Μαθητής γυμνασίου βρίσκει νόμισμα από την Τροία στο Βερολίνο

Ελληνιστικό νόμισμα που κόπηκε στο Ίλιον, 281-261 π.Χ. [Credit: Ulrike Scheibe, Μουσείο Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας] Ένας 13χρονος, κατά τ...

Ελληνιστικό νόμισμα που κόπηκε στο Ίλιον, 281-261 π.Χ. [Credit: Ulrike Scheibe, Μουσείο Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας]

Ένας 13χρονος, κατά τη διάρκεια μιας βόλτας στην περιοχή  Spandau του Βερολίνου, ανακάλυψε ένα σπάνιο αρχαίο χάλκινο νόμισμα από την Τροία. Χρονολογείται μεταξύ του 281 και του 261 π.Χ. και κόπηκε στο νομισματοκοπείο του Ιλίου (η Τροία της Κλασικής και Ελληνιστικής εποχής). Το νόμισμα, το οποίο εκτίθεται πλέον στο Μουσείο PETRI, αποτελεί την πρώτη ελληνική αρχαιότητα που έχει ανακαλυφθεί ποτέ εντός της πόλης του Βερολίνου.

Η πόλη του Ιλίου κατά την περίοδο που κόπηκε αυτό το νόμισμα είναι γνωστή στους αρχαιολόγους ως Τροία VIII, ένα σύστημα αρίθμησης που βασίζεται στα στρώματα των ανασκαφών. Χτίστηκε από Έλληνες αποίκους εντός των εναπομεινάντων τειχών της ακρόπολης της Τροίας VI της Εποχής του Χαλκού της εποχής των Χετταίων (περίπου 1500 π.Χ.). Από την ίδρυσή της το 700 π.Χ., η Τροία VIII ευημέρησε και μεγάλωσε. Ο ναός της Αθηνάς στην Τροία ήταν ένα σημαντικό περιφερειακό θρησκευτικό κέντρο και προσέλκυε τουρίστες από όλο τον κλασικό κόσμο για να αποτίσουν φόρο τιμής στους τάφους των ηρώων της ομηρικής παράδοσης. Ο ίδιος ο Μέγας Αλέξανδρος επισκέφθηκε τον ναό και πρόσφερε θυσίες στους τάφους.

Κατά την ελληνιστική περίοδο, η ετήσια γιορτή των Παναθηναίων προσέλκυε μεγάλο αριθμό προσκυνητών και η σχετική αγορά γνώριζε έντονη εμπορική δραστηριότητα. Αυτό την κατέστησε στόχο των Γαλατών όταν εισέβαλαν στην Ελλάδα και τα Βαλκάνια το 278 π.Χ., όπως και τα ερειπωμένα τείχη της, τα οποία ήταν ακόμα τα ίδια που είχαν χτιστεί τον 15ο αιώνα π.Χ. από τους κατοίκους της Τροίας VI. Την λεηλάτησαν, αλλά η πόλη παρέμεινε όρθια μέχρι το 85 π.Χ., όταν πολιορκήθηκε και καταστράφηκε από τον Ρωμαίο στρατηγό Γάιο Φλάβιο Φίμπρια κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου μεταξύ των οπαδών του Γάιου Μάριου και του Λούκιου Κορνήλιου Σύλλα.

Το νόμισμα απεικονίζει τη θεά-προστάτιδα του Ιλίου και στις δύο όψεις. Στην εμπρόσθια όψη υπάρχει προφίλ της θεάς Αθηνάς που φοράει το κορινθιακό κράνος, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά της σύμβολα. Στην οπίσθια όψη απεικονίζεται η Αθηνά Ιλιάδα φορώντας κάλαθο (κεφαλόδεσμο) και κρατώντας ψηλά ένα δόρυ στο δεξί της χέρι και έναν αργαλειό στο αριστερό. Έχει διάμετρο 12 χιλιοστά και ζυγίζει επτά γραμμάρια.

Αρχικά, οι αρχαιολόγοι αναρωτήθηκαν αν το νόμισμα ήταν «σύγχρονη απώλεια» —ίσως να το είχε χάσει κάποιος συλλέκτης τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, μια επαγγελματική ανασκαφή στον τόπο της ανακάλυψης υποδηλώνει μια πολύ βαθύτερη σύνδεση.

Το χωράφι αποδείχθηκε ότι ήταν ένας ιστορικός χώρος με πολλαπλά στρώματα, που περιείχε ταφικά κατάλοιπα της Εποχής του Χαλκού και της Εποχής του Σιδήρου, αντικείμενα της ρωμαϊκής εποχής, ακόμη και ένα εξάρτημα μεσαιωνικού σλαβικού μαχαιριού. Αυτό το «αρχαιολογικό πλαίσιο» υποδηλώνει ότι το νόμισμα πιθανότατα έφτασε στην περιοχή πριν από αιώνες, αντί να πέσει από την τσέπη κάποιου την περασμένη εβδομάδα.

Η παρουσία ενός τρωικού νομίσματος στη Βόρεια Ευρώπη αποτελεί ένα συναρπαστικό αίνιγμα. Οι ιστορικοί πιστεύουν ότι πιθανότατα ταξίδεψε κατά μήκος αρχαίων εμπορικών οδών. Η Μεσόγειος και η Βαλτική περιοχή συνδέονταν μέσω του Δρόμου του Κεχριμπαριού, όπου έμποροι από το νότο αντάλλασσαν εμπορεύματα με το πολύτιμο κεχριμπάρι του βορρά.

Είναι ενδιαφέρον ότι, επειδή το νόμισμα είναι κατασκευασμένο από χαλκό και όχι από χρυσό ή ασήμι, είχε πολύ χαμηλή υλική αξία. Αυτό υποδηλώνει ότι δεν χρησιμοποιήθηκε για κάποια σημαντική εμπορική συναλλαγή. Αντίθετα, η ανακάλυψή του κοντά σε ταφικά λείψανα υποδηλώνει μια συμβολική ή τελετουργική χρήση — ίσως φυλασσόταν ως φυλαχτό, ως αναμνηστικό ενός μακρύ ταξιδιού ή ως προσφορά στους νεκρούς.

Πηγή: The History Blog