Δύο κύλινδροι που βρέθηκαν στον χώρο του Ζιγκουράτ του Kish φέρουν μια επιγραφή του Ναβουχοδονόσορα Β΄ που επιβεβαιώνει τα αρχαιολογικά ευρήματα

Τρισδιάστατες απεικονίσεις του κυλίνδρου Kz-1. [Credit: A. Ali Jawad, H. Fleih al-Ammari 2025] Μια τυχαία ανακάλυψη στην αρχαία μεσοποταμιακ...

Τρισδιάστατες απεικονίσεις του κυλίνδρου Kz-1. [Credit: A. Ali Jawad, H. Fleih al-Ammari 2025]

Μια τυχαία ανακάλυψη στην αρχαία μεσοποταμιακή πόλη Kish προσέφερε ένα νέο και πολύτιμο στοιχείο για την κατανόηση των ανακατασκευαστικών εργασιών του βασιλιά Ναβουχοδονόσορα Β', ενός από τους πιο διάσημους μονάρχες της Νεοβαβυλωνιακής Αυτοκρατορίας. Πρόκειται για δύο κυλίνδρους από ψημένο πηλό, με σφηνοειδείς επιγραφές, που τεκμηριώνουν την αποκατάσταση του ζιγκουράτ αφιερωμένου στον θεό Zababa και τη θεά Ishtar στην Kish. Αυτή η ανακάλυψη, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό Iraq, αποτελεί το πρώτο κείμενο που περιγράφει λεπτομερώς τα έργα του Ναβουχοδονόσορα Β' σε αυτόν τον εμβληματικό ναό-πύργο.

Τον Δεκέμβριο του 2013, δύο ντόπιοι πολίτες παρέδωσαν στην Ιρακινή Κρατική Επιτροπή Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς δύο κυλινδρικά αντικείμενα με επιγραφές, τα οποία είχαν βρει στην επιφάνεια του Tell Al-Uhaimir, του λόφου που περιέχει τα ερείπια του ζιγκουράτ του Kish. Οι κύλινδροι καταχωρήθηκαν στο Μουσείο του Ιράκ στη Βαγδάτη με τους αριθμούς καταλόγου IM.227410 (που αναφέρεται από τους ερευνητές ως Kz-1) και IM.227488 (Kz-2). Και οι δύο είναι κατασκευασμένοι στο τυπικό ύφος των εγγράφων θεμελίωσης της Νεοβαβυλωνιακής περιόδου: είναι συμπαγείς κύλινδροι από ψημένο πηλό, με κείμενα γραμμένα σε σφηνοειδή γραφή.

Ο κύλινδρος Kz-1 έχει μήκος 15,1 εκ. και είναι καλύτερα διατηρημένος, ενώ ο Kz-2 έχει μήκος 14,5 εκ. και οι τρεις πρώτες γραμμές του είναι κατεστραμμένες. Με την πρώτη ματιά, είναι απλά αντικείμενα, αλλά το περιεχόμενό τους έχει ανεκτίμητη ιστορική αξία.

Ερείπια του ζιγκουράτ του Kish το 1932.
[Credit: Public Domain / Wikimedia Commons]

Το περιεχόμενο της επιγραφής: ένα βασιλικό διάταγμα αποκατάστασης

Οι επιγραφές και στους δύο κυλίνδρους είναι σχεδόν πανομοιότυπες, με μόνο μικρές ορθογραφικές διαφορές που είναι χαρακτηριστικές των διαφορετικών γραφέων. Το κείμενο, δομημένο σε δύο στήλες, ακολουθεί ένα αφηγηματικό μοτίβο που είναι κοινό στις βασιλικές επιγραφές της περιόδου.

Η αφήγηση ξεκινά με την παρουσίαση του βασιλιά: «Nebuchadnezzar (Ναβουχοδονόσορ Β΄), βασιλιάς της Βαβυλώνας, τον οποίο ο Μαρδούκ, ο Ενλίλ των Θεών, κάλεσε ονομαστικά να κυβερνήσει όλες τις χώρες». Ο Ναβουχοδονόσορ Β΄ απεικονίζεται ως ο ηγεμόνας που επιλέχθηκε από τους θεούς για να κυβερνήσει και, κυρίως, να φροντίσει τους κύριους ναούς του βασιλείου.

Στη συνέχεια, το κείμενο αιτιολογεί την ανάγκη για το έργο. Περιγράφει ότι το ζιγκουράτ του Kish, που ονομάζεται É.U6.NIR.KI.TUŠ.MAH («Σπίτι, Πύργος-Ναός, Υψηλή Κατοικία»), χτίστηκε αρχικά από έναν «βασιλιά του παρελθόντος» και αργότερα ανακαινίστηκε από έναν «πρώην βασιλιά». Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου, το κτίριο είχε υποστεί και πάλι σοβαρή φθορά: «οι τοίχοι του είχαν φουσκώσει... και οι βροχές είχαν παρασύρει τα τούβλα του».

Τρισδιάστατες απεικονίσεις του κυλίνδρου Kz-2.
[Credit: A. Ali Jawad, H. Fleih al-Ammari 2025]

Εδώ, ο Ναβουχοδονόσορ εισάγει ένα στοιχείο θεϊκής νομιμότητας. Εξηγεί ότι ήταν οι ίδιες οι θεότητες προστάτιδες του ναού που τον παρότρυναν να δράσει: «για την ανακαίνιση, ο Zababa και η Ishtar παρότρυναν την καρδιά μου (να το κάνω)».

Το κεντρικό μέρος του κειμένου περιγράφει λεπτομερώς τα έργα που πραγματοποιήθηκαν. Ο βασιλιάς ισχυρίζεται ότι αναδιοργάνωσε την τοιχοποιία, ανοικοδόμησε τα τμήματα που είχαν καταρρεύσει, ολοκλήρωσε τη δομή και ύψωσε την υπερκατασκευή. Τέλος, ομόρφυνε την εξωτερική του εμφάνιση μέχρι που έλαμπε «σαν το φως της ημέρας». Το κείμενο ολοκληρώνεται με μια προσευχή προς τον Zababa και την Ishtar, ζητώντας μακροζωία, νίκη επί των εχθρών του και ευλογία για τη βασιλεία του.

Η σημασία του ευρήματος

Αυτή η ανακάλυψη είναι σημαντική για διάφορους λόγους. Είναι η πρώτη φορά που βρέθηκε ένα κείμενο του Ναβουχοδονόσορα Β΄ που αναφέρεται συγκεκριμένα στην αναστήλωση του ζιγκουράτ του Zababa στο Kish. Προηγουμένως, το έργο του εκεί ήταν γνωστό μόνο από τούβλα με χαραγμένο το όνομά του. Αυτοί οι κύλινδροι παρέχουν την επίσημη και πλήρη περιγραφή του έργου.

Το κείμενο αναφέρει, με γενικό τρόπο, δύο προηγούμενους βασιλιάδες που έχτισαν και αποκατέστησαν το ζιγκουράτ. Αυτό ταιριάζει με τα αρχαιολογικά ευρήματα από το Tell Al-Uhaimir, όπου έχουν βρεθεί επιγραφές τριών βασιλιάδων, συμπεριλαμβανομένου του Ναβουχοδονόσορα. Προηγούμενες έρευνες, όπως αυτές που διεξήγαγε ο Ernest Mackay στη δεκαετία του 1920, είχαν ήδη προσδιορίσει τέσσερις φάσεις κατασκευής του ζιγκουράτ, με την τελευταία να είναι αυτή του Ναβουχοδονόσορα Β'.

Οι κύλινδροι είναι ένα τέλειο παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι βασιλείς αυτής της δυναστείας χρησιμοποιούσαν τις επιγραφές θεμελίωσης. Δεν τεκμηρίωναν μόνο ένα δημόσιο έργο, αλλά και νομιμοποιούσαν την εξουσία τους, παρουσιάζοντας τους εαυτούς τους ως ευσεβείς αναστηλωτές αρχαίων παραδόσεων, συνεχιστές του έργου των προηγούμενων μοναρχών και όργανα της θείας βούλησης.

Ερείπια του ζιγκουράτ του Kish το 2011.
 [Credit: Osama Shukir Muhammed Amin FRCP(Glasg) / Wikimedia Commons]

Το κείμενο ενισχύει επίσης τη γνώση σχετικά με τη σημασία του πολεμικού θεού Zababa και της θεάς Ishtar ως προστάτων θεών του Kish, που μοιράζονται το ίδιο κύριο ιερό. Επιπλέον, διευκρινίζει το όνομα του ζιγκουράτ: É.U6.NIR.KI.TUŠ.MAH, αν και πιστοποιείται και σε μια άλλη ελαφρώς διαφορετική μορφή.

Η πόλη Kish και τα ζιγκουράτ της

Το Kish δεν ήταν μια απλή πόλη. Στην αρχαιότητα αποτελούταν από δύο τομείς: το Kish στα δυτικά, όπου βρισκόταν το ζιγκουράτ του Zababa, και το Hursagkalama στα ανατολικά (σημερινό Tell Ingharra), όπου βρισκόταν ένας μεγάλος ναός της Ishtar, ο οποίος επίσης αναστηλώθηκε από τον Ναβουχοδονόσορα Β'. Σύμφωνα με το άρθρο, στο Kish υπήρχαν τρία ζιγκουράτ, γεγονός που αντικατοπτρίζει την τεράστια θρησκευτική και πολιτική σημασία της πόλης από την Πρώιμη Δυναστική Περίοδο.

Οι κύλινδροι Kz-1 και Kz-2 είναι, στην ουσία, ένα βασιλικό δελτίο τύπου χαραγμένο σε πηλό πριν από περισσότερα από 2.500 χρόνια. Το μήνυμά τους είναι σαφές: ο Ναβουχοδονόσορ Β', ο μεγάλος οικοδόμος της Βαβυλώνας, αφιέρωσε επίσης πόρους και προσοχή στην αρχαία πόλη Kish, διασφαλίζοντας ότι το ζιγκουράτ της, σύμβολο της σύνδεσης μεταξύ ουρανού και γης, ήταν άξια των θεών.

Οι συγγραφείς της μελέτης, Ahmed Ali Jawad και Hussein Fleih Al-Ammari, καταλήγουν υπογραμμίζοντας την αξία αυτού του ευρήματος για την κατανόηση της θρησκευτικής και κατασκευαστικής πολιτικής της βασιλείας: Πρόκειται για το πρώτο κείμενο θεμελίωσης που τεκμηριώνει τα κατασκευαστικά έργα του βασιλιά Ναβουχοδονόσορα Β΄ για την αποκατάσταση του ζιγκουράτ του θεού Zababa στο Kish.

Η λεπτομερής ανάλυση των φράσεων του κειμένου, σε σύγκριση με άλλες βασιλικές επιγραφές της περιόδου, δείχνει ότι ο Ναβουχοδονόσορ και οι γραμματείς του χρησιμοποιούσαν τυποποιημένη γλώσσα, αλλά προσαρμοσμένη σε κάθε συγκεκριμένο έργο. Φράσεις όπως «Το έκανα τόσο όμορφο όσο ο έναστρος ουρανός» ή «Του έδωσα ευλαβική φροντίδα» εμφανίζονται σε άλλα συμφραζόμενα, αλλά εδώ εφαρμόζονται στο ιερό του Zababa και της Ishtar στο Kish.

Αυτή η τυχαία ανακάλυψη στην επιφάνεια ενός ιρακινού λόφου μας υπενθυμίζει ότι το έδαφος της Μεσοποταμίας εξακολουθεί να κρύβει αμέτρητα θραύσματα της ιστορίας του, που περιμένουν να διαβαστούν και να ερμηνευτούν εκ νέου. Κάθε ένα από αυτά, όπως και οι δύο κύλινδροι, προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο περίπλοκο παζλ του πολιτισμού που άνθισε μεταξύ του Τίγρη και του Ευφράτη.

Διαβάστε εδώ τη σχετική επιστημονική δημοσίευση.

Jawad AA, Al-Ammari HF. Two inscribed cylinders of Nebuchadnezzar ii from the ziggurat of Kish. Iraq. Published online 2025:1-11. doi:10.1017/irq.2025.10023

Πηγή: LBV Magazine