεδρος της Βρετανικής Επιτροπής Dame Janet Suzman, η αρχισυντάκτρια των Sunday Τimes, Sarah Baxter, ο καθηγητής αρχαιολογίας Louis Godart Πρόεδρος της Διεθνούς Ενωσης (IARPS), o καθηγητής Ελληνικού Πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, Paul Cartledge,  o ακαδημαϊκός Μανώλης Κορρές επικεφαλής αρχιτέκτων του Σχεδίου Αναστήλωσης της Ακρόπολης, ο Διοικητής του Τμήματος Δίωξης Αρχαιοκαπηλίας του Σώματος των Carabinieri Ταξίαρχος Fabrizio Parrulli, ο Χριστόφορος Αργυρόπουλος, Πρόεδρος του Ιδρύματος Μελίνα Μερκούρη και Πρόεδρος της Ελληνικής Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Επανένωση των  Γλυπτών του Παρθενώνα, η πρέσβειρα καλής θελήσεως της UNESCO, Μαριάννα Βαρδινογιάννη κ.ά. ήταν μεταξύ των ομιλητών και των εκπροσώπων 16 Διεθνών Επιτροπών από την Ευρώπη,  την Αμερική και την Αυστραλία που ταξίδεψαν στην Αθήνα για να συμμετάσχουν στο Συνέδριο.

Ένα λαβωμένο παγκόσμιο μνημείο

Συμπυκνώνοντας τα αποτελέσματα της Ημερίδας η ΓΓ του ΥΠΠΟΑ, Μαρία Βλαζάκη, σημείωσε ότι στέλνεται ένα ηχηρό μήνυμα σε πολλούς αποδέκτες. Και κατέληξε: 

«Σε μια ταραγμένη περίοδο, που βιώνει σήμερα η Ευρώπη, η επιστροφή των Γλυπτών από το Βρετανικό Μουσείο θα αποτελέσει χειρονομία ενότητας και πίστης στα ιδεώδη και τις αξίες του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Καθώς ανάμεσά μας βρίσκονται σημαντικοί θεσμικοί εκπρόσωποι της Ιταλίας, το πρώτο βήμα, εφόσον συναινέσει η Ιταλική Κυβέρνηση, θα ήταν η μόνιμη επιστροφή του θραύσματος από την Πειθώ που βρίσκεται στο Παλέρμο της Ιταλίας, και αυτού που βρίσκεται στο μουσείο του Βατικανού, με τη συναίνεση της Αγίας Έδρας. Και τέλος, μια μεγαλύτερη συντονισμένη προσπάθεια να επιστραφούν τα τμήματα από το Λούβρο. Ένα τέτοιο επίτευγμα θα ήταν καθοριστικό προηγούμενο για τις επόμενες κινήσεις της Βρετανίας». Η ίδια επίσης δεν παρέλειψε να τονίσει ότι η ενδεδειγμένη οδός για τη διεκδίκηση είναι η πολιτιστική διπλωματία κι η ευαισθητοποίηση του κοινού.

Οι τοποθετήσεις που συζητήθηκαν

Μερικές από τις τοποθετήσεις που συζητήθηκαν ιδιαίτερα αφήνοντας πολύ έντονες εντυπώσεις ήταν των: Σάρα Μπάξτερ (΄Ωρα για ανταλλαγή; Τα Μάρμαρα του Παρθενώνα ανήκουν στην Ελλάδα. Αντίγραφά τους ανήκουν στη Βρετανία), Μανώλη Κορρέ (Τα γλυπτά του Παρθενώνος), Λουί Γκοντάρ (Παρθενώνας, ο ναός της Δημοκρατίας), Ελένης Κόρκα (Η νομιμότητα της αφαίρεσης των Μαρμάρων του Παρθενώνα. Μυθοπλασία ή αλήθεια;), Πολ Γκάρτλετζ (Το Οθωμανικό φιρμάνι κι η βαρβαρότητα του λόρδου ΄Ελγιν) κ.α. Τέλος, στη δική της ομιλία, η Σοφία Χηνιάδου - Καμπάνη παρουσίασε ένα χρονικό της διεκδίκησης υπογραμμίζοντας ότι δεν πρόκειται για ένα εθνικό αλλά για ένα, παγκόσμιας σημασίας, θέμα. Την έναρξη της Ημερίδας έκανε ο πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Αρχαιρεσίες στη Διεθνή Ένωση για την Επανένωση των Γλυπτών

Την Τρίτη 16 Απριλίου, στο περιθώριο  της Ημερίδας θα διενεργήθηκαν αρχαιρεσίες για την εκλογή νέου Προέδρου και  Δ.Σ. της Διεθνούς Ένωσης για την Επανένωση των Γλυπτών (IARPS/ International Association for the Reunification of the Parthenon Sculptures). 

Και μερικά παραλειπόμενα..

Εντυπωσιασμένοι έμειναν οι συμμετέχοντες από τον περίπατο στον αρχαιολογικό χώρο και στο Μουσείο Ακρόπολης (την ξενάγηση έκανε ο Πρόεδρος του Μουσείου Ακρόπολης, Δημήτρης Παντερμαλής) την Κυριακή, την ώρα που έδυε ο ήλιος. Ιδιαίτερα στάθηκαν στην παρουσίαση των νέων μεθόδων καθαρισμού της Ζωφόρου του Παρθενώνα με λέιζερ όπως της ανέδειξε ο λόγος του Δημήτρη Παντερμαλή. 

Αξίζει να σημειωθεί επίσης ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος, είχε προσωπικά ραντεβού τόσο με την  σαιξπηρική ηθοποιό και Πρόεδρο της Βρετανικής Επιτροπής Dame Janet Suzman, όσο και με την αρχισυντάκτρια των Sunday Τimes, Sarah Baxter.

Πηγή: Μ. Βασιλειάδου, Καθημερινή, Κ. Λυμπεροπούλου, The TOC





0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου