Ένας δεύτερος σφραγισμένος και άθικτος ετρουσκικός τάφος ανακαλύφθηκε στο San Giuliano, μόλις ένα χρόνο μετά την πρώτη ανακάλυψη

Η είσοδος του νέου άθικτου τάφου που ανακαλύφθηκε. [Credit: Soprintendenza Archeologia Belle Arti Paesaggio Etruria Meridionale] Η ομάδα του...

Η είσοδος του νέου άθικτου τάφου που ανακαλύφθηκε. [Credit: Soprintendenza Archeologia Belle Arti Paesaggio Etruria Meridionale]

Η ομάδα του Αρχαιολογικού Ερευνητικού Προγράμματος του San Giuliano (SGARP), υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Davide Zori του Πανεπιστημίου Baylor, αποκάλυψε έναν νέο ετρουσκικό ταφικό θάλαμο που παρέμενε εντελώς σφραγισμένος και χωρίς ίχνη λεηλασίας, δίπλα σε έναν άλλο άθικτο τάφο που είχε ανακαλυφθεί τον Ιούνιο του 2025.

Η ανακάλυψη, η οποία επιβεβαιώθηκε από την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων, ενισχύει την αρχαιολογική μοναδικότητα της νεκρόπολης του San Giuliano, που βρίσκεται περίπου 70 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Ρώμης, και επιβεβαιώνει ότι τα μέτρα προστασίας της περιοχής κατάφεραν να σταματήσουν δεκαετίες συστηματικής δράσης των τυμβωρύχων στη νότια Ετρουρία.

Ο πρώτος άθικτος τάφος ανακαλύφθηκε στις 27 Ιουνίου 2025, κατά τη διάρκεια της συστηματικής ανασκαφικής εκστρατείας που διεξάγει το Πανεπιστήμιο Baylor από το 2023 στην περιοχή γνωστή ως Caiolo, με τη συνεχή άδεια και επίβλεψη των ιταλικών αρχών.

Ο τάφος αυτός, που χρονολογείται στα τέλη του 7ου αιώνα π.Χ., περιείχε τέσσερα άτομα τοποθετημένα σε σκαλιστές λίθινες κλίνες, συνοδευόμενα από περισσότερα από εκατό ταφικά αντικείμενα, όπως κεραμικά αγγεία, σιδερένια όπλα, χάλκινα στολίδια και λεπτεπίλεπτες ασημένιες πόρπες, σύμφωνα με την τεκμηρίωση του έργου.

Εξωτερική όψη του τάφου.
[Credit: Soprintendenza Archeologia Belle Arti Paesaggio Etruria Meridionale]

Μέχρι εκείνη τη στιγμή, οι αρχαιολόγοι είχαν καταγράψει περισσότερους από εξακόσιους τάφους γύρω από το οροπέδιο του San Giuliano, οι οποίοι είχαν όλοι συληθεί από αρχαιοκάπηλους σε κάποιο στάδιο μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση του 3ου αιώνα π.Χ., γεγονός που κατέστησε τον συγκεκριμένο θάλαμο ένα εξαιρετικό εύρημα για την αρχαιολογία του προρωμαϊκού πολιτισμού.

Η νέα ανακάλυψη που ανακοινώθηκε τώρα έλαβε χώρα σε έναν τύμβο που βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τον προηγούμενο, επίσης ανέπαφο, και το άνοιγμά του επέτρεψε την επιβεβαίωση ότι η πλάκα σφράγισης που έκλεινε την είσοδο παρέμενε στην αρχική της θέση, χωρίς ρωγμές ή σημάδια μεταγενέστερης παραβίασης.

Μέσα σε αυτόν τον δεύτερο ταφικό θάλαμο, οι αρχαιολόγοι μπόρεσαν να ταυτοποιήσουν τουλάχιστον δύο άτομα, ένα από τα οποία ήταν άνδρας λόγω της παρουσίας μιας αιχμής δόρατος τοποθετημένης δίπλα στο σώμα, με σκελετικά υπολείμματα που είχαν διατηρηθεί εν μέρει.

Τα κτερίσματα, αν και λιγότερα σε σχέση με τον τάφο που ανακαλύφθηκε το 2025, περιλαμβάνουν αγγεία, αρκετά αγγεία τύπου bucchero, τουλάχιστον έναν αρύβαλλο, καθώς και έναν αριθμό κεραμικών αγγείων που δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί. Tα τελευταία είναι καλυμμένα με χώμα που έχει διεισδύσει στο εσωτερικό τους, γεγονός που θα απαιτήσει προσεκτική απομάκρυνση στο εργαστήριο, προκειμένου να αποφευχθεί η φθορά των διακοσμημένων επιφανειών.

Το εσωτερικό του τάφου.
[Credit: Soprintendenza Archeologia Belle Arti Paesaggio Etruria Meridionale]

Ο καθηγητής Davide Zori, επικεφαλής ερευνητής του SGARP και αναπληρωτής καθηγητής ιστορίας και αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Baylor, εξήγησε ότι η ανακάλυψη δύο άθικτων τάφων στον ίδιο τομέα της νεκρόπολης μέσα σε μόλις ένα χρόνο αποτελεί απτή απόδειξη ότι η στρατηγική παρακολούθησης και η θεσμική συνεργασία απέδωσαν καρπούς.

Σε μια περιοχή όπως η νότια Ετρουρία, όπου οι αρχαιοκάπηλοι έχουν συστηματικά αδειάσει εκατοντάδες τάφους για δεκαετίες, η ανακάλυψη δύο κλειστών χώρων σε μια τόσο μικρή έκταση υποδηλώνει ότι ο χώρος έχει προστατευθεί αποτελεσματικά.

Ο Zori τόνισε ότι η συνέχιση των ερευνών από το 2023, σε συνδυασμό με τη στενή συνεργασία με τον δήμο του  Barbarano Romano και τη συμβολή της τοπικής κοινότητας, εμπόδισε τους τυμβωρύχους να αποκτήσουν πρόσβαση σε αυτούς τους τύμβους πριν η πανεπιστημιακή ομάδα προλάβει να τους ανασκάψει με επιστημονική μεθοδολογία.

Η εξαιρετική κατάσταση διατήρησης και των δύο τάφων, και ιδιαίτερα η αρχική σφράγιση του δεύτερου θαλάμου με τη μεγάλη πλάκα κλεισίματος να βρίσκεται ακόμα στη θέση της, θα επιτρέψει στους ειδικούς να ανακατασκευάσουν όχι μόνο τα ταφικά τελετουργικά της περιόδου της Ανατολικοποίησης, αλλά και πτυχές της κοινωνικής θέσης των ταφέντων ατόμων.

Η νεκρόπολη του San Giuliano, που θεωρείται ένα από τα πλουσιότερα ταφικά τοπία της νότιας Ετρουρίας, έχει προσφέρει με αυτές τις δύο διαδοχικές ανακαλύψεις μια άνευ προηγουμένου επιστημονική ευκαιρία για την ανάλυση των πρακτικών ταφής, των συμβολικών ιεραρχιών και, ενδεχομένως, των διαφορών φύλου ή καταγωγής μέσω της υλικής κουλτούρας.

Η Jerolyn E. Morrison, διευθύντρια του εργαστηρίου του έργου και επισκέπτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Τέχνης και Ιστορίας της Τέχνης του Baylor, υπογράμμισε την ανταπόκριση των κατοίκων του Barbarano Romano, πολλοί από τους οποίους επισκέφθηκαν τις εγκαταστάσεις για να παρατηρήσουν τα ανασυρθέντα κεραμικά και έδειξαν ασυνήθιστο ενδιαφέρον για το έργο.

Η Morrison υπογράμμισε ότι η συνεργασία των πολιτών υπήρξε καθοριστική για τη διατήρηση της ακεραιότητας του χώρου. Από την πλευρά του, ο Jamie Aprile, συν-επικεφαλής ερευνητής του SGARP, σημείωσε ότι αυτή η δεύτερη ανακάλυψη εδραιώνει το πρόγραμμα ως σημείο αναφοράς στη μεσογειακή αρχαιολογία και ότι τα δεδομένα που προέκυψαν και από τους δύο τάφους θα αναδιαμορφώσουν τις ακαδημαϊκές συζητήσεις σχετικά με την πολιτιστική εξέλιξη των Ετρούσκων κατά τη μεταβατική περίοδο μεταξύ της Ανατολικής και της Αρχαϊκής φάσης.

Οι συστηματικές ανασκαφές στην περιοχή του Caiolo θα συνεχιστούν μέχρι το καλοκαίρι του 2026, καθώς η εμφάνιση δύο άθικτων τύμβων σε τόσο μικρή ακτίνα υποδηλώνει την πιθανή ύπαρξη και άλλων ταφών που δεν έχουν λεηλατηθεί στην περιοχή. Η ομάδα του Πανεπιστημίου Baylor εργάζεται με άδειες του Ιταλικού Υπουργείου Πολιτισμού και υπό την εποπτεία της αρμόδιας Εφορείας Αρχαιοτήτων, ενώ τα ανασυρθέντα ευρήματα θα μεταφερθούν σε εξειδικευμένα εργαστήρια για καθαρισμό, καταλογογράφηση και ανθρωπολογική, ισοτοπική και γενετική ανάλυση.

Τα μερικώς διατηρημένα σκελετικά υπολείμματα στον δεύτερο τάφο, μαζί με την αιχμή δόρατος και τα αγγεία τύπου bucchero, προσφέρουν ένα σύνολο στοιχείων που οι αρχαιολόγοι ελπίζουν να διασταυρώσουν με τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν στον ταφικό θάλαμο του 2025, όπου ανακαλύφθηκαν τέσσερα άτομα και περισσότερα από εκατό αντικείμενα.

Η σύγκριση μεταξύ των δύο αυτών περιπτώσεων, που απέχουν μεταξύ τους μόλις λίγα μέτρα και ένα έτος ανασκαφών, θα επιτρέψει την κατανόηση της χωρικής οργάνωσης της νεκρόπολης και των κριτηρίων ομαδοποίησης των νεκρών σε μια κρίσιμη στιγμή της ετρουσκικής ιστορίας.

Πηγή: LBV Magazine