Σε ηλικία 68 ετών έφυγε από τη ζωή πριν από λίγες ημέρες ο διακεκριμένος Έλληνας αρχαιολόγος Κωνσταντίνος (Ντίνος) Πολίτης, ένας επιστήμονας...
Σε ηλικία 68 ετών έφυγε από τη ζωή πριν από λίγες ημέρες ο διακεκριμένος Έλληνας αρχαιολόγος Κωνσταντίνος (Ντίνος) Πολίτης, ένας επιστήμονας που άφησε έντονο το αποτύπωμά του στην αρχαιολογική έρευνα, τόσο στην Ελλάδα όσο και στη Μέση Ανατολή.
Με αντικείμενο τη βυζαντινή και την πρώιμη ισλαμική αρχαιολογία, ο Ντίνος Πολίτης αφιέρωσε μεγάλο μέρος της επαγγελματικής του πορείας στην Ιορδανία. Εκεί συμμετείχε σε πολυετείς αρχαιολογικές έρευνες και ανασκαφές, μεταξύ άλλων στην περιοχή του Ιερού του Λωτ, ενώ είχε σημαντική συμβολή στη δημιουργία του Μουσείου στο Χαμηλότερο Σημείο της Γης.
Η επιστημονική του δραστηριότητα στην Ιορδανία υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική, καθώς συνδέθηκε στενά με τη μελέτη και την ανάδειξη εκατοντάδων πρωτοχριστιανικών και πρωτοϊσλαμικών μνημείων.
Ξεχωριστή θέση στη ζωή και το έργο του κατείχε και η Χαλκίδα. Μέσα από ομιλίες, ξεναγήσεις και πολιτιστικές πρωτοβουλίες, ο ίδιος ανέδειξε άγνωστες πτυχές της μεσαιωνικής και πολυπολιτισμικής ιστορίας της πόλης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε δείξει για μνημεία όπως η βασιλική της Αγίας Παρασκευής και το Οθωμανικό Τέμενος Εμίρ Ζαδέ.
Άνθρωποι που συνεργάστηκαν μαζί του και γνώρισαν από κοντά το έργο του τον αποχαιρετούν με συγκίνηση. Ανάμεσά τους και η αρχαιολόγος Νάνσυ Ψάλτη, η οποία έκανε λόγο για έναν εξαιρετικό επιστήμονα και καλό φίλο, επισημαίνοντας την πολύτιμη συμβολή του στην αρχαιολογία της Ιορδανίας, στην ανάδειξη των μνημείων της Χαλκίδας και γενικότερα στον πολιτισμό.
Ο Ντίνος Πολίτης διετέλεσε επίσης πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Σπουδών Εγγύς Ανατολής. Το έργο του είχε τύχει αναγνώρισης όχι μόνο στην Ελλάδα και τη Μέση Ανατολή, αλλά και σε επιστημονικούς κύκλους της Αγγλίας και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Τους τελευταίους 17 μήνες αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα υγείας, καθώς προσπαθούσε να αναρρώσει από βαρύ εγκεφαλικό επεισόδιο. Στο πλευρό του όλο αυτό το διάστημα βρισκόταν ο αδελφός του, Γιώργος.
Στον Ντίνο Πολίτη αναφέρεται με ιδιαίτερα θερμά λόγια και η εικαστικός Εύη Σαραντέα, αποχαιρετώντας τον ως έναν «τεράστιο Χαλκιδέο αρχαιολόγο».
Όπως επισημαίνει, ο ίδιος είχε σταθεί ουσιαστικά δίπλα της στην έρευνά της για τα πανάρχαια ίχνη προγενέστερων ειδών στην Εύβοια. Μάλιστα, πριν από περίπου μία δεκαετία είχε πραγματοποιηθεί στην αίθουσα «Αριστοτέλη» του Δημαρχείου Χαλκίδας έκθεση με εποπτικό υλικό αφιερωμένο στην Παλαιολιθική της Εύβοιας.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην οικία του αρχαιολόγου στην οδό Χαρώνδα. Η κ. Σαραντέα εκτιμά ότι ο χώρος θα μπορούσε να αποκτήσει πολιτιστική χρήση και προτείνει να ανοίγει για ορισμένες ημέρες κάθε χρόνο, κατά τη διάρκεια της σχολικής περιόδου, ώστε μαθητές και επισκέπτες να μπορούν να γνωρίσουν το υλικό και το έργο ενός ανθρώπου που συνέδεσε τη Χαλκίδα, την Ελλάδα και τη Μέση Ανατολή μέσα από την αρχαιολογία και τον πολιτισμό.
Οι Ιορδανοί αποχαιρετούν τον αρχαιολόγο Ντίνο Πολίτη, που ανέσκαψε το Ιερό του Λωτ
Η είδηση της απώλειάς του προκάλεσε συγκίνηση και στην Ιορδανία, με μέσα ενημέρωσης της χώρας να αναφέρονται στην προσφορά του και στη συμβολή του στην ανάδειξη της κοινής ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς Ελλάδας και Μέσης Ανατολής.
Ήταν ο μοναδικός Έλληνας αρχαιολόγος που συνέδεσε την ζωή του με την αρχαιολογική έρευνα στην Ιορδανία, την έρευνα των χιλιάδων πρωτοχριστιανικών ελληνικών μνημείων της χώρας καθώς και των πρωτοισλαμικών μνημείων της περιοχής, ιδιαίτερα επηρεασμένων από τον ελληνιστικό κόσμο. Όπως αναφέρει η εφημερίδα Jordan Times, «για δεκαετίες, ο Πολίτης ήταν μια οικεία και ιδιαίτερα αγαπητή παρουσία σε αρχαιολογικούς χώρους, συνέδρια και ερευνητικά προγράμματα σε ολόκληρη τη χώρα. Αφήνει πίσω του βιβλία, ανακαλύψεις, εκθέσεις ανασκαφών και επιστημονικές δημοσιεύσεις -μια επιστημονική παρακαταθήκη που θα επιζήσει και μετά τον θάνατο του». Το Αμερικανικό Κέντρο Έρευνας στο Αμμάν εξέδωσε επίσημο αποχαιρετιστήριο μήνυμα, αναφέροντας ότι ο Δρ. Κωνσταντίνος «Ντίνος» Πολίτης (μεταδιδακτορικός υπότροφος του ACOR για την περίοδο 2024–2025) απεβίωσε, αφήνοντας τεράστιο κενό. Το ACOR εξείρε τη συμβολή του Πολίτη ως συνιδρυτή της Ελληνικής Εταιρείας Μεσανατολικών Σπουδών και ως εμπνευστή και συνδημιουργού του Μουσείου στο Χαμηλότερο Σημείο της Γης.
Ειδικός στη Βυζαντινή και την Πρώιμη Ισλαμική περίοδο, ο Πολίτης θεωρούσε την Ιορδανία ως δεύτερη πατρίδα του. Η εμπλοκή του σε αρχαιολογικά έργα στη χώρα ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980 και συνεχίστηκε μέχρι τον θάνατό του. Ο Πολίτης ήρθε για πρώτη φορά στην Ιορδανία στις αρχές έως τα μέσα της δεκαετίας του 1980, συμμετέχοντας στις ανασκαφές των Alison Betts και Svend Helms στην Κοιλάδα του Ιορδάνη. Είχε επίσης γνωρίσει τον καθηγητή Burton MacDonald, ο οποίος του υπέδειξε μια θέση πάνω από το Γκορ Σάφι (Ghor Safi), όπου βυζαντινά ψηφιδωτά αποκαλύπτονταν λόγω διάβρωσης. Από τη δεκαετία του 1990 και μετά, ο Πολίτης συνέχισε τις ανασκαφές στη νότια περιοχή της Νεκράς Θάλασσας, ιδιαίτερα γύρω από το Γκορ Σάφι και την αρχαία Ζωάρα (Zoara).
Το Ιερό του Λωτ
Η αρχαία Ζωάρα ήταν ένας από τους σημαντικότερους τομείς της εργασίας του Πολίτη. Ανάμεσα στα σπουδαιότερα επιτεύγματά του ήταν η ανακάλυψη και η ανασκαφή του Ιερού του Λωτ στο νοτιοανατολικό άκρο της Νεκράς Θάλασσας. Ο χώρος επικεντρώνεται σε μια φυσική σπηλιά που οι πρώτοι Χριστιανοί συνέδεαν με τον βιβλικό Λωτ και τις κόρες του, οι οποίοι, σύμφωνα με την παράδοση, κατέφυγαν εκεί μετά την καταστροφή των Σοδόμων και των Γομόρρων.
Οι ανασκαφές αποκάλυψαν μια τρίκλιτη βασιλική διακοσμημένη με βυζαντινά ψηφιδωτά δάπεδα που χρονολογούνται από το 572 έως το 691 μ.Χ. Η έρευνα του Πολίτη έριξε επίσης φως στον μοναχικό βίο και την οικονομία του Ντέιρ Άιν Αμπάτα (Deir 'Ain 'Abata). Οι δημοσιεύσεις του κατέγραψαν δεκαετίες έρευνας στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων των έργων «The World of the Nabataeans» (2007), «Holy Footprints across the Jordan» (2010) και της δίτομης έκδοσης «Ancient Landscapes of Zoara», που καλύπτει επισκοπήσεις και ανασκαφές στο Γκορ Σάφι από το 1997 έως το 2018.
Οικισμός και ζαχαρόμυλοι του Γκορ Σάφι
Ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο της καριέρας του Πολίτη ήταν η διερεύνηση της μεσαιωνικής βιομηχανίας ζάχαρης στο Γκορ Σάφι. Το πρόγραμμα, που ξεκίνησε το 1997, εξέτασε τα κατάλοιπα ενός εργοστασίου ζάχαρης που χρονολογείται από τον 12ο έως τον 15ο αιώνα.
Γνωστά ως Masna' as-Sukkar, τα καλοδιατηρημένα αυτά κατάλοιπα προσφέρουν μια σπάνια ματιά στην οργάνωση και την τεχνολογία της μεσαιωνικής βιομηχανικής παραγωγής. Το συγκρότημα περιλαμβάνει χώρους πιεστηρίων, αγωγούς διαχείρισης νερού, λεκάνες θραύσης πετρών και περιοχές βρασμού, απεικονίζοντας τα διαφορετικά στάδια επεξεργασίας του ζαχαροκάλαμου. Σε διάλεξή του το 2018 στο Αμερικανικό Κέντρο Έρευνας με τίτλο «The Origins of the Sugar Industry» (Οι Απαρχές της Βιομηχανίας Ζάχαρης), ο Πολίτης τοποθέτησε τη βιομηχανία του Γκορ Σάφι στο ευρύτερο πλαίσιο της ιστορίας του μεσαιωνικού εμπορίου.
Δεν υπάρχουν σχόλια