Οι ρίζες της μεσαιωνικής μετανάστευσης στην Αγγλία αποκαλύπτονται από μια μεγάλης κλίμακας βιοαρχαιολογική μελέτη

1130 απεικόνιση των Σαξόνων, των Γιούτων και των Άγγλων που διασχίζουν τη θάλασσα προς τη Βρετανία. [Credit: Wikimedia / CC BY-SA 4.0] Μια σ...

1130 απεικόνιση των Σαξόνων, των Γιούτων και των Άγγλων που διασχίζουν τη θάλασσα προς τη Βρετανία. [Credit: Wikimedia / CC BY-SA 4.0]

Μια σημαντική νέα βιοαρχαιολογική μελέτη αναδιαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο οι μελετητές αντιλαμβάνονται τη μετανάστευση στην Αγγλία κατά την πρώιμη μεσαιωνική περίοδο, παρουσιάζοντας μια εικόνα σταθερής, μακροπρόθεσμης μετακίνησης και όχι σύντομων, δραματικών κυμάτων νεοαφιχθέντων. Βασιζόμενη σε χημικά και γενετικά στοιχεία από ανθρώπινα λείψανα, η έρευνα δείχνει ότι η Αγγλία ήταν σταθερά συνδεδεμένη με απομακρυσμένες περιοχές από το τέλος της ρωμαϊκής κυριαρχίας μέχρι την κατάκτηση των Νορμανδών.

Στη μελέτη, που διεξήχθη από ερευνητές των Πανεπιστημίων του Εδιμβούργου και του Κέιμπριτζ και δημοσιεύθηκε στο Medieval Archaeology, οι επιστήμονες ανέλυσαν περισσότερα από 700 ισοτοπικά ίχνη που διατηρούνται στο σμάλτο των δοντιών ανθρώπων που θάφτηκαν στην Αγγλία μεταξύ του 400 και του 1100 μ.Χ. περίπου. Συγκρίνοντας αυτά τα χημικά ίχνη με αρχαία δεδομένα DNA από περισσότερα από 300 άτομα, κατάφεραν να διακρίνουν τον τόπο όπου μεγάλωσαν οι άνθρωποι από τη γενετική τους καταγωγή.

1130 απεικόνιση των Σαξόνων, των Γιούτων και των Άγγλων που διασχίζουν τη θάλασσα προς τη Βρετανία. [Credit: Wikimedia / CC BY-SA 4.0]

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η μετανάστευση στην Αγγλία συνέβη συνεχώς για αρκετούς αιώνες, με εμφανείς διακυμάνσεις στα μεταναστευτικά πρότυπα με την πάροδο του χρόνου. Η μετακίνηση ήταν έντονη μέχρι τον 7ο και 8ο αιώνα και δεν περιοριζόταν στην συνήθως τονιζόμενη αγγλοσαξονική περίοδο του 5ου και 6ου αιώνα. Αυτά τα άτομα δεν προέρχονταν μόνο από γειτονικές περιοχές όπως η Ουαλία και η Ιρλανδία, αλλά και από τη βορειοδυτική Ευρώπη και, σε ορισμένες περιπτώσεις, από περιοχές τόσο μακρινές όσο η Μεσόγειος και ακόμη πιο κρύες βόρειες περιοχές.

Τα δεδομένα δείχνουν επίσης έντονα περιφερειακά και φυλετικά πρότυπα: οι άνδρες ήταν συνολικά πιο κινητικοί, ενώ και οι γυναίκες μετακινήθηκαν σε σημαντικούς αριθμούς, ιδιαίτερα στη βορειοανατολική Αγγλία, το Κεντ και το Γουέσεξ. Ορισμένα νεκροταφεία παρουσιάζουν ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά ατόμων που μεγάλωσαν αλλού, ενώ άλλα υποδηλώνουν πιο τοπικά ριζωμένες κοινότητες, απεικονίζοντας την άνιση μετανάστευση σε ολόκληρη την περιοχή.

Πέρα από την παρακολούθηση της κινητικότητας, τα χημικά στοιχεία περιλαμβάνουν ευρύτερες περιβαλλοντικές αλλαγές. Τα ισότοπα οξυγόνου στο σμάλτο των δοντιών αντανακλούν σημαντικά κλιματικά γεγονότα, όπως η Μικρή Παγετώδης Περίοδος της Ύστερης Αρχαιότητας του 6ου και 7ου αιώνα και η μετέπειτα Μεσαιωνική Κλιματική Ανωμαλία. Αυτές οι αλλαγές συμβαίνουν παράλληλα με αλλαγές στη διατροφή και τις διατροφικές συνήθειες, παρέχοντας σπάνια στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο το κλίμα και η κινητικότητα αλληλεπιδρούν στην καθημερινή ζωή.

Χάρτης των περιοχών της πρώιμης μεσαιωνικής Αγγλίας και η αναλογική τους σύνθεση των ταξινομήσεων τιμών Δ18Odw-MAP (Chenery). <-2‰ υποδηλώνει μετανάστευση από μια ψυχρότερη και/ή υψηλότερη σε υψόμετρο περιοχή. > +2‰ μπορεί να προέρχεται από μια θερμότερη/πιο παράκτια περιοχή ή να υποδηλώνει επιδράσεις «ζύμωσης και βρασμού». Σχήμα του S Leggett. [Credit: S. Leggett et al., Medieval Archaeology (2025)]

Ειδικά σε σύγκριση με τις πρώιμες μεσαιωνικές γραπτές πηγές, όπως η Εκκλησιαστική Ιστορία του Bede και η Αγγλοσαξονική Χρονογραφία, αυτά τα βιομοριακά δεδομένα επιβεβαιώνουν αλλά και περιπλέκουν τις ιστορικές αφηγήσεις. Η μετανάστευση από τις περιοχές που αναφέρονται σε αυτά τα κείμενα όντως έλαβε χώρα, αλλά η κλίμακα, ο χρόνος και η ποικιλομορφία της μετακίνησης ήταν πολύ πιο περίπλοκα από ό,τι υποδηλώνουν οι παραδοσιακές περιγραφές.

Τα αποτελέσματα αμφισβητούν τις από καιρό διατυπωμένες απόψεις σχετικά με την άφιξη καθαρά καθορισμένων εθνοτικών ομάδων σε απομονωμένες κυμάτων. Αντίθετα, αντανακλούν δυναμικές κοινότητες πολλαπλής προέλευσης που διαμορφώθηκαν από τη συνεχή επαφή, προσαρμογή και ανταλλαγή.

Διαβάστε εδώ τη σχετική επιστημονική δημοσίευση.

Leggett, S., Hakenbeck, S., & C O’Connell, T. (2025). Large-Scale Isotopic Data Reveal Gendered Migration into Early Medieval England c ad 400–1100. Medieval Archaeology, 69(2), 280–308. doi:10.1080/00766097.2025.2583016

Πηγή: Archaeology News