Δηλητηριασμένα βέλη 60.000 ετών δείχνουν την ευρηματικότητα των παλαιολιθικών κυνηγών

Και οι δύο πλευρές μιας από τις αναλυθείσες αιχμές βελών. Η εικόνα στα αριστερά δείχνει τα οργανικά υπολείμματα στα οποία εντοπίστηκαν τα υπ...

Και οι δύο πλευρές μιας από τις αναλυθείσες αιχμές βελών. Η εικόνα στα αριστερά δείχνει τα οργανικά υπολείμματα στα οποία εντοπίστηκαν τα υπολείμματα της αιχμής του βέλους. [Credit: Marlize Lombard]

Ίχνη φυτικών δηλητηρίων ανιχνεύτηκαν σε αιχμές για βέλη ηλικίας 60.000 ετών στη Νότια Αφρική, οι αρχαιότερες άμεσες ενδείξεις ότι οι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες της Παλαιολιθικής Εποχής χρησιμοποιούσαν τοξίνες για να σκοτώνουν τα θηράματά τους.

Τα ευρήματα ενισχύουν τις ενδείξεις ότι ακόμα και εκείνη την εποχή ο Homo sapiens διέθετε νοητικές ικανότητες σαν τις δικές μας, δεδομένου ότι τα δηλητηριασμένα βέλη απαιτούν γνώση των τοπικών φυτών και των επιδράσεών τους, καθώς και επιδεξιότητα στην κατασκευή αιχμών με τη σωστή δόση.

«Η χρήση δηλητηρίων στα βέλη απαιτεί σχεδιασμό, υπομονή και μια κατανόηση της σχέσης μεταξύ αιτίου και αποτελέσματος. Είναι μια σαφής ένδειξη προηγμένης σκέψης» σχολίασε ο καθηγητής Άντερες Χόεγκμπεργκ του Πανεπιστημίου «Λινναίος» στη Σουηδία, μέλος της ομάδας που υπογράφει την ανακάλυψη στο Science Advances.

 [Credit: Marlize Lombard]

Οι αιχμές που περιγράφουν οι ερευνητές είναι 35.000 αρχαιότερες από τις αμέσως επόμενες ενδείξεις χρήσης δηλητηρίων στο κυνήγι, οι οποίες επίσης προέρχονταν από τη Νότια Αφρική.

Η νέα μελέτη εξετάζει 10 λίθινες αιχμές από χαλαζία που είχαν βρεθεί το 1985 στο σπήλαιο Ουμχλατουζάνα της ανατολικής Νότιας Αφρικής.

Το μικρό μέγεθος των αιχμών είχε δημιουργήσει υποψίες ότι δεν κατασκευάστηκαν για να σκοτώνουν άμεσα τα ζώα αλλά να τους διοχετεύουν δηλητήριο.

Το φυτό Boophone disticha χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα στα δηλητηριασμένα βέλη κυνηγών-τροφοσυλλεκτών στην Αφρική. [Credit: Wikimedia Commons]

Οι υποψίες επιβεβαιώθηκαν με χημικές και μοριακές αναλύσεις, οι οποίες αποκάλυψαν δύο τοξικές ενώσεις, την βουφανδρίνη και την επιβουφανισίνη, οι οποίες πιθανότατα προήλθαν από το φυτό Boophone disticha.

Γνωστό στους ντόπιους και ως «δηλητηριώδες κρεμμύδι», τα δηλητήρια αυτού του βολβού χρησιμοποιούνται μέχρι και σήμερα στα δηλητηριασμένα βέλη φυλών όπως οι Σαν και οι Κόε, επισήμαναν οι ερευνητές.

Boophone disticha (L.f.) Herb., μικρολιθική αιχμή βέλους και το καταφύγιο Umhlatuzana Rock Shelter. [Creditή: A. Motala / G. Bowers-Winters / R. Taylor / M.L / G. Dusseldorp και I. Sifogeorgaki]

Μια μικρή ποσότητα χυμών από τον βολβό μπορεί να σκοτώσει αρουραίους σε μισή ώρα, ενώ στον άνθρωπο το φυτό είναι γνωστό ότι μπορεί να προκαλέσει ναυτία, αναπνευστική παράλυση και κώμα.

Η μελέτη υποδεικνύει ακόμα ότι τα δηλητηριασμένα βέλη εφευρέθηκαν σχεδόν ταυτόχρονα με το τόξο, το οποίο εκτιμάται ότι πρωτοεμφανίστηκε στη Νότια Αφρική πριν από περίπου 70.000 χρόνια.

Διαβάστε εδώ τη σχετική επιστημονική δημοσίευση.

Sven Isaksson et al., Direct evidence for poison use on microlithic arrowheads in Southern Africa at 60,000 years ago. Sci. Adv. 12, eadz3281(2026). DOI:10.1126/sciadv.adz3281

Πηγή: Β. Πρατικάκης, in.gr, LBV Magazine