Ενάλιοι αρχαιολόγοι ανακαλύπτουν δανέζικο πολεμικό πλοίο που κατέστρεψε ο Νέλσον πριν 225 χρόνια

Οι ενάλιοι αρχαιολόγοι σπεύδουν να ανασκάψουν το ναυάγιο της ναυαρχίδας Dannebroge πριν αρχίσει η κατασκευή μεγάλου οικιστικού συγκροτήματος...

Οι ενάλιοι αρχαιολόγοι σπεύδουν να ανασκάψουν το ναυάγιο της ναυαρχίδας Dannebroge πριν αρχίσει η κατασκευή μεγάλου οικιστικού συγκροτήματος που θα καλύψει τον χώρο.

Περισσότερο από δύο αιώνες αφότου διαλύθηκε από τον στόλο του ναυάρχου Οράτιου Νέλσον, ένα δανέζικο πολεμικό πλοίο που χάθηκε σε μία από τις πιο σκληρές ναυμαχίες της Ευρώπης επανεμφανίζεται, όχι στον μύθο αλλά στα θολά νερά του λιμανιού της Κοπεγχάγης.

Δουλεύοντας μέσα σε παχύ στρώμα ιζήματος και σχεδόν μηδενική ορατότητα, 15 μέτρα κάτω από την επιφάνεια, οι δύτες δίνουν μάχη με τον χρόνο για να φέρουν στο φως το ναυάγιο του 19ου αιώνα του «Dannebroge», προτού ο χώρος μετατραπεί σε εργοτάξιο για μια νέα οικιστική περιοχή ανοιχτά των δανέζικων ακτών.

[Credit: Viking Ship Museum]

Ο Μόρτεν Γιόχανσεν, επικεφαλής ενάλιας αρχαιολογίας στο Μουσείο Πλοίων Βίκινγκ της Δανίας, δείχνει ένα μεταλλικό διακριτικό που ανασύρθηκε από το ναυάγιο της δανέζικης ναυαρχίδας "Dannebroge". [Credit: AP Photo]

Το Μουσείο Πλοίων Βίκινγκ της Δανίας, που ηγείται των πολύμηνων υποθαλάσσιων ανασκαφών, ανακοίνωσε τα ευρήματά του ακριβώς 225 χρόνια μετά τη Ναυμαχία της Κοπεγχάγης το 1801.

«Αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι του δανέζικου εθνικού αισθήματος», δήλωσε ο Μόρτεν Γιόχανσεν, επικεφαλής της ενάλιας αρχαιολογίας του μουσείου.

Η μάχη που μας χάρισε την έκφραση «κάνω τα στραβά μάτια»

Τον Απρίλιο του 1801, ο βρετανικός στόλος του Νέλσον επιτέθηκε στο δανέζικο ναυτικό, την ώρα που αυτό σχημάτιζε αμυντικό αποκλεισμό έξω από το λιμάνι της Κοπεγχάγης. Η σύγκρουση κράτησε ώρες και άφησε πίσω της χιλιάδες νεκρούς και τραυματίες, εξελίχθηκε δε σε μία από τις πιο γνωστές νίκες του Νέλσον. Στόχος της επίθεσης ήταν να διαλυθεί η συμμαχία της Δανίας με βόρειες ευρωπαϊκές δυνάμεις, όπως η Ρωσία, η Πρωσία και η Σουηδία.

Χιλιάδες σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν κατά τη διάρκεια της σκληρής, πολύωρης ναυμαχίας, που θεωρείται μία από τις «μεγάλες μάχες» του Νέλσον. 

Η Ναυμαχία της Κοπεγχάγης, 2 Απριλίου 1801, του Nicholas Pocock.
[Credit: Wikimedia Commons]

Στο επίκεντρο των συγκρούσεων βρισκόταν η δανέζικη ναυαρχίδα «Dannebroge», υπό τη διοίκηση του διοικητή Olfert Fischer. Το «Dannebroge», μήκους 48 μέτρων, ήταν ο κύριος στόχος του Νέλσον. Τα πυρά των κανονιών διέλυσαν το άνω κατάστρωμα, προτού εμπρηστικές οβίδες προκαλέσουν πυρκαγιά στο πλοίο.

«Ήταν εφιαλτικό να βρίσκεσαι πάνω σε ένα από αυτά τα πλοία», λέει ο Γιόχανσεν. «Όταν μια κανονόμπαλα χτυπά ένα πλοίο, δεν είναι το ίδιο το βλήμα που προκαλεί τη μεγαλύτερη ζημιά στο πλήρωμα, αλλά τα ξύλινα θραύσματα που εκτοξεύονται παντού, σαν τα θραύσματα χειροβομβίδας».

Πιστεύεται επίσης ότι η μάχη ενέπνευσε την αγγλική έκφραση «to turn a blind eye» – «κάνω τα στραβά μάτια». Αφού αποφάσισε να αγνοήσει το σήμα ανωτέρου του, ο Νέλσον, ο οποίος είχε χάσει την όραση από το δεξί του μάτι, φέρεται να είπε: «Έχω μόνο ένα μάτι, έχω δικαίωμα μερικές φορές να τυφλώνομαι».

Ο Νέλσον τελικά πρότεινε ανακωχή και αργότερα συμφωνήθηκε κατάπαυση του πυρός με τον διάδοχο του δανέζικου θρόνου, πρίγκιπα Φρειδερίκο. Το λαβωμένο «Dannebroge» παρασύρθηκε αργά προς βορρά και εξερράγη. Οι μαρτυρίες αναφέρουν ότι ο κρότος ακούστηκε ως εκκωφαντικός βρυχηθμός σε όλη την Κοπεγχάγη.

Υποβρύχια λήψη δύτη τη στιγμή που ανακαλύπτει ένα κανόνι, το οποίο θεωρείται ότι ανήκε στη δανέζικη ναυαρχίδα "Dannebroge".
 [Credit: Viking Ship Museum via AP]

Ανασκαφή της ιστορίας στο απόλυτο σκοτάδι

Σήμερα, θραύσματα εκείνης της στιγμής αναδύονται από τον βυθό: κανόνια, στολές, διακριτικά, παπούτσια, μπουκάλια, ακόμη και τμήμα της κάτω γνάθου ενός ναύτη, που ίσως ανήκει σε έναν από τους 19 άνδρες του πληρώματος που δεν βρέθηκαν ποτέ μετά τη μάχη.

Ωστόσο, η ανασκαφή έχει μπροστά της μια ασυνήθιστη προθεσμία. Το ναυάγιο βρίσκεται μέσα στην περιοχή όπου θα κατασκευαστεί η Lynetteholm, ένα φιλόδοξο έργο τεχνητού νησιού και οικιστικής ανάπτυξης, που προβλέπεται να ολοκληρωθεί έως το 2070.

Οι ενάλιοι αρχαιολόγοι άρχισαν να ερευνούν την περιοχή στα τέλη του περασμένου έτους, εστιάζοντας σε ένα σημείο που θεωρείται ότι αντιστοιχεί στην τελική θέση της ναυαρχίδας.

Πέρα από τα στρατιωτικά ευρήματα, οι αρχαιολόγοι έχουν ανακαλύψει προσωπικά αντικείμενα που αποκαλύπτουν την ανθρώπινη πλευρά της τραγωδίας. 
[Credit: Viking Ship Museum]

[Credit: Viking Ship Museum]

Οι ειδικοί λένε ότι οι διαστάσεις των ξύλινων τμημάτων που βρέθηκαν ταιριάζουν με τα παλιά σχέδια. Η δενδροχρονολόγηση, η μέθοδος που χρησιμοποιεί τους ετήσιους δακτυλίους των δέντρων για να προσδιορίσει την ηλικία του ξύλου, δείχνει επίσης το έτος κατασκευής του πλοίου. Προσθέτουν ότι ο σκοτεινός χώρος της ανασκαφής είναι γεμάτος κανονόμπαλες, που αποτελούν κίνδυνο για τους δύτες οι οποίοι κινούνται σε νερά σκοτεινιασμένα από σύννεφα ιζήματος που σηκώνονται από τον βυθό.

«Κάποιες φορές δεν βλέπεις απολύτως τίποτα και τότε πρέπει πραγματικά να προσανατολιστείς ψηλαφώντας, να "βλέπεις" με τα δάχτυλα αντί με τα μάτια», λέει η δύτρια και ενάλια αρχαιολόγος Μαρίε Γιόνσον.

Οι αρχαιολόγοι ελπίζουν ότι τα ευρήματά τους θα βοηθήσουν να επανεξεταστεί το γεγονός που επηρέασε καθοριστικά τη σκανδιναβική χώρα και ίσως να αποκαλυφθούν προσωπικές ιστορίες όσων πολέμησαν εκείνη την ημέρα, πριν από 225 χρόνια.

Πηγή: Euronews, ArkeoNews