Ανακαλύφθηκαν στοιχεία για την πολιορκία της αρχαίας πόλης Qabra στη βόρεια Μεσοποταμία πριν από 4.000 χρόνια

Το τοπίο που περιβάλλει τον αρχαιολογικό χώρο του Kurd Qaburstan , όπου οι ανασκαφές υπό την καθοδήγηση του Πανεπιστημίου της Κεντρικής Φλόρ...

Το τοπίο που περιβάλλει τον αρχαιολογικό χώρο του Kurd Qaburstan, όπου οι ανασκαφές υπό την καθοδήγηση του Πανεπιστημίου της Κεντρικής Φλόριντα (UCF) έφεραν στο φως στοιχεία για πολιορκίες, διοικητικά αρχεία και αστική ζωή που χρονολογούνται χιλιάδες χρόνια πίσω. [Credit: Kurd Qaburstan Project]

Μια αρχαιολογική ανασκαφή υπό την ηγεσία του Πανεπιστημίου της Κεντρικής Φλόριντα (UCF) στην περιοχή του ιρακινού Κουρδιστάν, κοντά στην πόλη Erbil, έχει αποκαλύψει μια σειρά από υλικά ευρήματα που επιβάλλουν την αναθεώρηση αρκετών κεφαλαίων της αρχαίας ιστορίας της Μεσοποταμίας.

Η επιτόπια έρευνα, που διεξήχθη κατά τη διάρκεια δύο καλοκαιριών, το 2024 και το 2025, αποκάλυψε τα πάντα, από πινακίδες με σφηνοειδή γραφή έως ανθρώπινα λείψανα σε στρώματα καταστροφής, καθώς και ένα σύστημα τειχών που επιβεβαιώνει την ταυτοποίηση του αρχαιολογικού χώρου Kurd Qaburstan ως της χαμένης πόλης Qabra.

Το έργο, που χρηματοδοτήθηκε από το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών των ΗΠΑ (NSF) και διευθύνθηκε από την αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιστορίας Tiffany Earley-Spadoni, διεξήχθη σε συνεργασία με τη Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς της περιφερειακής κυβέρνησης του Κουρδιστάν.

Η σημαντικότερη ανακάλυψη για την επιγραφική ήταν η εύρεση είκοσι πινακίδων με σφηνοειδή γραφή και πάνω από εκατό διοικητικών σφραγίδων, που βρέθηκαν στα στρώματα καταστροφής του λεγόμενου Ανατολικού Παλατιού της Κάτω Πόλης.

Μια πινακίδα με σφηνοειδή γραφή από το ανατολικό παλάτι της Κάτω Πόλης παρουσιάζεται πριν και μετά τη συντήρηση από ειδικούς. Η πινακίδα αποτελεί μέρος μιας σειράς διοικητικών κειμένων που ανακαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια ανασκαφών στο Kurd Qaburstan.
 [Credit: Carmen Gütschow/Kurd Qaburstan Project]

Οι ειδικοί Paul Delnero (Πανεπιστήμιο Johns Hopkins), Parker Zane (Πανεπιστήμιο Yale) και η ιστορικός τέχνης Marian Feldman (Πανεπιστήμιο Johns Hopkins) μελετούν επί του παρόντος αυτά τα ευρήματα, τα οποία αποτελούν την πρώτη σημαντική ομάδα πινακίδων που έχουν ανακαλυφθεί στην πεδιάδα του Erbil.

Μεταξύ των κειμένων περιλαμβάνονται διοικητικά αρχεία από το παλάτι και μια επιστολή που ενδέχεται να αναφέρεται σε έναν υψηλό αξιωματούχο συνδεδεμένο με την Qabra, ενώ ορισμένες από τις επιγραφές φαίνεται να αντιστοιχούν στην καταστροφή που περιγράφεται στη Στήλη της Νίκης της Dadusha.

Σύμφωνα με τον Earley-Spadoni, οι περισσότερες από τις πινακίδες είναι διοικητικής φύσης και προσφέρουν μια εικόνα της ζωής στο παλάτι και της οικονομίας της αρχαίας πόλης, σημειώνοντας ότι μία από αυτές φαίνεται να έχει γραφτεί από έναν υψηλόβαθμο αξιωματούχο της ίδιας της Qabra. Αρκετές πινακίδες χρονολογούνται με διαφορά μόλις λίγων ημερών μεταξύ τους, κάτι που ταιριάζει με τη χρονολογία της πτώσης της πόλης.

Οι ανασκαφές έχουν αποκαλύψει αδιαμφισβήτητα στοιχεία που μαρτυρούν μια πολιορκία μεγάλης κλίμακας. Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν κατεστραμμένα κτίρια, στρώματα καμένων υπολειμμάτων και μια συγκεντρωμένη συσσώρευση συντριμμιών, που υποδηλώνουν μια συντονισμένη και πιθανώς παρατεταμένη επίθεση.

Σπασμένα αγγεία και άλλα υπολείμματα από ένα στρώμα καταστροφής διατηρήθηκαν ανατολικά ενός μνημειακού τοίχου από πλίνθους στο Ανατολικό Παλάτι της Κάτω Πόλης στο Kurd Qaburstan.
[Credit: Edward Dandrow/Kurd Qaburstan Project]

«Οι δύο αλληλοεπικαλυπτόμενες καταστροφές ταιριάζουν με την ιστορική ακολουθία της πολιορκίας της Qabra και της κατάκτησής της από τον Shamshi Addu», ανέφερε η Earley-Spadoni. Τα απανθρακωμένα υπολείμματα, ο μεγάλος αριθμός κεραμικών αγγείων και τα άτομα που βρήκαν βίαιο θάνατο και θάφτηκαν στα στρώματα της καταστροφής αποτελούν την πιο σαφή αρχαιολογική απόδειξη πολιορκητικού πολέμου της Μέσης Εποχής του Χαλκού που έχει ανακαλυφθεί ποτέ στη βόρεια Μεσοποταμία.

Το ανθρώπινο κόστος της σύγκρουσης κατέστη εμφανές με την ανακάλυψη των λειψάνων δεκαεπτά ατόμων εντός των ίδιων καταστροφικών αποθέσεων του παλατιού. Η βιοαρχαιολόγος Andrea Zurek-Ost, από το Michigan State University, έχει μελετήσει αυτούς τους σκελετούς, οι οποίοι δεν αντιστοιχούν σε επίσημες ταφές και δεν παρουσιάζουν κτερίσματα.

Ορισμένα πτώματα φαίνεται να έχουν αφεθεί εκεί όπου έπεσαν, μεταξύ των οποίων πιθανώς και εργάτες του παλατιού, ενώ ένα βρέθηκε με το πρόσωπο προς τα κάτω πάνω σε ένα σωρό από πέτρες. Τα στοιχεία αυτά, τα οποία σπάνια διατηρούνται στα αρχαιολογικά ευρήματα της Μεσοποταμίας λόγω του υψηλού βαθμού διατήρησής τους, καταδεικνύουν την ακραία βία που συνόδευε τους πολιορκητικούς πολέμους κατά τη δεύτερη χιλιετία π.Χ.

Παράλληλα με τη στρωματογραφική ανασκαφή, η ομάδα ολοκλήρωσε μια μαγνητομετρική έρευνα που κάλυψε πάνω από ογδόντα εκτάρια. Υπό την ηγεσία του Andrew Creekmore III από το Πανεπιστήμιο του Βόρειου Κολοράντο, η έρευνα μέτρησε τις διακυμάνσεις στο μαγνητικό πεδίο της Γης για να ανιχνεύσει θαμμένες κατασκευές και αποκάλυψε την ύπαρξη ενός μνημειώδους τείχους με προμαχώνες που περιβάλλει ολόκληρο τον οικισμό.

Αυτές οι οχυρώσεις αντιστοιχούν σε εκείνες που απεικονίζονται στη Στήλη της Νίκης της Dadusha, ενισχύοντας την ταύτιση του Kurd Qaburstan με την αρχαία Qabra. Οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν επίσης έναν διατηρημένο δρόμο με ένα τεχνικά σχεδιασμένο αποχετευτικό σύστημα, καθώς και οικιακούς χώρους αφιερωμένους στην επεξεργασία τροφίμων και την παραγωγή υφασμάτων, υποδηλώνοντας εξελιγμένη υποδομή και πολύπλοκη οικονομική δραστηριότητα.

Η σημασία αυτών των ευρημάτων ξεπερνά τα τοπικά όρια, καθώς αμφισβητεί το ιστορικό πρότυπο που παραδοσιακά τοποθετούσε το κέντρο του αστικού πολιτισμού στις πόλεις της νότιας Μεσοποταμίας, όπως η Ουρούκ.

Η Earley-Spadoni τόνισε ότι τα ευρήματα που ανακαλύφθηκαν στο Kurd Qaburstan αποδεικνύουν ότι οι βόρειες πόλεις μπορούσαν να φτάσουν σε σημαντικό μέγεθος, να αναπτύξουν πολύπλοκα διοικητικά συστήματα, να κατασκευάσουν οχυρώσεις και να δημιουργήσουν υποδομές πλήρως συγκρίσιμες με αυτές των πιο διάσημων νότιων τοποθεσιών, διατηρώντας παράλληλα το δικό τους πολιτικό βάρος.

Το έργο αυτό βασίζεται σε μια δεκαετία προηγούμενης εργασίας στην ίδια τοποθεσία που διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο Johns Hopkins, η οποία είχε υποδείξει την ύπαρξη μιας πόλης που απουσίαζε για πολύ καιρό από τα ιστορικά αρχεία.

Σύμφωνα με τον διευθυντή του έργου, τα εργαστήρια διεξάγουν επί του παρόντος αναλύσεις ισοτόπων και αρχαίου DNA στα δεκαεπτά άτομα. Οι μελέτες αυτές θα επιτρέψουν στους ερευνητές να προσδιορίσουν τη γεωγραφική προέλευση αυτών των ανθρώπων και τις πιθανές συγγενικές σχέσεις μεταξύ τους, προσθέτοντας ένα επίπεδο βιολογικών πληροφοριών στα ήδη ανακτηθέντα αρχαιολογικά και ιστορικά ευρήματα.

Πηγή: LBV Magazine