Το εργαστήριο της τελευταίας ημέρας κατασκευής μιας πολυτελούς παραθαλάσσιας βίλας ανακαλύφθηκε στο Ηράκλειο

Ανασκαφές στην έπαυλη Sora στο Ηράκλειο. [Πηγή: Υπουργείο Πολιτισμού Ιταλίας] Η καταστροφική έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ., που σε μια γεω...

Ανασκαφές στην έπαυλη Sora στο Ηράκλειο. [Πηγή: Υπουργείο Πολιτισμού Ιταλίας]

Η καταστροφική έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ., που σε μια γεωλογική στιγμή έβαλε τέλος στη ζωή της Πομπηίας και του Ηρακλείου, δεν έθαψε μόνο την καθημερινή φασαρία, αλλά και, όπως έχει πλέον επιβεβαιωθεί, τα ημιτελή έργα των πλουσιότερων κατοίκων τους.

Τρεις δεκαετίες μετά τις τελευταίες συστηματικές έρευνες, η 'Επαυλη Sora, μία από τις πιο πολυτελείς παραθαλάσσιες κατοικίες στον κόλπο της Νάπολης, άρχισε να αφηγείται την τελική της ιστορία μέσα από τα ερείπια μιας ημιτελούς ανακαίνισης.

Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που ξανάρχισαν τον περασμένο Νοέμβριο στο Αρχαιολογικό Πάρκο του Ηρακλείου στο βορειοανατολικό μέτωπο της βίλας αποκάλυψαν έναν μικρό χώρο, περίπου δέκα τετραγωνικών μέτρων, του οποίου η εξαιρετική διακοσμητική ποιότητα και το περιεχόμενο προσφέρουν μια ακριβή και συγκινητική εικόνα μιας στιγμής που έχει μείνει παγωμένη στο χρόνο: αυτή ενός αποθηκευτικού χώρου για οικοδομικά υλικά που ήταν σε λειτουργία την ίδια στιγμή της καταστροφής.

Ερείπια του εργαστηρίου της έπαυλης. 
[Πηγή: Υπουργείο Πολιτισμού Ιταλίας]

Ερείπια του εργαστηρίου της έπαυλης. 
[Πηγή: Υπουργείο Πολιτισμού Ιταλίας]

Η ανακάλυψη, που εντάσσεται στο πλαίσιο της Εθνικής Εκστρατείας Αρχαιολογικών Ανασκαφών που προωθεί η Γενική Διεύθυνση Μουσείων της Ιταλίας, υπερβαίνει την απλή συσσώρευση πολυτελών αντικειμένων. Παρέχει μια σαφή στρωματογραφική ακολουθία που ανακατασκευάζει τον αντίκτυπο των πυροκλαστικών ροών, η δύναμη των οποίων κατέρρευσε στέγες και τοίχους, θάβοντας αυτόν τον χώρο και το περιεχόμενό του κάτω από μέτρα ηφαιστειακού υλικού.

Ο Γενικός Διευθυντής Μουσείων, Massimo Osanna, τόνισε ότι τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν την αρχαιολογική έρευνα ως ουσιαστικό εργαλείο γνώσης, όχι μόνο για την απόκτηση πρωτοφανών δεδομένων, αλλά και για την αποκατάσταση συγκεκριμένων πτυχών της καθημερινής ζωής σε μια μεγάλη έπαυλη, προσφέροντας πιο σταθερά θεμέλια για την αξιοποίηση του χώρου και τη διαμόρφωση της δημόσιας αφήγησης.

Το διακοσμητικό πρόγραμμα που ανακτήθηκε από το μικρό δωμάτιο είναι εξαιρετικά εκλεπτυσμένο, γεγονός που υποδηλώνει την εξαιρετικά υψηλή κοινωνική θέση της κατοικίας, η οποία χτίστηκε στα μέσα του 1ου αιώνα π.Χ. και υπέστη διαδοχικές ανακαινίσεις μέχρι την καταστροφή της. Τα εικαστικά θραύσματα από τους τοίχους αποκαλύπτουν ένα σκούρο φόντο που διαρθρώνεται από λωρίδες κόκκινου κιννάβαρι, ζωντανεύεται από εικονιστικά στοιχεία, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν ερωδιοί διατεταγμένοι γύρω από ένα επιχρυσωμένο κηροπήγιο.

Το θραύσμα με την φιγούρα του Κενταύρου. 
[Πηγή: Υπουργείο Πολιτισμού Ιταλίας]
 

Θραύσμα με απεικόνιση γρύπα. 
[Πηγή: Υπουργείο Πολιτισμού Ιταλίας]

Θραύσμα με απεικόνιση γρύπα. 
[Πηγή: Υπουργείο Πολιτισμού Ιταλίας]

Θραύσμα με απεικόνιση γρυπών. 
[Πηγή: Υπουργείο Πολιτισμού Ιταλίας]

Η θόλος, με ανοιχτόχρωμο φόντο, ήταν διακοσμημένη με γιρλάντες, ζωφόρους και μυθολογικές μορφές. Μεταξύ των τελευταίων ξεχωρίζουν γρύπες ενσωματωμένοι σε ένα πλούσιο διακοσμητικό ρεπερτόριο και η μορφή ενός κενταύρου σε κίνηση, εκτελεσμένη με αξιοσημείωτη εικαστική ποιότητα.

Ωστόσο, η πρωταρχική σημασία της ανακάλυψης δεν έγκειται μόνο στην ομορφιά αυτών των εικαστικών συνόλων, αλλά και στο πλαίσιο στο οποίο βρέθηκαν. Το δάπεδο του δωματίου δεν παρουσίαζε τη διάταξη που είναι τυπική ενός χώρου σε χρήση, αλλά μάλλον την οργανωμένη συσσώρευση πολύτιμων υλικών που προορίζονταν για μια αρχιτεκτονική παρέμβαση.

Τρία περίτεχνα διακοσμημένα μολύβδινα κιβώτια, που αποδίδονται σε ένα και μόνο εργαστήριο, βρέθηκαν δίπλα σε αρχιτεκτονικά στοιχεία από λευκό μάρμαρο υψηλής ποιότητας. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει ένα κιονόκρανο σε άριστη κατάσταση και ένα δεύτερο θραύσμα από άλλο κιονόκρανο, όλα κατασκευασμένα αποκλειστικά με σμίλη.

Άλλο ένα από τα έργα που βρέθηκαν, ένας ερωδιός. 
[Πηγή: Υπουργείο Πολιτισμού Ιταλίας]

Άλλο ένα από τα έργα που βρέθηκαν, ένας ερωδιός. 
[Πηγή: Υπουργείο Πολιτισμού Ιταλίας]

Θραύσμα του ιωνικού κιονόκρανου. 
[Πηγή: Υπουργείο Πολιτισμού Ιταλίας]

Κιονόκρανο σε άριστη κατάσταση. 
[Πηγή: Υπουργείο Πολιτισμού Ιταλίας]

Η παρουσία αυτών των στοιχείων, που αποθηκεύτηκαν σκόπιμα μαζί με τις τοιχογραφίες που πιθανώς αφαιρέθηκαν από την αρχική τους θέση για να καταστεί δυνατή η εκτέλεση των εργασιών, επιβεβαιώνει αναμφισβήτητα την υπόθεση ότι η έπαυλη Sora βρισκόταν σε διαδικασία ανακαίνισης ή επέκτασης όταν την αιφνιδίασε η έκρηξη. Η εικόνα που αποκαλύπτει η στρωματογραφία είναι αυτή ενός αποθηκευτικού χώρου ή ενός εργαστηρίου κατασκευών, ενός αρχαιολογικού «σαλονιού» που περικλείει το τελευταίο διακοπέν έργο των ιδιοκτητών του.

Η έπαυλη Sora, της οποίας η εκτιμώμενη έκταση κατά μήκος της ακτογραμμής φτάνει τα 150 μέτρα, αναπτύχθηκε με μια σκηνογραφική διάταξη που διαρθρώνεται σε βεράντες που κατεβαίνουν προς τη θάλασσα, σχηματίζοντας την εικόνα μιας ελίτ κατοικίας εξοπλισμένης με εξαιρετικά εξελιγμένους οικιστικούς και εκθεσιακούς χώρους.

Αυτή η νέα ανακάλυψη στον βορειοανατολικό τομέα του συγκροτήματος διευρύνει σημαντικά την γνωστική εικόνα του, το οποίο παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητο, επιτρέποντας μια πιο ακριβή ανακατασκευή των φάσεων της ζωής του. Κάθε θραύσμα στόκου, κάθε κομμάτι μαρμάρου, κάθε πινελιά του κενταύρου που έχει παγώσει στην πορεία του συμβάλλουν στην αποκατάσταση με σχεδόν απτή ακρίβεια της βίαιης διακοπής όλων των έργων, πολυτελών ή καθημερινών, από την τυφλή δύναμη του ηφαιστείου.

Η έπαυλη, τη στιγμή της καταστροφής της, δεν ήταν απλώς κατοικημένη· βρισκόταν υπό κατασκευή, μια λεπτομέρεια που η καταστροφή μετέτρεψε σε αιώνια μαρτυρία.

Πηγή: LBV Magazine