Πρόσφατη ανακάλυψη στην Πομπηία επιβεβαιώνει πως οι Ρωμαίοι δημιούργησαν σκυρόδεμα που αντέχει για χιλιετίες. Στις 24 Αυγούστου του 79 μ.Χ.,...
Πρόσφατη ανακάλυψη στην Πομπηία επιβεβαιώνει πως οι Ρωμαίοι δημιούργησαν σκυρόδεμα που αντέχει για χιλιετίες.
Στις 24 Αυγούστου του 79 μ.Χ., η πόλη της Πομπηίας και οι γύρω περιοχές σκεπάστηκαν από μια ορμητική ροή ηφαιστειακής λάβας, τέφρας και θερμών αερίων από τον Βεζούβιο, παγώνοντας σε μια στιγμή τη ζωή εκείνης της ημέρας για αιώνες. Οι δρόμοι, τα σπίτια, οι άνθρωποι και τα υπάρχοντά τους θάφτηκαν κάτω από τα πυκνά στρώματα ηφαιστειακών υλικών. Δύο χιλιάδες χρόνια μετά την καταστροφική έκρηξη του Βεζούβιου, η Πομπηία εξακολουθεί να λειτουργεί ως μια μοναδική «χρονοκάψουλα», αποκαλύπτοντας σταδιακά πολύτιμα μυστικά για τη ρωμαϊκή αρχιτεκτονική και την τεχνολογική σοφία της εποχής.
Μέσα σε αυτό το παγωμένο στον χρόνο σκηνικό, ο Αντμιρ Μάσιτς, αναπληρωτής καθηγητής του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ), στάθηκε σχεδόν με δάκρυα στα μάτια μπροστά στο άψογα διατηρημένο αρχαίο εργοτάξιο, το οποίο ήρθε πρόσφατα στο φως χάρη σε νέες ανασκαφές. Η συγκίνησή του ήταν τόσο έντονη που στην αρχή προκάλεσε τα αστεία σχόλια των συναδέλφων του αρχαιολόγων. Επειτα, αποτέλεσε την αφετηρία μιας σειράς ανακαλύψεων που έμελλαν να επιβεβαιώσουν ένα από τα μεγαλύτερα μυστικά της ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής: τη μοναδική συνταγή του ρωμαϊκού σκυροδέματος, ενός οικοδομικού υλικού τόσο ανθεκτικού ώστε να διατηρείται ανέπαφο έως και σήμερα.
Αυτοθεραπευόμενο υλικό
Το σκυρόδεμα αποτέλεσε το θεμέλιο της αρχαίας ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Σε αυτό στηρίχθηκε η ιστορική αρχιτεκτονική επανάσταση της Ρώμης, καθώς και η κατασκευή κτιρίων, γεφυρών και υδραγωγείων, πολλά από τα οποία χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα. Το 2023, ο Μάσιτς, μαζί με τους συνεργάτες του, δημοσίευσε μια μελέτη, η οποία περιέγραφε τη διαδικασία που χάρισε στο ρωμαϊκό σκυρόδεμα την αντοχή του στον χρόνο. Οι Ρωμαίοι παρασκεύαζαν το σκυρόδεμά τους αναμειγνύοντας ασβέστη με ηφαιστειακή τέφρα και άλλα ξηρά υλικά, και στο τέλος προσέθεταν το νερό. Αυτό ήταν και το μυστικό, που διατηρούσε τον ασβέστη τόσο δραστικό. Ο συνδυασμός της τέφρας και του νερού ξεκινά άλλωστε μια σειρά από χημικές αντιδράσεις, οι οποίες απελευθερώνουν θερμότητα – και η γνώση αυτών των σπουδαίων τεχνιτών δεν θα άφηνε αυτή την ενέργεια ανεκμετάλλευτη.
Ακόμη και σήμερα, όταν στο ρωμαϊκό σκυρόδεμα εμφανίζονται ρωγμές, η υγρασία από τη βροχή ή το περιβάλλον ενεργοποιεί τα εγκλωβισμένα θραύσματα του ασβέστη. Αυτά διαλύονται και δημιουργούν μια μάζα, η οποία γεμίζει τα κενά. Επειτα, όταν έρχονται σε επαφή με τον αέρα μετατρέπονται σε ανθρακικό ασβέστιο και «σφραγίζουν» ξανά το σκυρόδεμα. Αν και η διαδικασία αυτή εξελίσσεται αργά, σε βάθος εβδομάδων ή μηνών, είναι ακριβώς αυτή που χαρίζει στο ρωμαϊκό σκυρόδεμα την εντυπωσιακή ικανότητα αυτοΐασης και την αντοχή του στον χρόνο, ακόμη και μετά από χιλιετίες.
Εμπνευση για το μέλλον
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο «Nature Communications», αναδεικνύει τη σημασία της ιστορικής και τεχνολογικής γνώσης. Οι ερευνητές του MIT επιδιώκουν να αξιοποιήσουν τα διδάγματα του ρωμαϊκού σκυροδέματος στη σύγχρονη οικοδομή, αναπτύσσοντας ανθεκτικά, αυτοϊαζόμενα και οικονομικά υλικά. Παράλληλα, ο Μάσιτς έχει ιδρύσει την εταιρεία DMAT, με στόχο την εφαρμογή αυτών των αρχαίων τεχνικών για την αναβάθμιση του σύγχρονου σκυροδέματος. Οπως αναφέρει, «η ανθεκτικότητα και η δυναμικότητα αυτού του υλικού είναι εκπληκτική. Τα κενά στις ηφαιστειακές πρώτες ύλες μπορούν να γεμίσουν μέσω της επανακρυστάλλωσης, μιας διαδικασίας την οποία ονειρευόμαστε να ενσωματώσουμε στα σύγχρονα υλικά. Η γνώση του παρελθόντος μπορεί να μας διδάξει πώς να κατασκευάζουμε υποδομές που θα διαρκέσουν αιώνες».
Διαβάστε εδώ τη σχετική επιστημονική δημοσίευση.
Vaserman, E., Weaver, J.C., Hayhow, C. et al. An unfinished Pompeian construction site reveals ancient Roman building technology. Nat Commun 16, 10847 (2025). https://doi.org/10.1038/s41467-025-66634-7
Πηγή: Φ. Φράγκου, Το Βήμα
Δεν υπάρχουν σχόλια