Η αρχαιότερη... μαχαιριά της ιστορίας: Τραύμα 100.000 ετών αποκαλύπτει νέα μελέτη

Κρανίο και κάτω γνάθος από το Qafzeh 25, στα οποία φαίνονται τα απολιθωμένα υπολείμματα που μελέτησαν οι ερευνητές. [Credit: Pantoja-Pérez e...

Κρανίο και κάτω γνάθος από το Qafzeh 25, στα οποία φαίνονται τα απολιθωμένα υπολείμματα που μελέτησαν οι ερευνητές. [Credit: Pantoja-Pérez et al., Sci Rep (2026) / CENIEH]

Μια εντυπωσιακή αρχαιολογική μελέτη φέρνει στο φως πιθανότατα το αρχαιότερο γνωστό περιστατικό τραυματισμού από μαχαίρι στην ιστορία του ανθρώπου. Ερευνητές εκτιμούν ότι ένας Homo sapiens, ο οποίος έζησε πριν από περίπου 100.000 χρόνια, δέχθηκε ισχυρό χτύπημα με αιχμηρό αντικείμενο στο πρόσωπο, κατάφερε να επιζήσει για κάποιο διάστημα και τελικά πέθανε αργότερα.

Τα ευρήματα προέρχονται από το απολίθωμα Qafzeh 25, που ανακαλύφθηκε το 1979 στο Σπήλαιο Κάφζεχ στο Ισραήλ και χρονολογείται μεταξύ 92.000 και 145.000 ετών. Το συγκεκριμένο εύρημα ξεχωρίζει, καθώς διατηρεί τραύμα στην κάτω γνάθο, το οποίο φαίνεται να είχε ήδη αρχίσει να επουλώνεται.

Οι επιστήμονες του Ισπανικού Εθνικού Κέντρου Έρευνας για την Ανθρώπινη Εξέλιξη ανέλυσαν το απολίθωμα με μικροσκοπικές τεχνικές και αξονική τομογραφία υψηλής ανάλυσης. Η εξέταση αποκάλυψε μια βλάβη που επηρέαζε τόσο το οστό της κάτω γνάθου όσο και έναν κάτω προγόμφιο, χαρακτηριστικά που συνάδουν με τραυματισμό από αιχμηρό αντικείμενο, πιθανότατα μαχαίρι ή δόρυ.

Το γεγονός ότι το τραύμα είχε αρχίσει να επουλώνεται υποδηλώνει πως ο άνθρωπος δεν πέθανε αμέσως μετά την επίθεση, αλλά έζησε αρκετό χρονικό διάστημα ώστε να ξεκινήσει η διαδικασία επούλωσης.

Κοντινή λήψη του επουλωμένου τραύματος από αιχμηρό αντικείμενο στην κάτω γνάθο του Qafzeh 25. [Credit: Pantoja-Pérez et al., Sci Rep (2026) / CENIEH]

Παρότι οι ερευνητές δεν μπορούν να προσδιορίσουν με βεβαιότητα τις συνθήκες κάτω από τις οποίες προκλήθηκε ο τραυματισμός, εκτιμούν ότι πρόκειται για μία από τις ελάχιστες γνωστές περιπτώσεις πιθανής βίας με αιχμηρό όπλο κατά τη Μέση Παλαιολιθική περίοδο.

Η μελέτη αποκάλυψε επίσης στοιχεία για την υγεία του ατόμου. Οι επιστήμονες εντόπισαν τερηδόνα που δεν είχε καταγραφεί στο παρελθόν, καθώς και ατέλειες στο σμάλτο των δοντιών, ευρήματα που προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τις συνθήκες διαβίωσης των πρώτων σύγχρονων ανθρώπων που εγκαταστάθηκαν εκτός Αφρικής.

Παράλληλα, οι ερευνητές θεωρούν απίθανο ο θάνατός του να προκλήθηκε από επίθεση άγριου ζώου. Η κατάσταση διατήρησης του σκελετού δείχνει ότι το σώμα είχε ταφεί σκόπιμα, ενισχύοντας την άποψη ότι το Σπήλαιο Κάφζεχ αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους για τη μελέτη των πρώιμων ταφικών πρακτικών του Homo sapiens.

Σύμφωνα με την επικεφαλής της έρευνας, Άνα Παντόχα Πέρεθ, τα νέα δεδομένα συμβάλλουν στην κατανόηση της κοινωνικής εξέλιξης του ανθρώπου, καθώς προσφέρουν νέα στοιχεία για τη διαπροσωπική βία, τη φροντίδα τραυματισμένων ατόμων και τις πρώτες οργανωμένες ταφικές πρακτικές, συμπεριφορές που θεωρούνται καθοριστικές για την ανάπτυξη των ανθρώπινων κοινωνιών.

Διαβάστε εδώ τη σχετική επιστημονική δημοσίευση.

Pantoja-Pérez, A., Martín-Francés, L., May, H., Hershkovitz, I., & Sala, N. (2026). A taphonomic reassessment of Qafzeh 25 and its implications for violence, health and funerary practices. Scientific Reports. doi:10.1038/s41598-026-58670-0

Πηγή: Στ. Παπαγρηγορίου, CNN, Archaeology News