Στα χαρακώματα Δήμος και Εφορεία Αρχαιοτήτων: «Δε θα γίνει όλη η Μάνη αρχαιολογικός χώρος». «Πόλεμο» με τις αρχαιολογικές υπηρεσίες ξεκινά ο...
Στα χαρακώματα Δήμος και Εφορεία Αρχαιοτήτων: «Δε θα γίνει όλη η Μάνη αρχαιολογικός χώρος».
«Πόλεμο» με τις αρχαιολογικές υπηρεσίες ξεκινά ο Δήμος Δυτικής Μάνης και σε πρόσφατη συνεδρίαση, με ομόφωνη απόφαση, το Δημοτικό Συμβούλιο απέρριψε την πρόταση για οριοθέτηση αρχαιολογικού χώρου στην περιοχή «Αλώνι – Πάνω Αλώνι – Λαχίδα – Στέρνες» της Κοινότητας Πύργου, αναδεικνύοντας μια βαθιά σύγκρουση μεταξύ προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς και τοπικής ανάπτυξης.
Η απόφαση ελήφθη έπειτα από εισήγηση του τεχνικού τμήματος, η οποία αποτέλεσε και το βασικό κορμό της αρνητικής γνωμοδότησης. Το ζήτημα αφορά πρόταση της Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας για οριοθέτηση αρχαιολογικού χώρου έκτασης 147 στρεμμάτων, εκ των οποίων τα 43 βρίσκονται εντός του οικισμού Πύργου.
Πολιτική διάσταση
Κατά την παρουσίαση του θέματος, ο εισηγητής και εντεταλμένος σύμβουλος τεχνικών έργων, Δημήτρης Χρηστέας, άσκησε έντονη κριτική στη στάση της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, υποστηρίζοντας ότι τέτοιες πρωτοβουλίες λειτουργούν ανασταλτικά για την ανάπτυξη της περιοχής.
Μάλιστα, γενίκευσε το πρόβλημα κάνοντας λόγο «για ορέξεις που έχει η Αρχαιολογία της Καλαμάτας να κηρύξει όλη τη Μάνη αρχαιολογικό χώρο για να μην μπορεί να οικοδομήσουμε πουθενά».
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Δημοτική Αρχή θα επιθυμούσε μια πιο συνεργατική σχέση, ωστόσο –όπως ανέφερε– αυτή δεν επιτυγχάνεται στην πράξη.
Σύμφωνα με την πρόταση της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, η υπό οριοθέτηση περιοχή περιλαμβάνει σημαντικά πολιτιστικά στοιχεία, όπως:
-τον μεταβυζαντινό ναό του Αγίου Τρύφωνα (ήδη χαρακτηρισμένο μνημείο)
-τον ναό της Παναγίτσας
-δεξαμενές συλλογής νερού και δίκτυα καναλιών
-αλώνια, καλντερίμια και αγροτοκτηνοτροφικές κατασκευές
-ξερολιθιές και καλλιεργητικές αναβαθμίδες
-ίχνη λατομικής δραστηριότητας και παραδοσιακές οικίες.
Ωστόσο, η τεχνική υπηρεσία του Δήμου δεν αμφισβητεί την ύπαρξη αυτών των στοιχείων, αλλά εστιάζει κυρίως στον τρόπο και την έκταση της οριοθέτησης.
Αντίλογος
Κεντρικό σημείο της εισήγησης του τεχνικού τμήματος που παρουσιάσθηκε στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου αποτελεί η επίκληση της αρχής της αναλογικότητας, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο Σύνταγμα και στην ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Όπως επισημαίνεται, η οριοθέτηση πράγματι εξυπηρετεί την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, όμως:
-δεν πληροί την αρχή της αναγκαιότητας, καθώς θα μπορούσαν να επιλεγούν ηπιότερα μέτρα
-παραβιάζει την αναλογικότητα υπό στενή έννοια, καθώς επιβάλλει δυσανάλογους περιορισμούς σε σχέση με το όφελος.
Η τεχνική υπηρεσία υποστηρίζει ότι η προστασία των μνημείων θα μπορούσε να επιτευχθεί με μικρότερες, στοχευμένες ζώνες προστασίας, χωρίς να επηρεαστεί συνολικά ο οικισμός.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις επιπτώσεις που θα είχε η οριοθέτηση στον οικισμό Πύργου, ο οποίος χαρακτηρίζεται ως «ζωντανός και ενεργός».
Σύμφωνα με την υπηρεσία, η ένταξη 43 στρεμμάτων εντός οικισμού στον αρχαιολογικό χώρο περιορίζει το δικαίωμα ιδιοκτησίας, αναστέλλει την οικοδομική δραστηριότητα, ενώ επιβαρύνει τις διαδικασίες αδειοδότησης, ακόμη και για μικρές εργασίες.
Μάλιστα, επισημαίνεται ότι ήδη από το 1997 ισχύει αυστηρό καθεστώς δόμησης, με τον διαχωρισμό του οικισμού σε δύο τομείς, εκ των οποίων ο τομέας Β –όπου εντάσσεται η επίμαχη έκταση– έχει ακόμη πιο περιοριστικούς όρους.
Κίνδυνοι για την περιοχή
Η τεχνική εισήγηση προειδοποιεί για σοβαρές συνέπειες, όπως παύση της τουριστικής και οικιστικής ανάπτυξης, εγκατάλειψη ακινήτων λόγω γραφειοκρατίας και υποβάθμιση του ίδιου του οικισμού.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η επισήμανση ότι οι οικοδομικές άδειες στον τομέα Β είναι ήδη ελάχιστες από το 1997, γεγονός που καταρρίπτει –κατά τον Δήμο– τον ισχυρισμό περί έντονης οικοδομικής πίεσης.
Η εισήγηση εγείρει και ζήτημα παραβίασης της αρχής της χρηστής διοίκησης και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης των πολιτών. Όπως τονίζεται, για σχεδόν τρεις δεκαετίες οι κάτοικοι και οι επενδυτές δραστηριοποιούνται με βάση ένα συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο, το οποίο τώρα μεταβάλλεται αιφνιδιαστικά.
Η αλλαγή αυτή, σύμφωνα με το Δήμο, ανατρέπει τον προγραμματισμό των πολιτών και δημιουργεί αβεβαιότητα για το μέλλον των επενδύσεων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η τεκμηρίωση που αφορά στα ίδια τα μνημεία. Η τεχνική υπηρεσία αμφισβητεί τον χαρακτηρισμό ορισμένων στοιχείων ως προεπαναστατικών, όπως:
-το λεγόμενο «πυργάκι», το οποίο περιγράφεται ως κοινό αρχιτεκτονικό στοιχείο και όχι ιδιαίτερο μνημείο
-η στέρνα «Μπαχλέμπας», η οποία –βάσει ιστορικών στοιχείων– τοποθετείται μετά την Επανάσταση.
Τα στοιχεία αυτά χρησιμοποιούνται για να ενισχύσουν την άποψη ότι η οριοθέτηση δε στηρίζεται σε επαρκή αρχαιολογική τεκμηρίωση.
Έλλειψη επιτόπιας έρευνας
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο είναι ότι –σύμφωνα με τον Δήμο– δεν κοινοποιήθηκε πλήρης αρχαιολογική έρευνα πεδίου, η οποία αποτελεί βασική προϋπόθεση για την οριοθέτηση βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας.
Η απουσία αυτή θεωρείται καθοριστική, καθώς εγείρει ερωτήματα για την επάρκεια της επιστημονικής τεκμηρίωσης της πρότασης.
Αντί της συνολικής οριοθέτησης, το τεχνικό τμήμα προτείνει:
-περιορισμό των ορίων εκτός οικισμού
-δημιουργία μικρότερων ζωνών προστασίας γύρω από συγκεκριμένα μνημεία
-εκπόνηση εμπεριστατωμένης αρχαιολογικής μελέτης.
Η προσέγγιση αυτή, όπως τονίζεται, θα διασφαλίσει την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς χωρίς να ανακόψει την ανάπτυξη.
Με βάση τα παραπάνω, το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε ομόφωνα να γνωμοδοτήσει αρνητικά στην προτεινόμενη οριοθέτηση, υιοθετώντας πλήρως τόσο την εισήγηση του τεχνικού τμήματος όσο και τη θέση του προέδρου της Κοινότητας Πύργου, που επίσης είναι αρνητικός.
Η υπόθεση αναμένεται να έχει συνέχεια, καθώς η τελική απόφαση ανήκει στο υπουργείο Πολιτισμού.
Πηγή: Β. Βετουλάκη, Θάρρος News
Δεν υπάρχουν σχόλια