Όταν η Ελλάδα ήταν πηγή έμπνευσης για τη Ρώμη – Έκθεση στο Μουσείο Ακρόπολης

Νηρηίδα πάνω σε θαλάσσιο κήτος, έργο φιλοτεχνημένο σε πεντελικό μάρμαρο από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάπολης. Η έκθεση «Έμπνευση: ...

Νηρηίδα πάνω σε θαλάσσιο κήτος, έργο φιλοτεχνημένο σε πεντελικό μάρμαρο από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάπολης.

Η έκθεση «Έμπνευση: Αρχαία Ελληνική Τέχνη στην Ιταλία», που εγκαινιάζεται στις 15 Ιουνίου στο Μουσείο Ακρόπολης, παρουσιάζει 38 έργα από 22 ιταλικά μουσεία, αναδεικνύοντας τη διαχρονική επιρροή της αρχαιοελληνικής τέχνης στην Ιταλία.

Γλυπτά, αγγεία, αρχιτεκτονικά μέλη, έργα μεταλλοτεχνίας, όπως και έργα νεότερης τέχνης. Όλα με ένα κοινό στοιχείο: Την ιταλική -ρωμαϊκή προέλευσή τους αλλά και την αρχαιοελληνική έμπνευση. Πρόκειται για αριστουργήματα, που φυλάσσονται σε ιταλικά μουσεία αλλά από τον Ιούνιο θα βρίσκονται στην Αθήνα, στο Μουσείο Ακρόπολης, όπου υπό την οργανωτική – επιμελητική μπαγκέτα του γενικού διευθυντή του Νίκου Σταμπολίδη θα παρουσιαστεί η έκθεση «Έμπνευση: Αρχαία Ελληνική Τέχνη στην Ιταλία».

Με στόχο την ανάδειξη της πορείας και της διαχρονικής επανερμηνείας της αρχαίας ελληνικής τέχνης στον ιταλικό χώρο αυτά τα έργα, 38 τον αριθμό -33 αρχαία και πέντε νεώτερα ζωγραφικά- από 22 μουσεία όλης της Ιταλίας έχουν επιλεγεί άλλωστε, σύμφωνα με το σκεπτικό, όχι ως αυτόνομα αισθητικά τεκμήρια αλλά ως υλικές μαρτυρίες ιστορικών μετακινήσεων, πολιτισμικών ανταλλαγών και σχέσεων στον μεσογειακό χώρο. Χάρτες, κατόψεις και αναπαραστάσεις, πλούσιο δηλαδή, εποπτικό υλικό στοχεύει ακριβώς στην ανάδειξη των συνθηκών κάτω από τις οποίες έργα τέχνης δημιουργήθηκαν, διακινήθηκαν αλλά και επαναχρησιμοποιήθηκαν μέσα στο χρόνο, προσφέροντας έτσι, στον θεατή τη δυνατότητα για την κατανόησή τους μέσα στο ιστορικό, κοινωνικό και πολιτισμικό τους πλαίσιο.

Ο Θρόνος Λουντοβίτσι από το Εθνικό Μουσείο Ρομάνο της Ρώμης.

Η μουσειογραφική μελέτη της έκθεσης εξάλλου, με τίτλο «An Archipelago of Statues» βασίζεται στη μεταφορά του «αρχιπελάγους» αντιμετωπίζοντας τα εκθέματα ως αυτόνομες «νησίδες» που συγκροτούν ένα ενιαίο πολιτισμικό σύνολο.

Αρχαία και νεότερη τέχνη

Η έκθεση, που θα εγκαινιαστεί στις 15 Ιουνίου και θα διαρκέσει ως τις 6 Σεπτεμβρίου οργανώνεται από το Μουσείο Ακρόπολης, σε συνεργασία με τη Γενική Διεύθυνση – Τμήμα Αξιοποίησης της Πολιτιστικής Κληρονομιάς του υπουργείου Πολιτισμού της Ιταλίας στο πλαίσιο και της ανάδειξης του ρόλου του μουσείου, όπως διαμορφώνεται από τον κ. Σταμπολίδη στην προώθηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Να σημειωθεί μάλιστα, ότι συμπίπτει για μία ακόμη φορά με τα γενέθλια του μουσείου, το οποίο ως γνωστόν είχε εγκαινιαστεί στις 20 Ιουνίου του 2009.

Αγάλματα από παριανό ή πεντελικό μάρμαρο, όπως το «Κορίτσι από το Άντσιο» από το Εθνικό Ρωμαϊκό Μουσείο της Ρώμης, αγγεία όπως ο Κρατήρας της Αμαζονομαχίας, έργο του αγγειογράφου Ευφρονίου και του κεραμέα Ευξίθεου από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο του Αρέτσο, ένας Κούρος από παριανό μάρμαρο, αποκαλούμενος και Κούρος Μιλάνι από Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Φλωρεντίας περιλαμβάνονται στην έκθεση. Ακόμη, το γλυπτό της Νηρηίδας πάνω σε θαλάσσιο κήτος φιλοτεχνημένο σε πεντελικό μάρμαρο από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάπολης, καθώς κι ένα χάλκινο άγαλμα, ο Ζεύς του Ουτζέντο από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο του Τάραντα.

Το Κορίτσι του Άντσιο, από το Εθνικό Μουσείο Ρομάνο.

Παράλληλα παρουσιάζονται και πίνακες μεγάλων ζωγράφων, όπως οι «Κένταυροι» και ο «Έκτορας και Ανδρομάχη» του Τζόρτζιο Ντε Κίρικο, καθώς επίσης οι «Αναμνήσεις από την παιδική ηλικία στην Αθήνα» και η «Κρήτη» του Αλμπέρτο Σαβίνο από την Εθνική Πινακοθήκη Μοντέρνας και Σύγχρονης Τέχνης.

Η ελληνική διείσδυση

Σε επτά θεματικές ενότητες οργανώνεται η έκθεση με την πρώτη, με τίτλο «Πριν από τη Ρώμη: Έλληνες έμποροι και Ετρουσκο-ιταλοί αριστοκράτες» να αναφέρεται στις πρώιμες επαφές του ελληνικού κόσμου με την Ιταλία πριν από τη ρωμαϊκή κυριαρχία, μέσω των αποικισμών, εμπορικών δικτύων και της διαμεσολάβησης των Ετρούσκων. Εποχή κατά την οποία τα ελληνικά έργα λειτουργούσαν ως σύμβολα κύρους, λατρείας και κοινωνικής διάκρισης.

Ακολουθούν οι «Καλλιτέχνες στη Μεγάλη Ελλάδα», ενότητα που εξετάζει τη μεταφορά έργων στο πλαίσιο της ρωμαϊκής επέκτασης, όταν η μετακίνηση δεν αποτελούσε πολιτιστική ανταλλαγή αλλά πράξη επιλογής, υφαρπαγής και εξουσίας. Και στη συνέχεια «Η θάλασσα ως αρχείο», που με επίκεντρο τη θάλασσα αναδεικνύει τα ναυάγια και τα υποβρύχια ευρήματα ως μοναδικά τεκμήρια της διακίνησης των ελληνικών έργων προς την Ιταλία.

Ο τρόπος με τον οποίο τα ελληνικά έργα αποκτούσαν νέα ζωή μέσα στη ρωμαϊκή κοινωνία εξετάζεται εξάλλου, στην ενότητα «Η Ελλάδα των Ρωμαίων», που αφορά λατρευτικές εικόνες και αγάλματα, που μεταφέρονταν από τον ελληνικό χώρο και επιβίωναν στην Ιταλία αποκομμένα από τον αρχικό τους χώρο, την τελετουργία και την κοινότητα που τα παρήγαγε. Οι θεοί μετατρέπονταν έτσι, σε εικόνες με νέα σημασία και νέα λειτουργία.

Αντιγραφή και μίμηση

«Ζώντας με τον τρόπο των Ελλήνων» είναι το θέμα που ακολουθεί παρουσιάζοντας την ένταξη της ελληνικής τέχνης στους ιδιωτικούς χώρους της ρωμαϊκής αριστοκρατίας. Σε επαύλεις, κήπους και περιστύλια, τα έργα γίνονται μέρος της καθημερινότητας και μέσο κοινωνικής προβολής. Η επιλογή ελληνικών προτύπων δηλώνει έτσι, την υιοθέτηση αξιών όπως το μέτρο, η παιδεία και η καλλιέργεια.

Χάλκινο άγαλμα, ο Ζεύς του Ουτζέντο από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο του Τάραντα.

Επόμενο στάδιο είναι φυσικά η αντιγραφή ως μία ενεργή πολιτιστική πρακτική, όπως αποδεικνύεται από τις «Αριστοκρατικές συλλογές αρχαιοτήτων στη σύγχρονη εποχή». Τα αντίγραφα όμως, δεν ήταν απλές μιμήσεις, αλλά τρόπος διάδοσης, προσαρμογής και σταθεροποίησης μιας κοινής αισθητικής γλώσσας, που κατέστησε έτσι, την ελληνική τέχνη λειτουργικό μέρος της ρωμαϊκής ζωής. Μια διαδικασία μέσα από την οποία η ελληνική τέχνη μετατράπηκε σε λειτουργική πολιτιστική περιουσία, διαθέσιμη, αναγνωρίσιμη και ενταγμένη στην καθημερινή ζωή της ρωμαϊκής ελίτ.

Και η έκθεση ολοκληρώνεται με την ματιά «Ιταλικά βλέμματα: Κανόβα, Σαβίνιο, Ντε Κίρικο» στη νεότερη και τη σύγχρονη εποχή. Εδώ η θεματική επεκτείνεται δείχνοντας ότι η σχέση της Ιταλίας με την αρχαία ελληνική τέχνη συνεχίζεται διαχρονικά. Η συγκρότηση συλλογών αρχαιοτήτων, το ενδιαφέρον του Αντόνιο Κανόβα για τα Μάρμαρα του Παρθενώνα και η νέα ανάγνωση του αρχαιοελληνικού κόσμου από τον Σαβίνιο και τον Ντε Κίρικο αποδεικνύουν, ότι τα αρχαία έργα εξακολουθούν να παράγουν νόημα και να επηρεάζουν την καλλιτεχνική σκέψη.

Πηγή: Μ. Θερμού, MonoNews