Παράξενες ταφές αγριόχοιρων ανακαλύφθηκαν κάτω από τους τάφους μιας ελληνορωμαϊκής νεκρόπολης στο Δέλτα του Νείλου

Ανασκαφές στη νεκρόπολη. [Credit: Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων Αιγύπτου] Η ανασκαφική εκστρατεία που διεξήγαγε η αιγυπτιακή αρχαιολογ...

Ανασκαφές στη νεκρόπολη. [Credit: Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων Αιγύπτου]

Η ανασκαφική εκστρατεία που διεξήγαγε η αιγυπτιακή αρχαιολογική αποστολή υπό την αιγίδα του Ανώτατου Συμβουλίου Αρχαιοτήτων στον αρχαιολογικό λόφο του Kom Aziza, που βρίσκεται στην επαρχία Beheira, έφερε στο φως τμήμα νεκροπόλεως που χρονολογείται στην ελληνορωμαϊκή περίοδο.

Η ανακάλυψη, την οποία παρουσίασε το Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου, διευρύνει τις γνώσεις για αυτόν τον αρχαιολογικό χώρο του Δέλτα και τον καθιστά ένα εξαιρετικό στρωματογραφικό αρχείο όπου αλληλεπικαλύπτονται πολλαπλές ιστορικές περίοδοι.

Μεταξύ των στοιχείων που έχουν τραβήξει την προσοχή των ειδικών είναι η ανακάλυψη αρκετών πλήρων ταφών αγριόχοιρων (Sus scrofa) που βρέθηκαν σε ένα από τα αρχαιολογικά στρώματα. Η παρουσία αυτού του ζώου σε ταφικά πλαίσια της αρχαίας Αιγύπτου είναι εξαιρετικά σπάνια λόγω της αρνητικής συμβολικής σύνδεσης του αγριόχοιρου, ο οποίος στη θρησκευτική φαντασία των Φαραώ συνδέεται με τη θεότητα Σέθ, τη δύναμη του χάους και την αναστάτωση της κοσμικής τάξης.

Μία από τις σαρκοφάγους που ανακαλύφθηκαν. 
[Credit: Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων Αιγύπτου]

Οι υπεύθυνοι της ανασκαφής έχουν επισημάνει ότι αυτό το μεμονωμένο εύρημα ενδέχεται να υποδηλώνει μάλλον κάποια οικονομική ή οικιακή δραστηριότητα που αναπτύχθηκε στον χώρο κατά τη διάρκεια μιας από τις φάσεις κατοίκησής του, παρά μια σκόπιμη τελετουργική πρακτική, αν και η οριστική ερμηνεία θα προκύψει μετά από περαιτέρω ανάλυση.

Ο Δρ. Hisham El-Leithy, Γενικός Γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου, εξήγησε ότι η προκαταρκτική μελέτη των ανθρώπινων σκελετικών υπολειμμάτων που εκταφιάστηκαν στο νεκροταφείο αποκαλύπτει μια αξιοσημείωτη ποικιλομορφία στις ταφικές τελετές και στις τεχνικές επεξεργασίας των σωμάτων πριν από την ταφή.

Οι αρχαιολόγοι έχουν καταγράψει τόσο ατομικούς όσο και συλλογικούς τάφους, με προσανατολισμό που κυμαίνεται μεταξύ των αξόνων βορρά-νότου και ανατολής-δύσης. Η θέση των χεριών των νεκρών παρουσιάζει επίσης μεγάλη ποικιλομορφία: χέρια διπλωμένα και σταυρωμένα πάνω από τη λεκάνη, τοποθετημένα γύρω από το λαιμό, σε γνωστή Οσιριακή στάση με τους πήχεις σταυρωμένους πάνω από το στήθος, ή τεντωμένα κατά μήκος των μηρών.

Άποψη των ανασκαφών. 
[Credit: Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων Αιγύπτου]

Αυτή η τυπολογική ποικιλομορφία καταδεικνύει τη συνύπαρξη διαφορετικών ταφικών παραδόσεων και τρόπων προετοιμασίας του σώματος εντός της ίδιας κοινότητας ή μεταξύ διαδοχικών γενεών.

Οι ανασκαφές έχουν αποκαλύψει ένα ευρύ φάσμα ταφικών κατασκευών. Υπάρχουν απλοί λάκκοι όπου το σώμα τοποθετούνταν απευθείας στο έδαφος, άλλοι διαθέτουν περιμετρική επένδυση από πλίνθους που δημιουργεί έναν πιο περίτεχνο χώρο. Έχουν επίσης ανακαλυφθεί αρκετές ταφές μέσα σε πολύχρωμες σαρκοφάγους καθώς και άλλες τοποθετημένες σε κυλινδρικά ή βαρελοειδή κεραμικά φέρετρα, ένα είδος ιδιαίτερα χαρακτηριστικό της Πτολεμαϊκής περιόδου.

Η συνύπαρξη αυτών των αρχιτεκτονικών λύσεων εντός της ίδιας ταφικής περιοχής υποδηλώνει κοινωνική διαστρωμάτωση ή χρονολογική εξέλιξη στις ταφικές πρακτικές, κάτι που θα πρέπει να διευκρινιστεί σε μελλοντικές εργασίες.

Ο κ. Sherif Fathi, υπουργός Τουρισμού και Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου, τόνισε ότι η ανακάλυψη αυτή αναδεικνύει το αρχαιολογικό δυναμικό του λόφου Kom Aziza ως ενός από τους πιο ελπιδοφόρους αρχαιολογικούς χώρους στην περιοχή του Δέλτα. Η σημασία του χώρου, πρόσθεσε, δεν περιορίζεται στα ταφικά ευρήματα, αλλά φιλοδοξεί να προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα της εξέλιξης του οικισμού, της καθημερινής ζωής και των σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων και του περιβάλλοντός τους κατά τη διάρκεια χιλιετιών, εμπλουτίζοντας έτσι τη γνώση για την ιστορία του φαραωνικού πολιτισμού.

Ένα από τα αγριογούρουνα που βρέθηκαν. 
[Credit: Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων Αιγύπτου] 

Η ανάλυση των στρωματογραφικών ακολουθιών που διεξήγαγε η ομάδα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ελληνορωμαϊκή νεκρόπολη χτίστηκε πάνω σε πολύ παλαιότερα επίπεδα κατοίκησης. Τα υλικά ευρήματα που ανακτήθηκαν επιβεβαιώνουν την ανθρώπινη παρουσία στο Kom Aziza που χρονολογείται από το Παλαιό Βασίλειο, συνεχίζεται κατά τη Νέο Βασιλείο και την Ύστερη Περίοδο, και φτάνει τελικά μέχρι την ελληνική και τη ρωμαϊκή περίοδο.

Πρόκειται, επομένως, για έναν χώρο που κατοικήθηκε κατά διαστήματα για σχεδόν τρεις χιλιάδες χρόνια, ένα αρχαιολογικό παλίμψηστο όπου κάθε στρώση καταγράφει ένα διαφορετικό επεισόδιο στην ιστορία του δυτικού Δέλτα.

Ο επικεφαλής του Τμήματος Αιγυπτιακών Αρχαιοτήτων, κ. Mohamed Abdel Badi, ανέφερε ότι τα αντικείμενα που ανακτήθηκαν περιλαμβάνουν κεραμικά και λίθινα σκεύη οικιακής χρήσης, καλούπια για την παρασκευή ψωμιού, λίθινα εργαλεία διαφόρων χρήσεων, καθώς και αρκετούς φούρνους και δοχεία αποθήκευσης.

Η διαδικασία κοσκινίσματος απέδωσε επίσης μεγάλες ποσότητες οστών ψαριών και πτηνών και υπολειμμάτων θηλαστικών — μια συλλογή πανίδας που θα επιτρέψει την ανασύσταση της διατροφής και των οικονομικών δραστηριοτήτων των διαδοχικών κατοίκων της περιοχής.

Ο Γενικός Διευθυντής Αρχαιοτήτων της Beheira και επικεφαλής της ανασκαφικής αποστολής, κ. Khaled Abdel Ghani Farhat, τόνισε ότι ο χώρος αποτελεί ένα μοναδικό παράδειγμα τοποθεσίας πολλαπλών φάσεων, όπου οι οικιστικές και παραγωγικές δραστηριότητες διαδέχονταν η μία την άλλη από τις απαρχές της αρχαίας αιγυπτιακής ιστορίας έως τις μεταγενέστερες περιόδους, όταν η περιοχή μετατράπηκε σε έντονη ταφική ζώνη.

Ο Farhat τόνισε ότι το Kom Aziza δεν είναι απλώς μια απλή νεκρόπολη, αλλά ένα ολοκληρωμένο αρχαιολογικό αρχείο που μαρτυρά διάφορες μορφές ανθρώπινης αλληλεπίδρασης με το περιβάλλον σε διαδοχικές χρονολογικές περιόδους.

Η ομάδα παραμένει αισιόδοξη ότι οι επόμενες ερευνητικές περιόδους θα αποκαλύψουν νέα μυστικά και στοιχεία σε αυτόν τον χώρο, του οποίου η στρωματογραφική ακολουθία εξακολουθεί να περιέχει πολλά ανεξερεύνητα στρώματα. Η εμφάνιση των αγριόχοιρων, προς το παρόν, ανοίγει μια απροσδόκητη γραμμή έρευνας που θα απαιτήσει την αναθεώρηση των συνήθων ερμηνειών σχετικά με τη σημασία της άγριας πανίδας στο οικιακό και ταφικό πλαίσιο της αρχαίας Αιγύπτου, τουλάχιστον σε αυτήν την περιοχή του δέλτα.

Πηγή: LBV Magazine