Στην 38η συνάντηση για το Αρχαιολογικό έργο στη Μακεδονία και τη Θράκη που διεξήχθη στις 5-6 Μαρτίου 2026 και έλαβε χώρα στο Κέντρο Διάδοσης...
Στην 38η συνάντηση για το Αρχαιολογικό έργο στη Μακεδονία και τη Θράκη που διεξήχθη στις 5-6 Μαρτίου 2026 και έλαβε χώρα στο Κέντρο Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων (ΚΕ.Δ.Ε.Α) του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης παρουσιάστηκε εισήγηση των: Σ. Ραπτόπουλου, Θ. Κλωνάρα, Δ. Τσακστάρα με θέμα: “ Ο Αλιάκμων, ο Βενέτικος, η Σούτσα και οι άλλοι ποταμοί και χείμαρροι των Γρεβενών και ο ρόλος τους στην οικονομία και τον πολιτισμό κατά την αρχαιότητα”. Μεταξύ άλλων παρουσιάστηκαν και νέα στοιχεία από επιφανειακή έρευνα που διεξήχθη στη θέση “Αυλάκια” του Ταξιάρχη Γρεβενών. Τα επιφανειακά ευρήματα είναι σημαντικά και μένει η Πολιτεία να μεριμνήσει για την προστασία των χώρων. Για λόγους οικονομίας χώρου δημοσιεύουμε περίληψη της παρουσίασης που επιμελήθηκε και παρουσίασε στη συνάντηση ο κ. κ. Δημήτριος Τσακστάρας, αρχαιολόγος :
Ο Αλιάκμων, ο Βενέτικος, η Σούτσα και οι άλλοι ποταμοί και χείμαρροι των Γρεβενών και ο ρόλος τους στην οικονομία και τον πολιτισμό κατά την αρχαιότητα
Έχουν περάσει ήδη πάνω από 4 δεκαετίες από την επιφανειακή έρευνα της N. Wilkie και της ομάδας της στην Π.Ε. Γρεβενών. Ήδη από τότε ήταν γνωστό ότι, τόσο οι Προϊστορικές όσο και οι Ρωμαϊκές και Ύστερες Ρωμαϊκές θέσεις που εντοπίσθηκαν κατά την έρευνα αυτή εκτείνονται σε άξονες που ορίζονται από τους ποταμούς και τους χειμάρρους των Γρεβενών.
Παρουσιάζουμε μερικά από τα πρόσφατα αρχαιολογικά ευρήματα που σχετίζονται με το υδάτινο στοιχείο στα Γρεβενά, όπως είναι α) τα εξαρτήματα εργαλείων ψαρέματος και τα υπολείμματα επεξεργασίας μετάλλου από τα Αυλάκια-Κουφογγιές Ταξιάρχη, β) τα στοιχεία εξόρυξης λιθανθράκων στον ποταμό Βενέτικο, στο ύψος του Καλοχίου, γ) τα στοιχεία που ταυτοποιούν την θέση του Νεκροταφείου Οθωμανικών χρόνων στον Βενέτικο, στην σμίξη Βενέτικου και Αλιάκμονα, δ) τα εξαρτήματα εργαλείων ψαρέματος από τα Πέντε Αδέλφια Τριφυλλίου-Τρικοκκιάς Δεσκάτης.
Οι λιθάργυροι, υπολείμματα της διαδικασίας της κυπέλλωσης, μιας μεθόδου καθαρισμού των ευγενών μετάλλων από τον μόλυβδο, αλλάζουν την εικόνα μας για τα τεχνολογικά επιτεύγματα των Προϊστορικών περιόδων στην περιοχή, αφού η μόνη κεραμική που βρέθηκε επιφανειακά μαζί με αυτά είναι εκείνη των νεολιθικών χρόνων. Εντύπωση προξενούν και τα εξαρτήματα δικτύων ψαρέματος (“stoppers”, εξαρτήματα για το νετάρισμα των δικτυών) που κατασκευάσθηκαν από όστρακα αγγείων.
Στην θέση που υπέρκειται του ρου του Αλιάκμονα, στο σημείο αυτό, έχει εντοπισθεί οικισμός της Νεολιθικής εποχής και της εποχής του Χαλκού. Μόλις 2 χλμ προς Βορρά, στην θέση “γεφύρι του Πασά”, ο περιηγητής Πουκεβίλ είχε συναντήσει τους “μαλαματατζήδες”, χρυσορύχους που μάζευαν ψήγματα του πολύτιμου μετάλλου, όχι μακρυά από το σημείο εντοπισμού των λιθαργύρων.
Οι οπές για πλύσιμο των ρούχων στον ψαμμίτη της κοίτης στον όχτο του Σμιξιώτικου ρέματος, στο ύψος του χωριού Αλατόπετρα, μιλούν για την χρήση του υδάτινου στοιχείου επί Τουρκοκρατίας.
Ο λιθανθρακοφόρος ορίζοντας, στον Βενέτικο ποταμό, στο ύψος του Καλοχίου, είχε γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης ήδη από την Ύστερη Τουρκοκρατία.
Οι επιτύμβιες ισλαμικές στήλες που παρουσιάσθηκαν από τους Παπαθανασίου και Ραπτόπουλο (“Παρέμβαση”, 2019) προέρχονται από το Οθωμανικό Νεκροταφείο του χωριού “Αγάπη”, λίγο χαμηλότερα στον ρου.
Στην θέση “Πέντε Αδέλφια” / “Μπάντη Πηγάδι” της Σούτσας, παραπόταμου του Αλιάκμονα δίπλα στο Καρπερό, στην θέση κατασκευής του φ/β πάρκου της “Juwi Hellas”/ Τριφύλλι Α.Ε.”, (εκτός από προϊστορικές λιθοτεχνίες) συλλέχθηκαν, πάλι, εξαρτήματα δικτυών ψαρέματος, όστρακο για το “νετάρισμα” των δικτυών, βαρίδι ψαρέματος, πηνίο – “κουβαρίστρα” (ίσως πετονιάς). Μαζί μ’ αυτά και μια έκπληξη, χαραγμένη σε κεραμίδα: Ένα επιτραπέζιο παιχνίδι, ένας τύπος εξελιγμένης τρίλιζας, η “τριώτα” ή “εννιάρα”, που θα έπαιζαν οι φύλακες κάποιου περάσματος του ποταμού για να περάσουν την ώρα τους.
Το ενδιαφέρον που επέδειξαν τα παιδιά των εκπαιδευτικών προγραμμάτων της βιβλιοθήκης Γρεβενών για την “εννιάρα” είναι συγκινητικό.
Πηγή: Δ. Τσακστάρας, Αρχαιολόγος, Θ. Κλωνάρας (επιμ.), Greveniotis
Δεν υπάρχουν σχόλια