Ο κάρνυξ, η βροντερή κέλτικη χάλκινη σάλπιγγα που τρομοκρατούσε τους Ρωμαίους, βρέθηκε ολόκληρη στο Νόρφολκ μαζί με λάβαρο αγριόχοιρου

Ο κάρνυξ που ανακαλύφθηκε στο Νόρφολκ είναι ο τρίτος που βρέθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο και ο πιο ολοκληρωμένος. [Credit: Norfolk Museums Serv...

Ο κάρνυξ που ανακαλύφθηκε στο Νόρφολκ είναι ο τρίτος που βρέθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο και ο πιο ολοκληρωμένος. [Credit: Norfolk Museums Service]

Μια ομάδα αρχαιολόγων ανακάλυψε σε μια αγροτική περιοχή του Νόρφολκ, λίγα χιλιόμετρα από το Thetford στο Ηνωμένο Βασίλειο, αυτό που οι ειδικοί δεν διστάζουν να περιγράψουν ως την ανακάλυψη μιας επαγγελματικής ζωής. Πρόκειται για μια τελετουργική απόθεση από την Εποχή του Σιδήρου που περιέχει, σε μια άνευ προηγουμένου κατάσταση διατήρησης, δύο από τα σπανιότερα τελετουργικά και στρατιωτικά αντικείμενα της περιόδου: μια πλήρη κέλτικη πολεμική σάλπιγγα ή κάρνυξ και το πρώτο λάβαρο με κεφάλι αγριόχοιρου που βρέθηκε ποτέ σε βρετανικό έδαφος.

Η παρέμβαση, που πραγματοποιήθηκε πέρυσι από την εταιρεία Pre-Construct Archaeology σε οικόπεδο προοριζόμενο για οικιστική ανάπτυξη, αποτέλεσε μεγάλη έκπληξη για την έρευνα σχετικά με τον προρωμαϊκό κόσμο στην Ευρώπη. Ο διευθυντής της ανασκαφής, Peter Crawley, παραδέχεται ότι ακόμη και πριν από την έναρξη των εργασιών, είχε την διαίσθηση ότι επρόκειτο για έναν μοναδικό χώρο, από αυτούς που εμφανίζονται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Η διαίσθησή του, που επιβεβαιώθηκε από το περιεχόμενο του ευρήματος, υπογραμμίζει τον εξαιρετικό χαρακτήρα αυτού που αποκαλύφθηκε.

Στο κέντρο του αποθέματος, που χρονολογείται μεταξύ 50 π.Χ. και 50 μ.Χ., βρισκόταν ο κάρνυξ. Ο Gary Trimble, ανώτερος υπεύθυνος του έργου, εξηγεί στο πρόγραμμα Digging for Britain του BBC Two ότι αυτά τα πνευστά όργανα είναι εξαιρετικά σπάνια. Αλλά αυτό που ανέβασε την ανακάλυψη σε μια μοναδική κατηγορία ήταν η ταυτόχρονη παρουσία του λάβαρου. «Ένα λάβαρο με αγριογούρουνο, το οποίο είναι ακόμη πιο σπάνιο», διευκρινίζει ο Trimble. Η συνύπαρξη και των δύο αντικειμένων στο ίδιο πλαίσιο καθιστά τον χώρο μια εξαιρετική περίπτωση μελέτης σε ηπειρωτική κλίμακα.

Ο θησαυρός περιλάμβανε ασπίδες, ενώ το κεφάλι του αγριόχοιρου είναι ορατό στα δεξιά και ο κάρνυξ βρίσκεται πίσω του. [Credit: Norfolk Museums Service]

Ο κάρνυξ που ανακαλύφθηκε στο Νόρφολκ δεν είναι απλώς ένα ακόμη αποσπασματικό δείγμα. Ο συντηρητής Jonathan Carr, υπεύθυνος για τη λεπτή διαδικασία καθαρισμού και σταθεροποίησης, σημειώνει ότι είναι κατασκευασμένο από εξαιρετικά λεπτά φύλλα μετάλλου που έχουν γίνει εξαιρετικά εύθραυστα μετά από 2.000 χρόνια στο έδαφος. Παρά την ευθραυστότητά του, το κομμάτι έχει επιβιώσει με σχεδόν θαυματουργό τρόπο.

Σύμφωνα με τον Carr, είναι ο πιο ολοκληρωμένος κάρνυξ που έχει βρεθεί ποτέ, με το σωλήνα, το επιστόμιο και το καπάκι να είναι μοναδικά άθικτα. Μόνο δύο άλλα αποσπασματικά δείγματα είναι γνωστά στη Μεγάλη Βρετανία. Μια μικροσκοπική λεπτομέρεια, ένα μικρό και υπέροχο μάτι, σύμφωνα με τα λόγια του συντηρητή, προσωποποιεί το θαύμα της διατήρησής του, ένα στοιχείο που εντυπωσιάζει και γοητεύει.

Αυτές οι πολεμικές σάλπιγγες, με το χαρακτηριστικό στόμιο σε σχήμα κεφαλιού ζώου —συνήθως αγριόχοιρου, λύκου ή φιδιού— και ένα μακρύ κάθετο σωλήνα, χρησιμοποιούνταν από τις κέλτικες φυλές σε όλη την Ευρώπη. Η λειτουργία τους δεν ήταν μόνο μουσική· ήταν ψυχολογικά όργανα σχεδιασμένα για να τρομοκρατούν τον εχθρό και να συσπειρώνουν και να κατευθύνουν τους πολεμιστές στη φρενίτιδα της μάχης.

Αναπαράσταση ενός Kέλτη πολεμιστή που φοράει κράνος και φυσάει την πολεμική σάλπιγγα. [Credit: Kabuto 7 / Wikimedia Commons]

Η τοπική φυλή των Ικενίων, που αργότερα ηγήθηκε η βασίλισσα Βοαδίκεια (ή  Μπουντίκα (Boudica ή Boudicca ή Boadicea) στην εξέγερσή της εναντίον της Ρώμης μεταξύ 60 και 61 μ.Χ., τα χρησιμοποιούσε αναμφίβολα. Οι ίδιοι οι Ρωμαίοι, γοητευμένοι από την ηχητική και συμβολική τους δύναμη, τα απεικόνιζαν συχνά σε ανάγλυφα και σε νομίσματα ως πολεμικά τρόπαια που είχαν κατακτήσει από βαρβαρικούς λαούς.

Μαζί με την σάλπιγγα, το λάβαρο αναδύθηκε από το κομμάτι γης. Αυτό το εύρημα, ένα κεφάλι αγριόχοιρου επίσης κατασκευασμένο από φύλλο χαλκού, είναι ένα ακόμη πιο σπάνιο εύρημα από το μουσικό όργανο. Η λειτουργία του στη μάχη ήταν αυτή ενός οπτικού σημείου συνάντησης, ενός τοτεμικού συμβόλου που, υψωμένο ψηλά σαν σημαία, χρησίμευε για να συγκεντρώνει και να καθοδηγεί τα στρατεύματα.

Ο Δρ. Fraser Hunter, επιμελητής της Εποχής του Σιδήρου και της Ρωμαϊκής περιόδου στο Εθνικό Μουσείο της Σκωτίας, αναλύει τον συμβολισμό: «Ήταν πολύ άγρια ζώα για να τα αντιμετωπίσει κανείς στο κυνήγι, οπότε ο συμβολισμός του αγριόχοιρου έχει να κάνει κυρίως με τη δύναμή του, έναν πολύ κατάλληλο αντίπαλο στη μάχη».

Η πλήρης κατάθεση περιελάμβανε, εκτός από αυτά τα δύο ξεχωριστά κομμάτια, πέντε κεντρικά μεταλλικά εξαρτήματα ασπίδων και ένα σιδερένιο αντικείμενο του οποίου η λειτουργία δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί. Μετά την ανακάλυψή του, το σύνολο αφαιρέθηκε σε ένα ενιαίο κομμάτι εδάφους για να διασφαλιστεί η ακεραιότητα του πλαισίου του. Το κομμάτι αυτό σαρώθηκε για να χαρτογραφηθεί η ακριβής θέση κάθε στοιχείου πριν ξεκινήσει η σχολαστική εργασία συντήρησης στο εργαστήριο, μια διαδικασία που ο Carr περιγράφει ως γεμάτη κινδύνους, δεδομένης της εξαιρετικής ευαισθησίας των μετάλλων.

Το άμεσο μέλλον του ευρήματος περιλαμβάνει μια νομική διαδικασία. Η ανακάλυψη έχει αναφερθεί στις αρμόδιες αρχές, οι οποίες πρέπει να διεξαγάγουν έρευνα για να καθορίσουν εάν θα κηρυχθεί θησαυρός σύμφωνα με το βρετανικό δίκαιο. Εν τω μεταξύ, ο τελικός μακροπρόθεσμος προορισμός του παραμένει να αποφασιστεί. Ωστόσο, έχει ήδη δημιουργηθεί ένα πλαίσιο θεσμικής συνεργασίας για τη μελέτη των αντικειμένων. Η Historic England συνεργάζεται με την Pre-Construct Archaeology, την Norfolk Museums Service και τα National Museums Scotland για να ηγηθεί της έρευνας και της συντήρησης των αντικειμένων.

Για τον Δρ. Tim Pestell, ανώτερο επιμελητή αρχαιολογίας στην Norfolk Museums Service, η αξία του ευρήματος είναι πολύπλευρη. Αυτή η ανακάλυψη είναι μια ισχυρή υπενθύμιση του παρελθόντος της Εποχής του Σιδήρου στο Norfolk, το οποίο, μέσω της ιστορίας της Βοαδίκειας και του λαού των Ικενίων, εξακολουθεί να γοητεύει το βρετανικό κοινό. Ο Pestell διαβεβαιώνει ότι «ο θησαυρός του Norfolk θα προσφέρει στους αρχαιολόγους μια μοναδική ευκαιρία να ερευνήσουν μια σειρά από σπάνια αντικείμενα και, τελικά, να αφηγηθούν την ιστορία του πώς κατέληξαν να θαφτούν στην κομητεία πριν από 2.000 χρόνια».

Στην ίδια γραμμή, η Claudia Kenyatta και η Emma Squire, εκτελεστικές διευθύντριες του Historic England, χαρακτήρισαν την ανακάλυψη ως εξαιρετική. Και οι δύο εξέφρασαν την προσδοκία τους να ανακαλύψουν και να μοιραστούν την ιστορία της κοινότητας του Norfolk που κατείχε και χρησιμοποιούσε αυτά τα αντικείμενα. Η έρευνα υπόσχεται έτσι να αποκαλύψει μυστικά σχετικά με τη μεταλλουργία και τα τελετουργικά της Εποχής του Σιδήρου, καθώς και για τους ανθρώπους που, στην αυγή της καταγεγραμμένης ιστορίας της Βρετανίας, αποφάσισαν να κρύψουν αυτά τα ισχυρά σύμβολα δύναμης, πολέμου και ταυτότητας στο έδαφος του Norfolk. Η διαδικασία αποκάλυψης αυτής της ιστορίας έχει μόλις αρχίσει.

Πηγή: LBV Magazine