Θεοδόσης Π. Τάσιος: Τιμή σε έναν Homo Universalis

Ηταν μια εκδήλωση που διακρινόταν από επισημότητα, αλλά διέθετε και εκείνο το είδος του πλούτου που εκπέμπουν μόνο η γνώση, η καλλιέργεια, η...

Ηταν μια εκδήλωση που διακρινόταν από επισημότητα, αλλά διέθετε και εκείνο το είδος του πλούτου που εκπέμπουν μόνο η γνώση, η καλλιέργεια, η επιστημοσύνη. Τιμώμενο πρόσωπο ήταν ένας από τους ελάχιστους εναπομείναντες «homo universalis», όπως τον χαρακτήρισαν οι ομιλητές:  ο ομότιμος καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Θεοδόσης Π. Τάσιος. [Credit: ΝΙΚΟΣ ΚΟΚΚΑΛΙΑΣ]

Hταν μια εκδήλωση που διακρινόταν μεν από πάσα επισημότητα –υψηλοί προσκεκλημένοι, εγκωμιαστικές ομιλίες, μουσικό μέρος, δεξίωση– αλλά παράλληλα διέθετε και εκείνο το είδος του πλούτου που εκπέμπουν μόνο η γνώση, η καλλιέργεια, η επιστημοσύνη. Τιμώμενο πρόσωπο εξάλλου ήταν ένας από τους ελάχιστους εναπομείναντες Homo Universalis, όπως τον χαρακτήρισαν πολλοί από τους ομιλητές: ο ομότιμος καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Θεοδόσης Π. Τάσιος, τον οποίο το ίδρυμα βράβευσε χθες για –τι άλλο;– την πολυετή προσφορά του στην επιστήμη και στην κοινωνία.

Ακόμα και οι ιδιότητές του δεν συνοψίζονται σε λίγες λέξεις: ακαδημαϊκός, ερευνητής, συγγραφέας, επιφυλλιδογράφος, αλλά και στοχαστής, με μια ευρυμάθεια που του επιτρέπει, στα 96 χρόνια του, να σχολιάζει με καθαρό λόγο μια πληθώρα θεμάτων, πέρα από το αντικείμενο του πολιτικού μηχανικού, που ο ίδιος σπούδασε στην αρχή της σταδιοδρομίας του στο Πολυτεχνείο και στο Παρίσι. Ο κατάλογος επίσης των διακρίσεών του είναι μακρύς. Ομως χθες ήταν η σειρά του ιδρύματος στο οποίο ο κ. Τάσιος μεγαλούργησε και υπηρετεί επί σχεδόν 80 χρόνια «να υποκλιθεί στην προσωπικότητα, τη συνεισφορά και τα επιτεύγματά του».

Αυτά ήταν τα λόγια του πρύτανη του ΕΜΠ, καθηγητή Ιωάννη Κ. Χατζηγεωργίου, ο οποίος στον χαιρετισμό του αναφέρθηκε στη μακρά διαδρομή του κ. Τάσιου και στα πολλά αντικείμενα της επιστήμης του πολιτικού μηχανικού, τα οποία ο τιμώμενος υπηρέτησε. Ο πρύτανης έκανε λόγο για έναν άνθρωπο με πνεύμα οξύ, σκέψη διαυγή και κρυστάλλινη, αλλά και για έναν «γλωσσοκτίστη». Το δε πρόσφατο έργο του με τίτλο «Αρχαία ελληνική στρατιωτική τεχνολογία» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης) χαρακτηρίζεται από τέτοια λεπτομέρεια, «την οποία θα ζήλευαν ακόμα και ιστορικοί των αρχαίων χρόνων», είπε ο κ. Χατζηγεωργίου. Το εντυπωσιακότερο όλων, συνέχισε ο πρύτανης, είναι ότι ο Θεοδόσης Π. Τάσιος «συνδυάζει με απίστευτη αρμονία τον ψυχρό υπολογισμό του μηχανικού με την ψυχική ευαισθησία του φιλοσόφου».

Στον δικό του χαιρετισμό, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, επίσης δεν ήταν φειδωλός στους επαίνους. «Η σημερινή τιμητική εκδήλωση δεν περιορίζεται μόνο στη διαδρομή ενός στοχαστή. Αφορά το παράδειγμα ενός ανθρώπου που υπηρέτησε με συνέπεια την ιδέα πως ο πνευματικός μόχθος είναι δημόσιο αγαθό που συμβάλλει καθοριστικά στην ενδυνάμωση και τη συνοχή της κοινωνίας», είπε ο κ. Τασούλας, προσθέτοντας ότι ο τιμώμενος υποδεικνύει και πραγματώνει με τον βίο του «ένα ευ ζην το οποίο αρδεύεται από το κλασικό ιδεώδες της πολυμερούς καλλιέργειας, το “πολύτροπον”, την πλατωνική παιδεία ως διαδικασία “περί αγωγής της ψυχής”, την “ενέργεια κατ’ αρετήν” του Αριστοτέλη και αντλεί από το ουμανιστικό credo ότι ο άνθρωπος είναι ελεύθερος να αυτοδιαμορφωθεί».

Ο Θεοδόσης Π. Τάσιος, φορώντας το μετάλλιο με τον Προμηθέα Πυρφόρο, έμβλημα του ΕΜΠ, που τον τίμησε για την πολυετή προσφορά του στην επιστήμη και στην κοινωνία. [Credit: INTIME NEWS/ ΝΙΚΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ]

Οι ομότιμοι καθηγητές του ΕΜΠ, Γεώργιος Γκαζέτας και Ελισάβετ Βιντζηλαίου, παρουσίασαν το έργο του τιμώμενου ως πανεπιστημιακού δασκάλου που δεν μεταφέρει απλά γνώσεις, αλλά καλλιεργεί και το κριτικό πνεύμα των φοιτητών του και ο οποίος, όπως προκύπτει μέσα από τα συγγραφικά του πονήματα, θεωρεί ότι ένας στόχος εξόχως πολιτικός είναι η «ηθοπαιδεία» και ότι «η φύση της πολιτικής είναι ηθικής κατηγορίας».

Θα λέγαμε μάλιστα ότι ένα τέτοιο ήθος επέδειξε στη χθεσινή εκδήλωση ο ίδιος ο Θεοδόσης Π. Τάσιος, ο οποίος, αφού έλαβε από τον πρύτανη του Πολυτεχνείου το μετάλλιο του ιδρύματος με το έμβλημά του, τον Προμηθέα Πυρφόρο, πήρε τον λόγο και με μια… μουσική παρομοίωση ζήτησε να μπει μία «σουρντίνα» στους τόσους επαίνους προς το πρόσωπό του. Στη συνέχεια, και με την ίδια ταπεινότητα, έδωσε μια ιδιαιτέρως γοητευτική ομιλία, με τίτλο «Η πολυδιάστατη Τεχνολογία εν σχέσει με την –οιονεί– μονοδιάστατη Επιστήμη», στην οποία ανέλυσε τις θεμελιώδεις διαφορές μεταξύ επιστήμης και τεχνολογίας: η μεν πρώτη ικανοποιεί την υπαρξιακή ανάγκη του ανθρώπου για γνώση, ενώ η δεύτερη, είπε ο κ. Τάσιος, γεννήθηκε επειδή ο άνθρωπος αντιμετώπισε πρακτικές ανάγκες, που δεν μπορούσε να λύσει με τα φυσικά του μέσα.

Η τεχνολογία, μάλιστα, αντί να ερμηνεύσει όσα είναι ήδη υπαρκτά, προχώρησε στην παραγωγή νέων δημιουργημάτων, τα οποία δεν αρκεί κανείς, όπως στην περίπτωση της επιστήμης, να τα ελέγξει μόνο στη βάση της αλήθειας. Τα τεχνολογικά προϊόντα πρέπει να ελεγχθούν, είπε ο τιμώμενος, ως προς την «ασφάλεια», τη «λειτουργικότητα», την «οικονομία», την «ανθεκτικότητα», το «περιβάλλον», ακόμα και την «αισθητική». Πρόκειται για «επιτελέσεις» της τεχνολογίας, οι οποίες συχνά είναι αντιφατικές, αν π.χ. μια γέφυρα είναι ασφαλής αλλά όχι ιδιαίτερα όμορφη ή αν ένα προϊόν δεν είναι χρήσιμο, αλλά καλαίσθητο.

«Εδώ έχουμε να κάνουμε με προτεραιότητες αξιών, στις οποίες υπάρχουν ατομικές, κοινωνικές και ιστορικές διαφοροποιήσεις: σε ποιο χαρακτηριστικό θα δοθεί μεγαλύτερος συντελεστής βαρύτητας σε σχέση με κάποιο άλλο», είπε ο κ. Τάσιος, εξηγώντας ουσιαστικά το πώς η τεχνολογία επέδρασε ιστορικά στη σκέψη του ανθρώπου. «Αυτός ο ηθικός προβληματισμός», κατέληξε, «ανέκυψε εκεί που δεν το περιμέναμε. Εμείς νομίζαμε ότι τον συναντάμε μόνο στο κατηχητικό. Τον συναντήσαμε μέσα στον ίδιο τον πραγματικό βίο. Μέσα στην ίδια την ουσία της τεχνολογίας, συναντήσαμε το πρόβλημα της προτεραιότητας των αξιών».

Πηγή: Ν. Ζώης, Καθημερινή