Μαζικός τάφος του Μεσαίωνα στη Γερμανία αποκαλύπτει το αποτύπωμα του Μαύρου Θανάτου

Μεσαιωνικός ομαδικός τάφος ανακαλύφθηκε στη Γερμανία και πιθανώς περιέχει λείψανα θυμάτων της Μαύρης πανώλης. [Credit: Miriam Posselt, Leipz...

Μεσαιωνικός ομαδικός τάφος ανακαλύφθηκε στη Γερμανία και πιθανώς περιέχει λείψανα θυμάτων της Μαύρης πανώλης. [Credit: Miriam Posselt, Leipzig University]

Επιστήμονες εντόπισαν, για πρώτη φορά με συστηματική έρευνα, χώρο ταφής που συνδέεται άμεσα με τα θύματα της πανώλης του 14ου αιώνα, ρίχνοντας νέο φως στη διαχείριση μιας από τις φονικότερες επιδημίες στην ευρωπαϊκή ιστορία.

Ισχυρές ενδείξεις ότι χιλιάδες θύματα του Μαύρου Θανάτου ενταφιάστηκαν σε έναν μαζικό τάφο κοντά στο Έρφουρτ της Γερμανίας φέρνει στο φως νέα επιστημονική μελέτη. Το εύρημα θεωρείται ο πρώτος συστηματικά ταυτοποιημένος χώρος ταφής στην Ευρώπη που συνδέεται με τις μαζικές ταφές της πανδημίας της πανώλης του 14ου αιώνα.

Η πανδημία του Μαύρου Θανάτου, μεταξύ 1346 και 1353, αφάνισε έως και το μισό πληθυσμό σε ορισμένες περιοχές της Ευρώπης. Ιστορικές πηγές της εποχής ανέφεραν ότι περίπου 12.000 άνθρωποι θάφτηκαν σε μεγάλους λάκκους έξω από το Έρφουρτ, ωστόσο η ακριβής τοποθεσία τους παρέμενε άγνωστη επί αιώνες.

Ακολουθίες πυρήνα ιζημάτων εδάφους. [Credit: PLOS One 2026]

Διεπιστημονική ομάδα ερευνητών, συνδυάζοντας ιστορικές μαρτυρίες, μετρήσεις παλαιών αγροτεμαχίων και ανάλυση εδαφικών πυρήνων, κατάφερε να εντοπίσει μια υπόγεια δομή που αντιστοιχεί στις περιγραφές των μεσαιωνικών χρονικών. Η περιοχή βρίσκεται κοντά στο εγκαταλελειμμένο χωριό Νόιζες, λίγο έξω από το Έρφουρτ.

Οι προκαταρκτικές διερευνητικές τομές αποκάλυψαν θραύσματα ανθρώπινων οστών, τα οποία χρονολογούνται καθαρά στον 14ο αιώνα. Σύμφωνα με τον γεωγράφο Μίχαελ Χάιν από το Πανεπιστήμιο της Λειψίας, τα δεδομένα «δείχνουν με μεγάλη πιθανότητα ότι εντοπίστηκε ένας από τους μαζικούς τάφους της πανώλης που αναφέρονται στα χρονικά του Έρφουρτ». Όπως διευκρινίζει, η οριστική επιβεβαίωση θα προκύψει μόνο μετά από πλήρη αρχαιολογική ανασκαφή.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο εντοπισμός δεν έγινε τυχαία, αλλά μέσα από συνδυασμό ιστορικής έρευνας και φυσικών επιστημών. Οι επιστήμονες ανασύνθεσαν το μεσαιωνικό τοπίο και κατέληξαν ότι ο μαζικός τάφος δημιουργήθηκε σε ξηρή ζώνη με μαύρο, πλούσιο σε οργανική ύλη έδαφος, κατά μήκος της κοιλάδας του ποταμού Γκέρα. Τέτοιες τοποθεσίες προτιμούνταν τότε, καθώς αποφεύγονταν οι υγρές πλημμυρικές εκτάσεις όπου η αποσύνθεση των σωμάτων ήταν πιο αργή.

Οι συν-συγγραφείς της μελέτης Nik Usmar (αριστερά) και Dr Michael Hein (δεξιά) πραγματοποιούν ιζηματογενή έρευνα για να εντοπίσουν έναν μεσαιωνικό μαζικό τάφο πανώλης κοντά στην Έρφουρτ. [Credit: Miriam Posselt, Leipzig University]

Η επιλογή αυτή συνδέεται και με τις κυρίαρχες αντιλήψεις της εποχής, όπως η θεωρία των «μιασμάτων», σύμφωνα με την οποία οι ασθένειες μεταδίδονταν μέσω «κακού αέρα» που προερχόταν από σάπια οργανική ύλη.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι οι επιβεβαιωμένοι και με ακρίβεια χρονολογημένοι μαζικοί τάφοι του Μαύρου Θανάτου είναι εξαιρετικά σπάνιοι – λιγότεροι από δέκα έχουν ταυτοποιηθεί σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η περαιτέρω μελέτη του συγκεκριμένου χώρου θα μπορούσε να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την εξέλιξη του βακτηρίου Yersinia pestis, τα αίτια της ακραίας θνησιμότητας του 14ου αιώνα και τον τρόπο με τον οποίο οι μεσαιωνικές κοινωνίες αντιμετώπισαν την υγειονομική κατάρρευση.

Οι επιστήμονες εκφράζουν την ελπίδα ότι η μεθοδολογία που εφαρμόστηκε θα αποτελέσει οδηγό για τον εντοπισμό και άλλων παρόμοιων χώρων ταφής, μετατρέποντας το ίδιο το τοπίο σε ένα «αρχείο μνήμης» των μεγάλων επιδημιών του παρελθόντος.

Πηγή: Στ. Παπαγρηγορίου, CNN