Δεσμά σκλάβων και κατεστραμμένα όπλα βρέθηκαν σε γαλατικό οικισμό ηλικίας 2.300 ετών

Δακτύλιος καρπού (αριστερά) και δακτύλιος αστραγάλου (δεξιά). [Credit: Emmanuelle Collado, Inrap] Ο δευτερεύων οικισμός στην  Αλόν , που βρί...

Δακτύλιος καρπού (αριστερά) και δακτύλιος αστραγάλου (δεξιά). [Credit: Emmanuelle Collado, Inrap]

Ο δευτερεύων οικισμός στην Αλόν, που βρίσκεται στο σταυροδρόμι αρκετών σημαντικών οδών επικοινωνίας στην κοιλάδα του Λίγηρα στη Γαλλία, καταλάμβανε έκταση περίπου είκοσι εκταρίων, γεγονός που τον καθιστούσε στρατηγικό κόμβο εμπορικών συναλλαγών στην ανεξάρτητη Γαλατία.

Οι ανασκαφικές εργασίες που πραγματοποιήθηκαν από το Εθνικό Ινστιτούτο Προληπτικής Αρχαιολογικής Έρευνας (Inrap) στον χώρο αυτό αποκάλυψαν μια εξαιρετικά δυναμική βιοτεχνική συνοικία, όπου η μεταλλουργία, τόσο των σιδηρούχων μετάλλων όσο και των κραμάτων χαλκού, συμπεριλαμβανομένου του μπρούντζου, αποτελούσε την κυρίαρχη δραστηριότητα.

Σε αυτόν τον τομέα, σιδηρουργοί, χαλκουργοί, χάλκινοι και «dinandiers», οι τελευταίοι ειδικευμένοι στην ελασματουργία, ασκούσαν την τέχνη τους σε έναν πυκνά κατοικημένο χώρο, όπως αποδεικνύεται από τα ανασκαφικά ευρήματα.

Μια συλλογή μικρών γαλατικών αντικειμένων προσφοράς.
[Credit: Emmanuelle Collado, Inrap]

Οι αρχαιολόγοι έχουν ανακαλύψει μια μεγάλη συλλογή εργαλείων και μεταλλικών σκευών, καθώς και ημιτελή προϊόντα, ράβδους πρώτης ύλης έτοιμες για σφυρηλάτηση, και άφθονη σκωρία και φλούδα σφυρηλάτησης, υπολείμματα χαρακτηριστικά της πρώιμης μεταλλουργίας.

Η παρουσία μικρών κτιρίων χτισμένων πάνω σε τέσσερις πασσάλους υποδηλώνει ότι οι κατασκευές αυτές στέγαζαν εργαστήρια ή πάγκους πώλησης, ενώ οι πολυάριθμες πλατείες που καταγράφονται στην αστική δομή φαίνεται να είχαν σχεδιαστεί για τη διεξαγωγή αγορών ή περιοδικών πανηγυριών.

Στους χώρους αυτούς δεν εμπορεύονταν μόνο αντικείμενα που κατασκευάζονταν επί τόπου, αλλά και αγροτικά προϊόντα και μεταποιημένα προϊόντα από τη γύρω αγροτική περιοχή, γεγονός που μαρτυρά μια μικτή οικονομία που συνδύαζε τη βιοτεχνική παραγωγή με τη γεωργική εκμετάλλευση.

Γαλατικό νόμισμα, όπως φαίνεται στην εμπρόσθια και στην οπίσθια όψη.
[Credit: Emmanuelle Collado, Inrap]

Η διάταξη του οικισμού και η έκταση των ανοιχτών χώρων υποδηλώνουν ότι η κυκλοφορία ανθρώπων και εμπορευμάτων ήταν έντονη, ενώ οι αμφορείς κρασιού που εισήχθησαν από τον ρωμαϊκό κόσμο και ανακαλύφθηκαν στα στρώματα κατοίκησης επιβεβαιώνουν ότι το εμπόριο επεκτεινόταν πέρα από την τοπική σφαίρα, φτάνοντας μέχρι εμπορικές διαδρομές μεγάλων αποστάσεων.

Ωστόσο, μία από τις ανακαλύψεις που έχει προσελκύσει τη μεγαλύτερη προσοχή στην επιστημονική κοινότητα είναι η εύρεση τουλάχιστον πέντε σιδερένιων δεσμών που προορίζονταν για τον περιορισμό των καρπών και των αστραγάλων, σε εξαιρετική κατάσταση διατήρησης. Η εμφάνιση αυτού του είδους αντικειμένων είναι εξαιρετικά σπάνια για την εποχή και το γαλατικό έδαφος, ενώ η παρουσία τους στον αρχαιολογικό χώρο της Αλόν υποδηλώνει έντονα ότι η εμπορία σκλάβων αποτελούσε συνήθη πρακτική εντός αυτού του οικισμού.

Οι αρχαιολόγοι τονίζουν ότι, γενικά, τα στοιχεία που σχετίζονται με τα μειονεκτικά στρώματα της γαλατικής κοινωνίας, και ειδικότερα με τον υποτελή πληθυσμό, παραμένουν σχεδόν πάντα αόρατα στα αρχαιολογικά ευρήματα. Τα άτομα που υποβάλλονταν σε δουλεία μπορούσαν να προέρχονται από πολεμικά αποσπάσματα, δικαστικές ποινές ή ανεξόφλητα χρέη: άνδρες, γυναίκες και παιδιά γίνονταν έτσι αντικείμενα ιδιοκτησίας, στερημένα από κάθε δικαίωμα, τα οποία ο κύριός τους μπορούσε να μεταπωλήσει ανά πάσα στιγμή.

Απεικόνιση χειροπέδων. Η διάμετρός τους, μικρότερη από 6 εκ., υποδηλώνει ότι χρησιμοποιούνταν σε γυναίκες ή παιδιά. Απεικόνιση δεσμών αστραγάλων. Το βάρος τους ανά πόδι και ανά δακτύλιο ήταν μεγαλύτερο από 1 κιλό.
[Credit: Elven Le Goff, Inrap]

Η συγκέντρωση αυτών των στοιχείων περιορισμού σε έναν ενιαίο οικισμό ενισχύει την υπόθεση ότι η Αλόν λειτουργούσε ως κέντρο αναδιανομής πληθυσμού στο πλαίσιο του εμπορικού δικτύου της ανεξάρτητης Γαλατίας, ακόμη και πριν από τη ρωμαϊκή κατάκτηση.

Παράλληλα, το Ιερό της Αλόν, το οποίο παρέμεινε σε λειτουργία για σχεδόν οκτώ αιώνες, ακόμη και μετά τη ρωμαϊκή προσάρτηση και την εγκατάλειψη του οικισμού, έχει αποκαλύψει μια σειρά προσφορών που ρίχνουν φως στις θρησκευτικές πρακτικές της κοινότητας.

Οι αρχαιολόγοι έχουν διακρίνει δύο τύπους τελετουργικών χώρων: αφενός, έναν περίβολο που πιθανώς προοριζόταν για μια ιερατική ελίτ, ίσως τους δρυίδες, όπου τελούνταν τελετές με περιορισμένη πρόσβαση. Αφετέρου, έναν παρακείμενο δημόσιο χώρο, ανοιχτό σε ολόκληρο τον πληθυσμό, όπου πραγματοποιούνταν συλλογικές λατρευτικές πράξεις.

Διακοσμημένη θήκη σιδερένιου ξίφους, όπως φαίνεται από μπροστά και από πίσω. [Credit: Emmanuelle Collado, Inrap]

Και στους δύο χώρους ανακαλύφθηκαν και είχαν τοποθετηθεί ως προσφορές προς τις θεότητες πολλά όπλα: ξίφη, θήκες ξίφους, αιχμές δόρατος, καθώς και αρκετές εκατοντάδες νομίσματα, τόσο γαλατικά όσο και ρωμαϊκά, που καλύπτουν μια χρονική περίοδο άνω των πέντε αιώνων. Σε αυτά προστίθενται μικρά αντικείμενα από κράμα χαλκού, όπως εξαρτήματα ιπποσκευών και κλειδιά, καθώς και είδη ένδυσης και προσωπικής στολής,  πόρπες, φυλακτά, δαχτυλίδια, τα οποία επίσης εξυπηρετούσαν ως αφιερώματα.

Ένα αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό αυτών των προσφορών, τόσο εκείνων που βρέθηκαν εντός του ιερού όσο και εκείνων που εντοπίστηκαν στους περιβάλλοντες χώρους, είναι ότι ένα σημαντικό ποσοστό παρουσιάζει ίχνη εκούσιας παραμόρφωσης ή ακρωτηριασμού. Οι αρχαιολόγοι ερμηνεύουν αυτή τη χειρονομία ως συμβολική πράξη που αποσκοπούσε στην απογύμνωση του αντικειμένου από τον χρηστικό ή εμπορικό του χαρακτήρα, προκειμένου να μετατραπεί σε αποκλειστική προσφορά προς τους θεούς.

Τα όπλα εμφανίζονται, σε πολλές περιπτώσεις, στριμμένα, διπλωμένα ή κομμένα και περίπου το ένα τρίτο των νομισμάτων που καταγράφηκαν στην Αλόν υπέστησαν σκόπιμη φθορά με σμίλη, λίμα ή κοπή. Πρόκειται για μια πρακτική που μαρτυρά τον σκόπιμο χαρακτήρα του τελετουργικού και παρέχει πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με τις πεποιθήσεις και τη λειτουργική πρακτική των γαλατικών πληθυσμών κατά τη διάρκεια μιας περιόδου βαθιών πολιτισμικών αλλαγών.

Το πλούσιο και ποικίλο σύνολο μεταλλικών αντικειμένων που ανακαλύφθηκαν στην ανασκαφή, το οποίο αποτελείται από αντικείμενα από σίδηρο και κράματα χαλκού, έχει ανατεθεί στο εργαστήριο Arc’antique, με έδρα τη Νάντη, για σταθεροποίηση, συντήρηση και αποκατάσταση πριν από την εξειδικευμένη μελέτη. Οι συντηρητές έχουν εφαρμόσει διάφορες επεξεργασίες για να ανακόψουν τις διαδικασίες διάβρωσης, συμπεριλαμβανομένων χημικών λουτρών, μικροαμμοβολής με γυάλινες χάντρες και τοπικών επεμβάσεων με νυστέρι.

Αυτές οι προσπάθειες για την καλύτερη κατανόηση των αντικειμένων επιτρέπουν στους ερευνητές να προσδιορίσουν τις τεχνικές λεπτομέρειες της παραγωγής, την ακριβή φύση των δραστηριοτήτων που διεξάγονταν στην Αλόν και τη χρονολογική εξέλιξη του χώρου, καθώς και να ρίξουν φως στην κοινωνική δομή των κατοίκων του.

Η νομισματική ανάλυση, ειδικότερα, είναι καθοριστική για τον προσδιορισμό των οικονομικών συναλλαγών και της σφαίρας επιρροής των τοπικών εξουσιών. Στην περίπτωση της Αλόν, η μελέτη των νομισμάτων συμβάλλει επίσης στην τεκμηρίωση των τελετουργικών πράξεων που συνδέονται με το θρησκευτικό κτίριο, προσφέροντας μια συνδυαστική ερμηνεία των εμπορικών και συμβολικών πτυχών της νομισματικής κυκλοφορίας.

Πηγή: LBV Magazine, ArkeoNews